II OZ 114/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. i J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 990/05 o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A. K. i J. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić zażalenie Skarżący A. K. i J. K. wnieśli o wstrzymanie wykonania zaskarżonego przez nich postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] znak: [...], utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] znak [...] ustalającego wysokość opłaty legalizacyjnej w wysokości [...] zł za samowolnie wybudowany budynek gospodarczy, zlokalizowany na dz. nr ew. [...] w L.. W uzasadnieniu wniosku skarżący podnieśli, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, ponieważ mają na utrzymaniu czwórkę małoletnich dzieci, zaś jedynym źródłem ich utrzymania jest gospodarstwo rolne. Wskazali też, że są zobowiązani do spłaty zaciągniętych kredytów. Podkreślili, że wykonanie wymienionych orzeczeń pozbawi ich rodzinę jakichkolwiek środków do życia. Postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek stanowiących podstawę wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Z istoty obowiązku nałożonego na skarżących zaskarżonym postanowieniem - czyli obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej wynika, iż jego wykonanie nie może spowodować skutków, o których mowa w przepisie. W świetle art. 61 § 3 p.p.s.a -"chodzi o taką szkodę - majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego". Pogląd powyższy wyrażony został w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04 Lex nr 281811) i jest on adekwatny do stanu podlegającego ocenie w niniejszej sprawie. Rodzaj obowiązku nałożonego zaskarżonym postanowieniem nie wywołuje stanu nieodwracalnego, ani trudnego do odwrócenia, zaś w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi zaistnieje możliwość zwrotu uiszczonej kwoty. Podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu ma charakter wyjątkowy i nie może być traktowana rozszerzająco. Nie może prowadzić do uniemożliwienia funkcjonowania stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego (por. T. Woś., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, kom. do art. 61). Odnosząc się do przytoczonych przez skarżących okoliczności dotyczących ich trudnej sytuacji materialnej Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, iż w istocie przesłanki stanowiące podstawę zastosowania instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie są tymi samymi, od których spełnienia zależałoby ewentualne przyznanie stronie prawa pomocy (por. post. NSA z 26.04.2004 r. FZ 38/04, niepubl.). Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli A. K. i J. K., podnosząc iż nie są w stanie uiścić opłaty legalizacyjnej w wysokości [...] zł ze względu na bardzo trudną sytuację materialną, o której pisali w licznych pismach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przedmiotem ochrony tymczasowej, jak się powszechnie przyjmuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej nie dotyczy ani nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty, ani stwierdzenia istnienia takiego obowiązku. Przedmiotowa opłata nie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji, a jej nieuiszczenie oznacza rezygnację z legalizacji samowoli budowlanej, co może stać się podstawą do wydania decyzji administracyjnej, która podlega odrębnemu zaskarżeniu. Z powyższego wynika, że postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej nie podlega wykonaniu w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, gdyż orzeka ono wyłącznie o wysokości tej opłaty i nie jest źródłem obowiązku podlegającego przymusowej realizacji. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postanowienie to nie nadaje się do zastosowania instytucji wstrzymania wykonania, gdyż nie wywołuje bezpośrednich skutków, o których mowa w art. 61 § 3 powołanej ustawy (vide: postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OZ 303/07 i postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt II OZ 44/08). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.