I SA/Bd 615/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 listopada 2007 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora K.P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006. oddala skargę W dniu 15 maja 2006 r. K. Z. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych a także o przyznanie płatności z tytułu wparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. We wniosku tym producent ubiegał się m. innymi o jednolitą płatność obszarową (JPO) oraz o uzupełniającą płatność obszarową (UPO). Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. odmówił K. Z. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych ( z sankcjami na okres 3 lat ). W uzasadnieniu organ podał, że przeprowadzona w toku postępowania kontrola administracyjna wniosku obszarowego wykazała błędy w deklaracji działek ewidencyjnych oraz błąd kontroli krzyżowej polegający na tym, iż do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych o numerach [...] oraz [...], wnioski obszarowe złożyli - poza skarżącym - następujący producenci: S. K., T. P., R. K., W. B. oraz P. S.. W dniu 20 października 2006 r. K. Z. złożył korektę wniosku oraz oświadczenie, w którym zaznaczył, iż jest dzierżawcą wszystkich spornych działek ewidencyjnych, ponosi zobowiązania wobec instytucji jako dzierżawca oraz zawarł ustną umowę zlecenia ze stronami konfliktu. W kolejnym wyjaśnieniu z dnia 23 listopada 2006 r. wskazał, iż zlecał innym osobom prace związane m.in. z orką, zasiewem zbóż i ich zbiorem. W celu ustalenia faktycznych użytkowników spornych działek organ I instancji w dniu 27 listopada 2006 r. przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem strony oraz świadków. Z rozprawy został sporządzony protokół. W trakcie rozprawy na podstawie zeznań świadków oraz strony ustalono, że K. Z. w 2006r. wyraził zgodę na użytkowanie gruntów przez ww. strony konfliktu krzyżowego. Świadkowi uczestniczący w rozprawie administracyjnej zeznali, iż sporne działki zadeklarowane przez nich do płatności w 2006 r. uprawiali, ponieśli nakłady z tym związane oraz zebrane plony zagospodarowali we własnych gospodarstwach rolnych, lub też zostały one przez nich sprzedane na wolnym rynku, co udokumentowali fakturami. Na podstawie ustaleń rozprawy administracyjnej powierzchnie wchodzące w konflikt kontroli krzyżowej na spornych działkach wykluczono z powierzchni uprawnionej do płatności. W związku z powyższym organ wskazał, że powierzchnia , co do której był rozpatrywany wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w roku 2006 wynosiła [...] ha. Powierzchnia , stwierdzona w trakcie kontroli wniosku wynosiła [...] ha . W tej sytuacji stwierdzono różnicę w wysokości [...] ha i wyliczono procentową różnicę miedzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli, która wyniosła [...] %. W odwołaniu K. Z. wniósł o zmianę, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Strona uważa, iż decyzja jest niesłuszna i nie wyjaśnia, kto rzeczywiście jest uprawniony do dopłat bezpośrednich w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej na gruntach wskazanych przez niego we wniosku. Według odwołującego organ I instancji przyjął, że o płatności ubiegać się może wyłącznie osoba, która sama wykonuje określone prace na gruntach rolnych. Ponadto producent zarzucił, że nie została w toku postępowania wyjaśniona kwestia pracy oraz zapłaty pomiędzy stronami umowy. Zwrócił uwagę, iż sporne działki nie zostały oddane stronom konfliktu krzyżowego w użytkowanie. Umowa zawarta pomiędzy nimi dotyczyła wykonania określonych prac zleconych. Osoby te wykonywały prace związane z utrzymaniem gruntów w stanie nadającym się do produkcji rolnej tj. dokonywały zasiewów oraz prac polowych. Odwołujący podkreślił, iż osoby z którymi zawarł umowy nie są uprawnione do ubiegania się o dopłaty, gdyż wszelkie zobowiązania natury publicznoprawnej związane z przedmiotowym gruntem, świadczył on sam. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm. ) o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych może ubiegać się producent rolny, który spełnia łącznie następujące warunki : 1. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego( właścicielem, dzierżawcą, użytkownikiem, najemcą, zarządcą lub w inny sposób wykorzystuje grunty rolne); 2. grunty rolne utrzymuje w dobrej kulturze rolnej; 3. łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami nie jest mniejsza od 1 ha. Organ wskazał, że wniosek taki mogą skutecznie złożyć osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej - producent rolny, będący posiadaczem gospodarstwa rolnego (poszczególnych działek rolnych). Wnioskodawca w dniu złożenia wniosku musi faktycznie dzierżyć dane grunty, to znaczy wykonywać wszelkie władztwo wobec tych gruntów i je fizycznie posiadać. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zadaniem organu I instancji nie było rozstrzyganie sporu pomiędzy producentami rolnymi, którzy złożyli wnioski na tę samą działkę rolną, a jedynie ustalenie, któremu z nich przysługuje płatność. W tym celu przeprowadzona została rozprawa administracyjna. Organ podkreślił, że jak wynika z zeznań producentów przesłuchanych w charakterze świadków, to oni byli uprawnieni do ubiegania się o płatności bezpośrednie. Wykonywali bowiem na spornych gruntach odpowiednie prace agrotechniczne i ponieśli nakłady z tym związane, co potwierdziły złożone przez nich dokumenty (m.in. faktury na zakup środków ochrony roślin). Większość zebranych plonów strony konfliktu krzyżowego wykorzystały na własny użytek, natomiast część z nich zostało sprzedane, na dowód czego producenci przedstawili m.in. umowę kontraktacyjną nr [...] zawartą pomiędzy P. S. a P. W. l. sp. z o.o. czy też przedstawione przez S. K. faktury VAT na dostawę nasion rzepaku ozimego. Dyrektor wskazał, że producenci wchodzący w konflikt krzyżowy z odwołującym zgodnie oświadczyli, że koszty utrzymania gruntów ponosili sami, co z resztą potwierdził również w trakcie przesłuchania K. Z. Ponadto potwierdził swoje wcześniejsze oświadczenie złożone 14 marca 2006 r., zgodnie z którym wyraził zgodę na uprawianie spornych działek przez ww. producentów. W odniesieniu do zarzutu, iż nie została w toku postępowania wyjaśniona kwestia pracy oraz zapłaty pomiędzy stronami umowy, organ zauważył, iż żaden ze świadków nie potwierdził faktu otrzymywania określonego wynagrodzenia za prace wykonywane na spornych gruntach. Dyrektor podał, że W. B., P. S. oraz R. K. zeznali, iż nie było umowy dotyczącej zapłaty za użytkowanie gruntu, gdyż celem użytkowania poszczególnych działek było utrzymanie powierzchni w dobrej kulturze rolnej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku ustalenia przez organy ARiMR, że strona konfliktu krzyżowego nie była posiadaczem zadeklarowanych gruntów od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji, stronie odmawia się przyznania płatności do spornych gruntów. Dyrektor wskazał, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich wynosiła [...]ha, natomiast powierzchnia uprawniona do otrzymania płatności wyniosła [...] ha. Różnica procentowa między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a stwierdzoną wyniosła [...] %. Organ podał, że podstawę odmowy płatności stanowi art. 138 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców ( Dz. Urz.. UE Nr L 345 z 20 listopada 2004r. str. 1) - jeżeli różnica miedzy powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 % powierzchni stwierdzonej , za dany rok nie przysługuje żadna płatność. Na producenta rolnego zostaje nałożona sankcja w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnia stwierdzoną. Kwota ta będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych przez niego podczas trzech lat kalendarzowych następujących po roku dokonania ustalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że organy administracyjne błędnie interpretują okoliczności stanu faktycznego. Podniósł, że w jego opinii spełnił warunki określone w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, albowiem tylko on sam był posiadaczem spornych działek. Przyznał, że w ramach prowadzonej przez siebie działalności rolniczej korzystał z pracy najemnej innych osób. Podkreślił, że osoby te w związku z ustnymi umowami wykonywały prace rolne w zamian za uzyskane plony. Zdaniem skarżącego, umów tych nie można traktować jako umów w rozumieniu prawa cywilnego, gdyż stron nie łączył stosunek najmu, dzierżawy lub użytkowania. Według producenta, umowy te należy traktować jako umowy zlecenia, w oparciu o które określone osoby podjęły się prac na wskazanym terenie, w zamian za cenę, która została przez strony określona. Miała nią być nadwyżka wyprodukowanych płodów rolnych. W opinii producenta, nie można traktować tych osób jako osoby wykonujące władztwo bezpośrednie nad danym gruntem, gdyż były one związane ze skarżącym węzłem obligacyjnym, w myśl którego za wykonaną pracę mieli otrzymać zapłatę. W tym miejscu strona odwołała się do typowej w stosunkach wiejskich umowy dotyczącej uprawiania cudzego pola w zamian za zapłatę w plonach, której jej zdaniem nie można traktować jako umowy dzierżawy, użytkowania gruntu. Zdaniem skarżącego, prowadzenie działalności gospodarczej nie polega wyłącznie na jej osobistym wykonywaniu. W opinii producenta okoliczności, że określone osoby na własny rachunek kupowały zboże do zasiewów, środki ochrony roślin, dokonywały zasiewów i zbierały plony, nie można wiązać z posiadaniem gruntu, albowiem dokonywały tego w porozumieniu z nim i za określoną zapłatą. Według skarżącego osoby te nie były więc posiadaczami, lecz pracownikami. Na koniec zarzucił, że organy uchyliły się od wyjaśnienia tych okoliczności, przyjmując, że wykonywanie na własny koszt i ryzyko umówionych prac rolnych jest posiadaniem danego gruntu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto stwierdził, że stosunek zobowiązaniowy, na który powołuje się skarżący charakteryzuje się tym, iż mandatariusz obowiązany jest wykonać zleconą mu czynność z należytą starannością, natomiast dający zlecenie obowiązany jest zwrócić przyjmującemu poniesione przez niego wydatki, co zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Dodał, że kwestii posiadania gruntu rolnego nie można utożsamiać z faktem ponoszenia obciążeń publicznoprawnych, bowiem opłacanie podatku od wydzierżawionych gruntów nie jest samo w sobie tytułem prawnym do uzyskania dopłat. Wyjaśnił, że podatki ustanawiane są w stosunku do właścicieli/dzierżawców gruntów rolnych, a nie do ich faktycznych użytkowników. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Spór sprowadza się do ustalenia, czy zgodna z prawem jest odmowa przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2006. Zdaniem organu skarżący był producentem rolnym gruntów o powierzchni [...] ha, a nie jak zadeklarował o powierzchni [...] ha. Na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm. ) o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych może ubiegać się producent rolny, który spełnia łącznie następujące warunki : jest posiadaczem gospodarstwa rolnego( właścicielem, dzierżawcą, użytkownikiem, najemcą, zarządcą lub w inny sposób wykorzystuje grunty rolne); grunty rolne utrzymuje w dobrej kulturze rolnej; łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami nie jest mniejsza od 1 ha. Wniosek o przyznanie płatności może złożyć osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka nie posiadająca osobowości prawnej - producent rolny będący posiadaczem gospodarstwa rolnego czy poszczególnych działek rolnych. Pojęcie producenta rolnego zostało określone przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r. Nr 10, poz. 76 ze zm.). I tak stosownie do art. 3 pkt 3 tej ustawy użyte w ustawie określenie producent rolny oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą: a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, lub c) posiadaczem zwierzęcia. Istotne zatem w sprawie jest, czy skarżący posiadał status producenta rolnego, a zatem czy był posiadaczem tego gospodarstwa, który podejmuje się utrzymać grunty rolne w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, a łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami nie jest mniejsza od 1 ha. Zauważyć należy, iż płatności przyznaje się producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku faktycznie dzierży wykazane przez siebie grunty i je fizycznie posiada. Posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym, rzeczywistym władztwie nad gospodarstwem. Co oznacza, ze osoba sprawująca władztwo nad gospodarstwem decyduje o nim i korzysta z gospodarstwa z wyłączeniem innych osób. Bezsporne w sprawie jest, że do tych samych działek rolnych wnioski o płatność złożył nie tylko skarżący, ale również inne osoby, tj. S. K., T. P., R. K., W. B. oraz P. S. (każdy w obrębie różnych działek). Każdy z nich we wniosku wskazał siebie jako producenta rolnego. W związku z tym w pełni zasadne było przeprowadzenie postępowania, które pozwoliłoby ustalić, kto faktycznie posiadał gospodarstwo, kto prowadził działalność rolniczą, a w konsekwencji czy skarżący jest uprawniony do otrzymania pomocy finansowej w postaci dopłat bezpośrednich, w sytuacji gdy na wykazane we wniosku grunty zostały złożone wnioski przez więcej niż jeden podmiot. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie pozwala stwierdzić, że ocena i ustalenia organów są prawidłowe. Twierdzenie organu, że skarżący nie posiadał, nie dzierżył faktycznie całości gospodarstwa rolnego oraz nie prowadził działalności rolniczej jest w pełni uprawnione. Zdaniem Sądu organ odwoławczy dokonał prawidłowego wywodu w przedmiocie posiadania gospodarstwa rolnego, jako koniecznego warunku do otrzymania płatności. Posiadaczem rzeczy jest zarówno, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą - posiadacz zależny (art. 336 kodeksu cywilnego). Zauważyć należy, iż na rozprawie w dniu 27 listopada 2006r. świadkowie W.B., S. K., R. K., T. P. i P. S. zeznali, że użytkowali grunty, dokonywali zakupu środków do produkcji rolnej, sprzedawali zebrane płody rolne. Przy czym powyższe czynności wykonywali jako producenci rolni, na potwierdzenie czego załączyli stosowne dowody. Istotne bowiem w sprawie jest, że ustalenia organów nie opierają się wyłącznie na zeznaniach i oświadczeniach tych świadków, lecz również na dokumentach w postaci faktur zakupu środków do produkcji rolnej, faktur sprzedaży płodów rolnych, protokołach pobrania próbek (np. rzepaku), wynikach analizy laboratoryjnej, umowy kontraktacyjnej. Dokumenty powyższe jednoznacznie wskazują, że producentami rolnymi były ww. osoby, a nie skarżący. To nie K. Z. nabywał środki do produkcji rolnej, nie sprzedawał płodów rolnych, nie prowadził działalności rolniczej, nie występował wobec osób trzecich jako producent rolny, lecz ww. osoby. Faktycznie grunty pozostawały w dzierżeniu innych osób, a nie skarżącego. W konsekwencji Agencja Nieruchomości Rolnych obciążyła osoby, które faktycznie dzierżyły grunty, wynagrodzeniem za bezumowne użytkowanie gruntów. Podkreślić należy, iż w aktach administracyjnych znajduje się kopia oświadczenia skarżącego z dnia [...]., w którym wyraził "zgodę na uprawę na działkach" o numerach w nim wskazanych przez podanych wyżej świadków. Wobec dowodów zgromadzonych przez organ nie ma podstaw, aby przyjąć, że to K. Z. był producentem rolnym, któremu należało przyznać dopłaty, natomiast uznać za nie mające żadnego znaczenia okoliczności, iż ww. świadkowie faktycznie prowadzili działalność rolniczą i dzierżyli grunty, opłacali na rzecz właściciela należności z tytułu korzystania z tych gruntów. Należy stwierdzić, że skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organów i nie przedłożył dowodów, które świadczyłyby, że ww. świadkowie wyłącznie wykonywali prace polowe jako siła najemna w ramach zlecenia tych czynności przez skarżącego, który był producentem rolnym. Zeznania świadków oraz przedłożone przez nich dokumenty nie potwierdziły, aby byli tylko pracownikami, czy też zleceniobiorcami obowiązanymi do wykonania określonych prac polowych, a z tego tytułu otrzymywali stosowne wynagrodzenie. Nie może stanowić podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji twierdzenie skarżącego, nie poparte dowodami, że umowa ustna zawarta z wymienionymi świadkami nie została przez nich dotrzymana. Zasadnie organ podniósł, że jego rolą nie jest rozstrzyganie ewentualnego sporu pomiędzy K. Z., a S. K., T. P., R. K., W. B. oraz P. S.. Organ był obowiązany do ustalenia, czy skarżący - wobec wniosków innych podmiotów ubiegających się o dopłaty - spełnił przesłanki do ich otrzymania, czy posiadał gospodarstwo i prowadził działalność rolniczą. W tym przedmiocie ustalenia organu mają oparcie w zebranych dowodach. W konsekwencji należy stwierdzić, że organ zasadnie odmówił przyznania płatności skarżącemu, a wydana decyzja odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.