I FSK 442/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. Sp. z o. o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 października 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 1016/07 w sprawie ze skargi B. Sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 26 czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie określenia różnicy podatku od towarów i usług za styczeń 2002 r. do przeniesienia na następny miesiąc postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Zaskarżonym postanowieniem z 26 października 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 1016/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę B. Sp. z o. o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 26 czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie określenia różnicy podatku od towarów i usług za styczeń 2002 r. do przeniesienia na następny miesiąc. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarga wniesiona do WSA w lipcu 2007 r. została podpisana przez radcę prawnego, który nie przedłożył pełnomocnictwa z podpisem osób uprawnionych do reprezentowania spółki lub jego uwierzytelnionego odpisu. Nie przedłożył także żadnego dokumentu, z którego wynikałoby jakie osoby są uprawnione do działania za spółkę. W związku z tym pełnomocnik został wezwany o uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez przedłożenie pełnomocnictwa i odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego. Radca prawny złożył wymagane pełnomocnictwo i, zamiast pełnego odpisu z KRS, odpis aktualny zawierający dane odnośnie sposobu reprezentacji spółki na dzień 12 września 2007 r., a nie na dzień złożenia skargi. WSA uznał, że nie jest w tej sytuacji możliwe ustalenie, czy w dniu składania skargi na decyzję radca prawny był prawidłowo umocowany do działania w sprawie, a wobec tego skargę tę odrzucił z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie. Powyższe postanowienie spółka zaskarżyła w całości i zarzuciła mu w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania - art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenie prawa materialnego - art. 17 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2001 r., nr 17, poz. 209 ze zm.; dalej u.k.r.s.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 220 zł, w tym tytułem opłaty za zastępstwo prawne 120 zł. Zdaniem skarżącej odrzucenie skargi było zbyt daleko idącym rygoryzmem. Przedłożenie odpisu aktualnego zamiast odpisu zupełnego uzasadniła swoim przeoczeniem spowodowanym niezmiennością reprezentacji spółki od momentu jej wpisu do rejestru przedsiębiorców. Spółka podniosła, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.k.r.s. domniemuje się prawdziwość wpisu do rejestru, czyli jego zgodność z dokumentami i rzeczywistością. Należało zatem, biorąc pod uwagę powyższe domniemanie, przyjąć, iż osoby wymienione w aktualnym odpisie były uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa, czego WSA nie uczynił. Ponadto skarżąca powołała się na art. 29 p.p.s.a., który nie wskazuje, jaki konkretnie dokument powinien wskazywać na umocowanie, zatem odpis aktualny jest wystarczający w świetle art. 17 u.k.r.s. Dalej spółka wskazała na uchwałę Sądu Najwyższego z 8 listopada 2007 r., sygn. akt III CZP 92/07, w której wyrażono pogląd, że nie jest konieczne, aby odpis z KRS był sporządzony według stanu na dzień wystawienia pełnomocnictwa. W ocenie skarżącej dla oceny prawidłowości umocowania istotny jest dzień udzielenia pełnomocnictwa, a nie dzień sporządzenia środka prawnego. Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną w niniejszej sprawie nie nastąpiła okoliczność uzasadniająca odrzucenie skargi z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. W skardze kasacyjnej spółka powołała się na obie podstawy kasacyjne z art. 174 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że nie uzupełniła ona w terminie braków formalnych skargi, przyjmując, że przedłożenie aktualnego odpisu z rejestru nie jest wystarczające dla wykazania prawidłowej reprezentacji spółki. Stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Organy te lub osoby, o których mowa w tym przepisie na podstawie art. 29 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Jeżeli tego nie zrobią, Sąd uprawniony jest w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwać ich do usunięcia dostrzeżonych braków pod rygorem określonych skutków prawnych. Strona powinna zastosować się do treści wezwania sądowego. W przeciwnym wypadku musi być świadoma negatywnych konsekwencji procesowych niezastosowania się lub niewłaściwego zastosowania do tego wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04 (ONSAiWSA 2005/5/91, M. Prawn. 2005/6/277) uznał, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony ( art. 29 p.p.s.a.) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Pogląd wyrażony w tym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela. Wezwanie skarżącej do przedłożenia odpisu zupełnego z KRS należy uznać za nadmierny rygoryzm, narażający też stronę na niepotrzebne koszty, tym bardziej, że wpis do rejestru KRS osób uprawnionych do reprezentacji ma charakter deklaratywny. Data uwidocznienia w rejestrze osoby uprawnionej do reprezentacji spółki kapitałowej nie jest równoznaczna z datą powołania tej osoby w skład zarządu. Żądanie przez Sąd pierwszej instancji odpisu zupełnego dla wykazania umocowania osób wchodzących w skład organu miałoby swoje uzasadnienie, gdyby pomiędzy datą sporządzenia skargi, a datą na pełnomocnictwie przedłożonym Sądowi była znaczna różnica czasowa. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji wzywając pełnomocnika do złożenia odpisu zupełnego nie dysponował jeszcze pełnomocnictwem, wobec tego trudno uznać by żądanie odpisu zupełnego było związane z różnicą czasową pomiędzy datą wniesienia skargi, a datą uwidocznioną na pełnomocnictwie. W art. 17 ust. 1 u.k.r.s. ustanowiono zasadę domniemania zgodności z prawdą wpisów do rejestru. Prawidłowa jest zatem praktyka wzywania wnoszących skargi spółek kapitałowych do przedłożenia aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, za czym dodatkowo przemawia łatwość uzyskania takiego dokumentu, chyba że istnieją z góry uzasadnione wątpliwości, czy osoba wskazana jako osoba uprawniona do reprezentacji spółki kapitałowej, faktycznie jest nadal uprawniona do jej reprezentowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, by podstawą wezwania pełnomocnika strony do złożenia odpisu zupełnego z KRS były też wątpliwości co do prawidłowej reprezentacji. Wzywanie w takiej sytuacji do przedłożenie odpisu zupełnego z KRS było nadmiernie rygorystyczne, co zresztą potwierdził złożony do skargi kasacyjnej odpis zupełny, z którego wynika, że nie było żadnych zmian w zakresie reprezentacji spółki. W kwestii zarzutu naruszenia art. 17 ust. 1 u.k.r.s., zgodnie z którym domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe, należy stwierdzić, że jego rozpatrywanie w niniejszej sprawie wobec uznania zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest bezcelowe. Marginalnie należy wskazać, iż Sąd pierwszej instancji nie mógł w zasadzie naruszyć tego przepisu poprzez niewłaściwe zastosowanie, skoro istotą rozstrzygnięcia nie było przyjęcie przez WSA, że dane z odpisu nie są prawdziwe. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że Sądowi pierwszej instancji chodziło jedynie o rozbieżność daty odpisu i daty wniesienia skargi. Skoro zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodziła w rozpoznawanej sprawie podstawa do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi przepis art. 203 p.p.s.a. dotyczący zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie ma zastosowania niezależnie od zgłoszonego przez wnoszącego skargę kasacyjną wniosku o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Strona wnosząca skargę kasacyjną ma w takiej sytuacji możliwość odzyskania kosztów postępowania kasacyjnego po uwzględnieniu skargi w wyniku ponownego rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako że koszty te należy zaliczyć do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu na podstawie art. 200 p.p.s.a. (vide postanowienie NSA z 30 września 2005 r., II OSK 702/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 16.). Powyższy pogląd znalazł aprobatę również w literaturze przedmiotu - S. Babiarz; B. Dauter; M. Niezgódka-Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", LexisNexis, Warszawa 2007, wyd. I. Naczelny Sąd Administracyjny powyższy pogląd podziela na gruncie niniejszej sprawy, a skoro w niniejszym postępowaniu kasacyjnym Sąd nie miał na celu wydania orzeczenia odnoszącego się do merytorycznego rozstrzygnięcia (zakończenia sporu), to z tego względu brak było podstaw do zwrotu kosztów sądowych.