II SA/Łd 679/07

Dnia 25 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2007 roku przy udziale - sprawy ze skargi A. K.-D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...], Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 32 ust. 1, art.5 ust. 1, art.6, art.10, art.23, art.25 i art.30 ust. 1 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. nr 139 z 2006r., poz. 992 ze zm.) orzekł o zmianie decyzji własnej z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej przyznania A. K. – D. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, przyznanego na dziecko – D. D. w ten sposób, że dodatek ten przyznał na okres od dnia 1.września 2006r. do dnia 30.września 2006r. W motywach rozstrzygnięcia podniósł, iż podlegającą zmianie decyzją z dnia [...], A. K. – D. przyznane zostały wnioskowane przezeń świadczenia rodzinne, w tym m.in. dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres od dnia 1.września 2006r. do dnia 31.sierpnia 2007r. W dniu 23.kwietnia 2007r. do organu wpłynęło oświadczenie wnioskodawczyni z prośbą o wstrzymanie wypłaty przedmiotowego dodatku z uwagi na śmierć pracodawcy i związaną z tym likwidację zakładu pracy. W dniu 24.kwietnia 2007r. A. K. – D. złożyła świadectwo pracy, potwierdzające faktyczny okres jej zatrudnienia. Zgodnie z treścią art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczna opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego. W związku zatem z likwidacją zakładu pacy wnioskodawczyni, poczynając od dnia 1.października 2006. nie posiada ona uprawnień do dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia A. K. – D. podniosła, iż o śmierci pracodawcy dowiedziała się dopiero w dniu 23.kwietnia 2007r. i tego też dnia poinformowała o tym organ pomocy społecznej. Podnosząc, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej a wypłacany jej do miesiąca kwietnia 2007r. dodatek zużyła w całości na potrzeby dziecka, wniosła o przyznanie jej spornego świadczenia "do ostatniego pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego". Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) oraz art. 48 ust.3, art.10, art.32 ust. 1 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, podnosząc, iż z uwagi na wykorzystanie przez skarżącą urlopu wychowawczego z dniem 30.września 2006r. brak jest podstaw do przyznania jej dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego po tej dacie. Powołując się na treść art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż organy pomocy społecznej zobligowane były do zmiany wydanej uprzednio decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych, zaś trudna sytuacja majątkowa wnioskodawczyni pozostaje bez wpływu na określenie okresu przysługiwania zasiłku. Kwestia niepoinformowania odwołującej o śmierci pracodawcy pozostaje natomiast, zdaniem Kolegium, poza jego oceną, odnosząc się do ewentualnego niewywiązywania się pracodawcy z ciążących na nim obowiązków. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie A. K. – D. wniosła o jego uchylenie i nieobciążanie jej zwrotem pobranego dodatku, podnosząc iż obowiązkiem ZUS-u było powiadomienie jej o śmierci pracodawcy i wstrzymanie wypłaty dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem, ponieważ to ZUS powiadomiony został o śmierci pracodawcy. Zaniedbania ZUS-u nie mogą natomiast, w ocenie skarżącej, rodzić negatywnych dlań konsekwencji. Rodzina pracodawcy (M. B.) nie poinformowała jej o śmierci pracodawcy, ponieważ nie wiedziała o jej zatrudnieniu i przybywaniu przezeń na urlopie wychowawczym. Powtórnie wskazała, iż wypłacony dodatek zużyła na bieżące potrzeby dziecka przez co nie jest "bezpodstawnie wzbogacona". Gdyby zaś wiedziała o śmierci pracodawcy, zmuszona byłaby podjąć pracę w celu zdobycia środków do życia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Wskazał też, iż kontestowana decyzja zawiera jedynie rozstrzygnięcie w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych, natomiast kwestia zwrotu nienależenie pobranych świadczeń nie była dotąd rozstrzygana przez organy pomocowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Wskazać należy w szczególności, iż przedmiotem badania w rozpoznawanej sprawie jest decyzja dotycząca zmiany wydanego uprzednio ostatecznego rozstrzygnięcia organu pomocy społecznej o przyznaniu A. K. – D. świadczeń rodzinnych. Zatem zarzuty skargi, dotyczące niezasadnego obciążenia skarżącej obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, wykraczają poza kognicję sądu w badanej sprawie, a jak wynika z treści odpowiedzi na skargę, nie były również, jak dotąd, przedmiotem rozpoznania przez organy pomocowe. O ile zatem zagadnienie to będzie przedmiotem postępowania administracyjnego, sytuacja rodzinna skarżącej nie pozostanie bez wpływu na ostateczne rozstrzygniecie organów pomocowym w tym zakresie (art. 32 ust.9 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W rozpoznawanej sprawie natomiast, najistotniejsze znaczenie ma fakt, iż stosunek pracy skarżącej ustał z dniem 30.września 2006r., co wynika z treści przedłożonego przezeń świadectwa pracy. Poczynając od dnia 1.października 2006r. A. K. – D. nie pozostając w zatrudnieniu (nie będąc pracownikiem), nie była też osobą korzystającą z urlopu wychowawczego, w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. a art. 186 § 1 ustawy z dnia 26.czerwca 1974r. Kodeks pracy (tekst jednolity Dz.U. nr 21 z 1998r., poz. 94 ze zm.). Tym samym brak było podstaw do pobierania przezeń dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z tegoż urlopu. Wprawdzie istnieje rozbieżność pomiędzy datą zgonu pracodawcy (7.października 2006r.) a datą ustania stosunku pracy, wskazaną w treści świadectwa pracy (30.września 2006r.), tym niemniej uznać należało, iż wiążąca dla organu pozostawała data i tryb ustania stosunku pracy (rozwiązanie) wskazane w treści świadectwa pracy, którego skarżąca nie prostowała w przewidzianym prawem trybie. Zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowej, zdaniem skarżącej, praktyki niepowiadomienia jej o śmierci pracodawcy i niewstrzymania wypłaty zasiłku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych są natomiast chybione o tyle, że podmiot ten nie był płatnikiem świadczeń rodzinnych, należnych skarżącej (nie mógł zatem wstrzymać ich wypłaty). Kwestia ewentualnego zaniechania wykonania przez tenże organ innych, spoczywających nań obowiązków jak również nienależytego wykonania obowiązków przez pracodawcę lub jego następców prawnych, wykraczała natomiast poza kognicję sądu w badanej sprawie. Brak jest też podstaw, by własne zaniechanie skarżącej traktować jako okoliczność obciążającą organy pomocowe. Trudno bowiem oczekiwać od organów by wyręczały podopiecznych, monitorując relacje łączące ich z pracodawcami. Fakt, iż charakter relacji skarżącej z pracodawcą nie pozwolił jej na powzięcie wiadomości o jego śmierci przez z górą pół roku, nie może prowadzić do konkluzji, iż "negatywne konsekwencje" z tym związane spowodowane są "zaniedbaniami" organów. Ponieważ zatem zaskarżona decyzja obowiązującego prawa nie narusza, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. A.K.