I OSK 555/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-11-18

Skład orzekający: Barbara Adamiak, Irena Kamińska, Jerzy Stankowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ugoda zawarta w 1971 r. dotycząca przebiegu granicy między działkami, która nie była kwestionowana przez strony przez wiele lat, może stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków, pomimo późniejszego zakwestionowania jej dokładności przez jednego ze współwłaścicieli?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne, uznając, że ugoda z 1971 r. dotycząca przebiegu granicy między działkami, która nie była kwestionowana przez strony przez wiele lat, stanowi wystarczającą podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Sprawy ewidencyjne są niezależne od sporów własnościowych, a organy ewidencyjne nie mogą rozstrzygać sporów o własność, lecz jedynie rejestrować dane wynikające z odpowiednich dokumentów, takich jak ugody czy operaty geodezyjne przyjęte do państwowego zasobu geodezyjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wprowadzenia zmian granic i powierzchni działek w operacie ewidencji gruntów. Starosta dokonał zmian w ewidencji na podstawie ugody z 1971 r. i operatu geodezyjnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił tę decyzję, odmawiając wprowadzenia zmian, argumentując, że ugoda z 1971 r. nie była zaakceptowana przez wszystkich współwłaścicieli i że istnieje spór o granicę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Inspektora, uznając, że ugoda jest wiążąca i stanowi podstawę do zmian w ewidencji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne Inspektora oraz współwłaścicieli działki nr [...].
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi kasacyjne Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz W. G. i W. G.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie NSA Irena Kamińska NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie oraz W. G. i W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 492/07 w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian granic i powierzchni działek w operacie ewidencji gruntów oddala skargi kasacyjne. Wyrokiem z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 492/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi B. J., uchylił decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian granic i powierzchni działek w operacie ewidencji gruntów. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Starosta Powiatu M., na podstawie art. 7d ust. 1 i art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027), § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454), dokonał zmian w ewidencji gruntów i budynków miasta M., obr. [...] W. w ten sposób, że: 1. na mapie ewidencyjnej zmienił granicę pomiędzy działką nr [...] a działką nr [...] zgodnie z aktem ugody z dnia [...] października 1971 r. i operatem geodezyjnym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...]; 2. w rejestrze gruntów numer jednostki rejestrowej nr [...] utworzonej dla nieruchomości wpisanej na rzecz W. G.: dopisał W. G. jako współwłaściciela (na podstawie wpisu w księdze wieczystej nr [...]) i skreślił pole powierzchni działki nr [...] wynoszące dotychczas [...] ha, a w jego miejsce wpisał pole powierzchni [...] ha (tereny mieszkaniowe oznaczone symbolem B o pow. [...] ha; pastwisko klasy trzeciej oznaczone symbolem [...] o pow. [...] ha; pastwisko klasy piątej oznaczone symbolem [...] o pow. [...] ha); 3. w rejestrze gruntów nr jednostki rejestrowej nr [...] (utworzonej dla nieruchomości stanowiącej współwłasność: B. Z.; K. W.; M. J.; M. K.) skreślił pole powierzchni działki [...] wynoszące dotychczas [...] ha, a w jego miejsce wpisał pole powierzchni [...] ha (w użytkach: pastwisko klasy trzeciej oznaczone symbolem [...] o pow. [...] ha, użytek rolny zabudowany na pastwisku klasy trzeciej oznaczony symbolem [...] i pow. [...] ha). Uzasadniając decyzję organ wskazał, że współwłaściciele działek [...]- B. J., M. J., K. J. i M. J. wnieśli o sprostowanie w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] W. miasta M., przebiegu granicy pomiędzy działkami [...] i [...] oraz wprowadzenie zmian w przebiegu granic działek [...],[...],[...] zgodnie z dokumentacją geodezyjną włączoną do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Postępowaniem objęto zmianę granicy pomiędzy działką nr [...] i [...] oraz zmianę powierzchni tych działek. Organ stwierdził, że wykazana w mapie ewidencji granica wymienionych działek była niezgodna ze stanem prawnym wynikającym z ugody zawartej w dniu [...] października 1971 r. pomiędzy ówczesnymi właścicielami działek. Przebieg granicy uwidocznił szkic polowy. Na zlecenie współwłaścicielki działki [...] B. J. uprawniony geodeta opracował operat, który został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...]. Odnosząc się do zarzutów W. G. podniesionych w toku postępowania, który podważał wiarygodność i dokładność ustaleń określonych w ugodzie z dnia [...] października 1971 r., organ stwierdził, że ugoda ta nadal obowiązuje, a istniejące dokumenty pozwalają na określenie położenia punktów granicznych. Odwołanie od decyzji wniosła W. G. kwestionując wznowienie punktów granicznych w oparciu o postępowanie przeprowadzone w 1971 roku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt.2 K.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję i odmówił wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta M. zmiany granic i powierzchni działek nr [...] i [...] zgodnie z operatem geodezyjnym włączonym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w M. w dniu [...] maja 2006 za nr [...]. Organ wskazał, że z operatu geodezyjnego wynika, iż W. G. nie podpisał protokołu z czynności wyznaczenia punktów granicznych spisanego w dniu [...] kwietnia 2006 r., co wskazuje, że nie zaakceptował wykonanego pomiaru dotyczącego wznowienia punktów granicznych działki [...] z [...]. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wyjaśnił, iż w myśl art. 39 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego - przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Organ ustalił, że w latach siedemdziesiątych zostało przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe, a obecnie granica jest nadal sporna. Wykonane w dniu [...] kwietnia 2006 r. wznowienie punktów granicznych nie zostało zaakceptowane przez wszystkie strony. Oznacza to, że strony mogą wystąpić do właściwego sądu o rozstrzygnięcie sprawy, co następnie pozwoli na dokonanie zmian w ewidencji. W konkluzji Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podał, że organy ewidencyjne nie mogą decydować o zasięgu prawa własności na gruncie, gdy kwestie te są sporne. W skardze B. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Nie podzieliła stanowiska organu, że granica pomiędzy działkami jest sporna. W jej ocenie kwestia ta została uregulowana w latach siedemdziesiątych i nie była kwestionowana przez strony. Ponadto przedmiotem rozpoznania nie jest rozgraniczenie, a wpisanie do ewidencji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach. Ugoda zawarta przed geodetą w dniu [...] października 1971 r. w sprawie przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] a [...] nadal obowiązuje. Punkty graniczne zostały wznowione przez geodetę, a wyniki pomiarów zawarte są w operacie pomiarowym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Uchylając decyzję wyrokiem z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/Rz 492/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyjaśnił, iż zgodnie z art. 20 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów jest zbiorem informacji o gruntach i budynkach, które stanowią podstawę planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami. Zawiera ona dane o położeniu gruntów, ich granicach, powierzchni, rodzajach użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczeniu ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, właścicielach i władających. Ewidencja spełnia funkcje informacyjno - techniczne, rejestrujące stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Z art. 20 ustawy w zw. z § 44 pkt 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 38 poz. 454), wynika, że ewidencja ta powinna być utrzymana w stanie aktualności. Aktualizacji danych dokonuje się na podstawie przedłożonych dokumentów, którymi są: prawomocne orzeczenia, decyzje, akty notarialne, akty normatywne ilustrujące stan odmienny od uwidocznionego w operacie ewidencji gruntów (art. 20 w zw. z art. 23 ustawy i § 46 rozporządzenia). Oznacza to, że w toku postępowania organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków nie może we własnym zakresie dokonywać ustaleń dotyczących danych zawartych w wymienionych dokumentach, a także rozstrzygać sporów dotyczących własności. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która ma charakter techniczno - deklaratoryjny. Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia wynikających z niego zmian. Sąd wyjaśnił, że wniosek o dokonanie zmian w ewidencji dotyczył przebiegu granicy pomiędzy działką nr [...] stanowiącą współwłasność B., M., K. i M. J. a działką nr [...] stanowiącą współwłasność W. i W. G.. Wnioskodawcy wskazali, że wykazany na mapie ewidencji gruntów przebieg tej granicy jest niezgodny ze stanem prawnym wynikającym z zawartej w dniu [...] października 1971 r. ugody. Akta sprawy zawierają decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. [...] z dnia [...] grudnia 1971 roku ustalającą - na skutek zawartej dobrowolnie ugody - przebieg linii granicznej pomiędzy m.in. działkami [...] i [...] w sposób utrwalony na gruncie znakami pomiarowymi przedstawionymi na szkicu polowym z dnia [...] października 1971 r., postanawiając w pkt. 2, że wprowadzenie ustalonego biegu granicy nastąpi po uprawomocnieniu się decyzji, do mapy i operatu ewidencyjnego wsi W.. Sąd zauważył, że ugoda zakończyła spór graniczny i w następnych latach strony nie kwestionowały przebiegu granicy pomiędzy aktualnymi działkami [...] i [...]. Na wniosek B. J. uprawniony geodeta dokonał na gruncie wznowienia granicy działek [...] i [...] jednakże z ustalonym przebiegiem granicy nie zgodził się obecny współwłaściciel działki nr [...] W. G. Przed organem pierwszej instancji przyznał, że jego poprzednicy prawni uczestniczyli przed laty w sprawie ustalenia granicy, jednocześnie zakwestionował dokładność ówczesnych pomiarów nie wyrażając zgody na wprowadzenie zmian w ewidencji. Na podstawie analizy dotychczasowego przebiegu sprawy, Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że w sprawie zaistniał spór o własność. Podkreślił, iż właściciele działek zawarli ugodę dotyczącą przebiegu granicy. Skoro ugoda ta nie była kwestionowana przez żadną ze stron, to, mimo upływu lat, nadal obowiązuje. Akta sprawy nie zawierały natomiast prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych czy aktów normatywnych, które wprowadzałyby inny stan prawny nieruchomości niż wynikający z ugody. Zdaniem Sądu podnoszone przez W. G. argumenty, że ugoda sprzed lat zawarta była w oparciu o niedokładne pomiary, nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy, a zaniechanie wprowadzenia zmian w ewidencji bezpośrednio po zawarciu ugody nie oznacza, że ugoda straciła moc. Ponadto, jeżeli obecny właściciel nieruchomości nr [...] kwestionuje przebieg granicy działki, a co za tym idzie - jej powierzchnię, może wystąpić do Wójta Gminy z wnioskiem o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. W chwili obecnej - istniejące dokumenty stanowią wystarczającą podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków odnośnie działek [...] i [...] obr. [...] W. Skargi kasacyjne od wyroku złożyli Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz W. G. i W. G.. Zaskarżając wyrok w całości organ zarzucił: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 39 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez przyjęcie, iż dokonanie zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków może nastąpić na podstawie ugody i sporządzonego w 1971 r. szkicu polowego oraz opracowanej na jego podstawie dokumentacji geodezyjnej (ze wznowienia położenia znaków granicznych), podczas gdy szkic polowy z 1971r. nie odpowiadał obowiązującym standardom technicznym, a zawarte w nim dane nie były wiarygodne. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 39 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Organ podał, że dokonując wyznaczenia punktów granicznych geodeta nie oparł sie jedynie na szkicu polowym z dnia [...] października 1971 r., ale przeprowadził analizę późniejszych dokumentów pomiarowych i w oparciu o tak dokonaną analizę wznowił położenie znaków granicznych. W sprawozdaniu tym uznał, że po analizie istniejących dokumentów pomiarowych i wynikach obliczeń - najbardziej dokładnie przebieg granicy został pomierzony przez geodetę S. A. i dlatego ten pomiar został przyjęty do wyznaczenia w terenie 3 punktów granicznych określających jej przebieg. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, iż geodeta nie oparł się na dokumencie geodezyjnym z rozgraniczenia, ponieważ nie pozwalał on na określenie pierwotnego położenia tych znaków. Dokumentacja geodezyjna (sprzed ponad trzydziestu lat) nie odpowiada bowiem aktualnie obowiązującym w geodezji standardom. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie podzielił stanowiska Sądu pierwszej instancji, że istniejące dokumenty (ugoda z 1971 r.) stanowią wystarczającą podstawę do zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Natomiast zmiana dokonana przez Starostę nie odpowiadała jednoznacznie dokumentacji geodezyjnej (szkicowi polowemu) przedstawiającej przebieg granicy przyjęty przez strony na etapie zawarcia ugody. Skoro nie było możliwości prawidłowego i nie budzącego wątpliwości wznowienia znaków granicznych w trybie art. 39 ustawy, to wprowadzenie zmian w operacie ewidencyjnym z naruszeniem tego przepisu mogło wpłynąć na naruszenie prawa własności. Inspektor Nadzoru Geodezyjnego podniósł też, że dla określenia prawidłowego położenia znaków właściwy jest sąd powszechny. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie mogą decydować (za pomocą zmian) o zasięgu własności na gruncie. Nie było też podstaw do wprowadzenia w operacie ewidencyjnym zmiany przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] zgodnie z wymienionym wyżej operatem geodezyjnym nr [...]. Odrębną skargę kasacyjną wnieśli W. G. i W. G. Zarzucili naruszenie art. 39 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego przez przyjęcie, iż nastąpiło wznowienie znaków granicznych, podczas gdy może to nastąpić jedynie w odniesieniu do ustalonych uprzednio znaków przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych, a nie do punktów granicznych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oraz jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Ponieważ w niniejszej sprawie nie ustalono istnienia żadnych znaków granicznych a nawet punktów, a przebieg ogrodzenia (jak wynika z relacji stron) nie wskazuje granicy - nie było podstaw do wznowienia. Skarżący podnieśli też, że jeżeli w trakcie wznowienia wyniknie spór co do położenia znaku strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Ponieważ z protokołu ustalenia przebiegu granic pomiędzy działką [...] i [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. sporządzonego przez geodetę na prywatne zlecenie B. J. wynika, iż W. G. kwestionował przebieg granicy, stąd nie było podstaw do wprowadzenia w ewidencji zmiany granic i powierzchni działek nr [...] i [...] zgodnie z operatem geodezyjnym włączonym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego za numerem [...]. W. G. i W. G. zarzucili również naruszenie art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego przez błędną wykładnię i przyjęcie, że ewidencja gruntów i budynków to tylko informacja dotycząca danych o gruncie. Zdaniem skarżących ewidencja rejestruje stany prawne, które zostały ustalone w innym trybie, przez inne organy i nie może ona ingerować w prawo własności. Odnosząc zarzut do stanu faktycznego sprawy wyjaśnili, że operat przygotowany na zlecenie strony postępowania nie dawał podstawy do dokonania wpisu. Wystarczających danych nie dostarczył także szkic polowy (na którym ten operat oparto), z uwagi na fakt, że nie zawierał współrzędnych odniesienia. W ocenie Wi. G. i W. G. Sąd naruszył również § 10 ust. 1 pkt. 1 i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków przez przyjęcie, iż można dokonać wpisu na podstawie wznowienia wykonanego na prywatne zlecenie, podczas gdy taki dokument nie został wymieniony jako podstawa wpisu do ewidencji. W. G. i W. G. wskazali też na naruszenie art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez jego bezpodstawne zastosowanie. Wyjaśnili, że tylko w wymienionych w tym przepisie sytuacjach sąd administracyjny obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, w szczególności gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia. Tymczasem w sprawie nie było podstaw do uchylenia decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego bowiem nie naruszała ona prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. J. zakwestionowała stanowisko organu, jakoby w sprawie zaistniał spór o własność. Jej zdaniem przebieg granicy pomiędzy działkami został uregulowany ugodą, która obowiązuje i w sposób wyczerpujący reguluje kwestię przebiegu granicy. Ponadto, sama zmiana w ewidencji nie stanowi zmiany zasięgu własności na gruncie. Istniejące dokumenty stanowią dostateczną podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek nr [...] i [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Ocenę zarzutów skarg kasacyjnych należy poprzedzić wskazaniem na przedmiot zaskarżonej decyzji. Decyzja ta dotyczyła wpisu (zmian) do ewidencji gruntów i nie miała charakteru własnościowego (sporu o granice). Sprawy z zakresu ewidencji gruntów podlegają załatwieniu w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454). W tej sprawie tryb postępowania określały w szczególności § 46 w zw. z § 45 ust. 2 i § 35, 36 i 37 tego rozporządzenia. Przepisy te określają w szczególności, że dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11 (m.in. właścicieli). Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z: prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych; opracowań geodezyjnych i kartograficznych (przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych); dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej oraz ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów (§ 46). Przebieg granic działek ewidencyjnych wykazuje się natomiast na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: w postępowaniu rozgraniczeniowym, w celu podziału nieruchomości, w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego (następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej) oraz przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków (§ 36 rozporządzenia). W razie braku wymaganej dokumentacji lub, jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne albo nie odpowiadają obowiązującym standardom technicznym, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku terenowych pomiarów geodezyjnych lub fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic na gruncie (§ 37 rozporządzenia). Dla potrzeb niniejszej sprawy należy też wskazać, że sprawa ewidencyjna prowadzona jest niezależnie od sporów własnościowych. Dał temu wyraz prawodawca, stwierdzając w § 39 rozporządzenia, iż spory graniczne nie wstrzymują czynności związanych z założeniem ewidencji. W razie ich wystąpienia przebieg spornych granic działek ewidencyjnych wykazuje się na podstawie danych państwowego zasoby geodezyjnego i kartograficznego lub wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie. W świetle powyższego nie mogły zasługiwać na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Przepis ten nie był przez Sąd pierwszej instancji stosowany. Ustanawia on tryb ponownego ustalenia (faktycznego) położenia znaków granicznych w terenie (wznowienia znaków granicznych), jeżeli zostały przesunięte, uszkodzone lub zniszczone. Taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca. Jakkolwiek Sąd pierwszej instancji posłużył się w wyroku mylącym określeniem, że geodeta "dokonał wznowienia granicy działek" (na marginesie należy wskazać, iż w oparciu o art. 39 ustawy można mówić jedynie o "wznowieniu znaków granicznych" - zob. wyrok z dnia 19 października 2007 r. sygn. akt II SA/Ke 425/07, publ. Lex nr 384125), to jednak nie budziło wątpliwości, iż Sąd ten traktował przygotowany przez geodetę operat (przyjęty do państwowego zasoby geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] maja 2006 r. pod nr [...]) jako dokument określający przebieg linii granicznej między działkami [...] i [...] w postępowaniu dotyczącym aktualizacji ewidencji, a nie jako dokument w postępowaniu o wznowienie znaków granicznych (art. 39 ustawy). Nie zasługiwały na uwzględnienie także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej W. G. i W. G.. Zgodnie z art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów (ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty), budynków (ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych), a także lokali (ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej). Sąd nie naruszył tego przepisu stwierdzając, iż sporządzona w sprawie dokumentacja stanowi wystarczającą podstawę do dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek nr [...] i [...]. Należy zauważyć, że operat przyjęty do zasoby kartograficznego pod nr [...], przygotowany przez uprawnionego geodetę, sporządzony został na podstawie ugody zawartej w dniu [...] października 1971 r. mającej moc ugody sądowej (zob. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o rozgraniczeniu nieruchomości, Dz. U. z 1946 r. Nr 53, poz. 289) oraz na podstawie dokumentacji geodezyjnej (operatów) sporządzonej w postępowaniu rozgraniczeniowym, jak i na potrzeby postępowania sądowego (zob. § 45 ust. 1 i 2 w zw. z § 35 pkt 1 i § 36 ust. 1 i 5 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków). Tego rodzaju dokumentacja może z formalnego punktu widzenia stanowić podstawę wpisu w ewidencji. Jeżeli natomiast organ dojdzie do przekonania, że dokonanie wpisu z innych przyczyn nie jest możliwe (dane zawarte w dokumentach okazałyby się niewiarygodne lub nie odpowiadałyby standardom technicznym), powinien zastosować odpowiednio § 37 rozporządzenia. Spór co do granicy prawnej gruntu jest natomiast zagadnieniem odrębnym i podlega rozpoznaniu w innym postępowaniu przed Sądem powszechnym. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia § 10 ust. 1 pkt 1 i § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. § 10 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż ewidencja obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali. § 12 ust. 1 określa natomiast dokumenty będące podstawą ujawnienia praw do gruntów, budynków i lokali. Zestawienie obydwu przepisów w kontekście przedmiotu zaskarżonego wyroku jest niezrozumiałe. Po pierwsze, stwierdzając, że dokonanie wpisu w ewidencji możliwe jest na podstawie zebranych w sprawie dokumentów Sąd pierwszej instancji nie naruszył zakresu danych podlegających ewidencjonowaniu (§ 10 ust. 1 pkt 1). Sprawa nie dotyczyła też uwidocznienia praw do gruntów, budynków czy lokali (§ 12 ust. 1). W skardze W. G. i W. G. zawarli również zarzut naruszenia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej. P.p.s.a.). Sposób sformułowania tego zarzutu był jednak zbyt ogólnikowy (nie wskazano, który przepis art. 145 § 1 lit. a-c został przez Sąd naruszony), co - z uwagi na związanie Naczelnego Sądu administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej - uniemożliwiało mu jego rozpoznanie. Powołanie się jedynie na ustęp przepisu, jeżeli zawiera on wiele podjednostek redakcyjnych, stanowi naruszenie wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, ponieważ nie można w takim przypadku ustalić granic zaskarżenia. Mając na względzie powyższe, skoro nie zachodziły podstawy do uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło