II OSK 286/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludwik Żukowski, , , po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1546/07 odrzucające skargę H. i L. P. i zwracające skarżącym uiszczony wpis sądowy w sprawie ze skargi H. i L. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie wobec skarżącego L. P. i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2) oddalić wniosek skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 1546/07 odrzucił skargę H. i L. P. wniesioną na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oraz zwrócił skarżącym 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że pismem z dnia 17 września 2007 r. skarżący zostali wezwani do nadesłania odpisu skargi w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczone zostało skarżącym w dniu 26 września 2007 r. W zakreślonym terminie skarżący nie nadesłali odpisu skargi. Sąd podniósł, że brak odpisu skargi uniemożliwia doręczenie pozostałym stronom postępowania, a w konsekwencji uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu. Skoro skarżący nie uzupełnili braku formalnego skargi, podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Skargę kasacyjną od postanowienia skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł L. P., reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżając je w całości. W treści skargi kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 67 § 5 P.p.s.a. poprzez dokonanie doręczenia pisma sądowego – wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi łącznie skarżącym, pomimo ustanowienia przez L. P. profesjonalnego pełnomocnika i w konsekwencji pozbawienie go możliwości obrony jego praw. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że już na etapie postępowania przed organami administracyjnymi ustanowił profesjonalnego pełnomocnika i dlatego zgodnie z art. 67 § 5 P.p.s.a. doręczenia wszelkich pism w postępowaniu przed sądami administracyjnymi winny być dokonywane do rąk pełnomocnika. Tymczasem wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi Sąd doręczył bezpośrednio skarżącym. Skarżący podkreślił ponadto, że w aktach sprawy brak jest dokumentu odwołującego pełnomocnictwo. Takie postępowanie Sądu pozbawiło skarżącego możliwości obrony jego praw. W konsekwencji zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi zamyka skarżącemu drogę do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi. W konkluzji skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy. Przede wszystkim podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi na podstawie art. 174 P.p.s.a. jej podstawami. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące obrazy przepisów art. 67 § 5 P.p.s.a. należy uznać za zasadne. Zgodnie bowiem z art. 67 § 5 P.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Powołany przepis wyłącza stosowanie doręczeń bezpośrednich. Doręczenie dokonane w takim przypadku na adres strony jest bezskuteczne wobec pełnomocnika, a więc nie wywiera skutku procesowego (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 206). Jak wynika z akt sprawy skarżący L. P. już na etapie postępowania administracyjnego udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu B. S.. Z treści pełnomocnictwa wynika, że udzielone jest do reprezentowania skarżącego przed sądami i innymi organami państwowymi i samorządowymi. Skoro w niniejszej sprawie skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika (pełnomocnictwo w aktach administracyjnych), a pełnomocnictwo to nie zostało odwołane, to doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi z pominięciem tegoż pełnomocnika nie może wywołać skutków prawnych, które legły u podstaw podjęcia zaskarżonego postanowienia. Podkreślenia wymaga, że aby pełnomocnictwo udzielone przez stronę w postępowaniu administracyjnym było skuteczne również w postępowaniu przed sądami administracyjnymi musi być udzielone w sposób wyraźny, pełnomocnikiem musi być adwokat lub radca prawny, członek najbliższej rodziny strony, pracownik strony, inny podmiot uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego bądź inny podmiot uprawniony do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a ponadto z treści pełnomocnictwa nie wynika, że upoważnia ono do reprezentowania strony wyłącznie przed organami administracji publicznej. W sytuacji, gdy pełnomocnictwo znajduje się już w aktach sprawy, a więc także, gdy zostało złożone w odrębnym od sądowego postępowaniu administracyjnym (pod warunkiem, że obejmuje umocowanie do działania w imieniu strony także przed sądami) Sąd nie ma obowiązku wzywania pełnomocnika do przedłożenia udzielonego mu przez stronę pełnomocnictwa. Wniosek taki znajduje potwierdzenie w treści art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a., które nakazują sądowi wydanie orzeczenia na podstawie akt sprawy, pod którym to pojęciem należy rozumieć zarówno akta sądowe, jak i akta z postępowania administracyjnego. Skoro zatem skarżący w dniu wydania zaskarżonego postanowienia był reprezentowany przez radcę prawnego, fakt pominięcia ustanowionego pełnomocnika, stanowi takie naruszenie przepisów postępowania, które uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Natomiast wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należało uznać za bezzasadny wobec jednoznacznego brzmienia art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Na jego podstawie nie można bowiem przyjąć, że stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się od organu zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, również w przypadku, gdy w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej zostało uchylone postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi. Pogląd ten znalazł potwierdzenie w orzecznictwie NSA, gdzie wyraźnie podkreślono, że przepisy art. 203 i 204 wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji uwzględniającym lub oddalającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę – por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. akt II OSK 552/05.