II FSK 2080/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Jan Rudowski, Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Łd 975/06 w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 16 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 5 sierpnia 2008 r., I SA/Łd 975/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z 16 marca 2006 r. w sprawie ze skargi D. A. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. Z przyjętego do rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że zaskarżoną decyzją, wydaną w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z 3 października 2005 r. ustalającą skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości według najwyższych stawek dla budynku handlowo-usługowego według najwyższych stawek dla całego budynku mimo, iż tylko częściowo był on przez skarżącą wykorzystywany na użytek prowadzonej działalności gospodarczej. Stwierdził on, iż bez znaczenia jest fakt budynek nie był ani wykończony ani przekazany do użytku i tylko część była użytkowana przez podatnika. Decyzja Prezydenta Miasta z 3 października 2005 r. wydana została po uchyleniu jego decyzji z 20 kwietnia 2005 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 5 lipca 2005 r. Po wniesieniu ponownego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, iż zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm., dalej: u.p.o.l.), kryterium opodatkowana nowo powstałego budynku jest rozpoczęcie użytkowania budynku lub rozpoczęcie użytkowania części budynku. W ocenie organu, częściowe oddanie budynku do użytkowania w powiązaniu z związkiem budynku z prowadzoną działalnością gospodarczą, stanowiło wystarczającą przesłankę opodatkowania całego budynku najwyższą stawką podatku od nieruchomości. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr.173 poz. 1807 ze zm.) oraz art. 122 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. — Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.). W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie wyżej wymienionej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta oraz zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną. Za nieprawidłową uznał dokonaną przez organy podatkowe wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a zebrany w sprawie materiał dowodowy za niekompletny i niewystarczający dla oceny zasadniczej kwestii, czy powierzchnia całkowita nieruchomości budynkowej stanowiącej własność skarżącej ze względów technicznych mogła być wykorzystywana przez nią do prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wskazał, organy podatkowe ograniczyły się wyłącznie do wykazania związku będącego przedmiotem opodatkowania budynku z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, iż w badanym okresie związek taki istniał, jednakże uwadze organów uszło, iż ustawodawca w określonej sytuacji, nawet pomimo istnienia takiego związku wyłączył możliwość opodatkowania nieruchomości najwyższą stawką podatkową. Spoza zakresu opodatkowania wyłączone zostały budynki i budowle, które choć są w posiadaniu przedsiębiorcy, nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Wyjaśnienie, czy w konkretnej rozpatrywanej sprawie wystąpiły przyczyny dające się zakwalifikować jako "względy techniczne", w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, powinno było stanowić istotny składnik postępowania wyjaśniającego. W ocenie Sądu organy podatkowe całkowicie zignorowały kwestię stanu technicznego budynku skarżącej. Stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę wymiaru podatku ustalony został na podstawie własnych poglądów organów podatkowych, bez wyczerpania wszystkich możliwych dowodów, jakie organ mógł prowadzić z urzędu. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: — błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine w związku z art. 6 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2b u.p.o.l. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako: p.p.s.a.), polegajacą na nieuwzględnieniu różnicy między pojęciami "związania" przedmiotu opodatkowania z działalnością gospodarczą i "zajęcia" przedmiotu opodatkowania na działalność gospodarczą; — niewłaściwe zastosowanie art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine w związku z art. 6 ust. 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2b u.p.o.l. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit a w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd nakazał organowi podatkowemu uwzględnienie przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine w stanie faktycznym, w którym było bezsporne, że skarżąca przed ostatecznym wykończeniem nowo wybudowanego budynku rozpoczęła jego użytkowanie na cele prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, a więc powołana norma nie mogła mieć w sprawie zastosowania Jednocześnie skarżący zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: — art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine u.p.o.l. — poprzez jego zastosowanie wynikające z błędnej oceny, że organ podatkowy naruszył wspomniany przepis materialnego prawa podatkowego i w wyniku tego naruszenia opodatkował cały budynek przedsiębiorcy stawką przewidzianą dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ignorując kwestię występowania względów technicznych, które mogłyby przemawiać za zastosowaniem niższej stawki podatku w odniesieniu do części budynku, podczas gdy kwestia badania względów technicznych nie wchodzi w grę w sytuacji gdy budynek jest, choćby w części, wykorzystywany na działalność gospodarczą; — art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 145 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez jego zastosowanie wynikające z przyjęcia wadliwego założenia, że organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej, gdyż nie ustalił rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w sytuacji, gdy stan ten jest ustalony i nie jest sporny, a ewentualne uchybienia nie miały wpływu na wynik rozstrzygnięcia, — art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego skutkującą poczynieniem ustaleń nieadekwatnych do zawartości tego materiału i w konsekwencji — błędne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wadliwe jej wyjaśnienie; przedstawienie oceny prawnej, która nie przystaje do stanu faktycznego i prawnego sprawy. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Wedle art. 5 ust. 1pkt 2 lit. b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. u.p.o.l., rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatkowych od nieruchomości, od budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej — to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkami nie mającymi w niniejszej sprawie zastosowania, chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych (art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przez względy techniczne należy rozumieć uwarunkowania konstrukcyjne obiektu będącego w posiadaniu podatnika oraz względy organizacyjne związane ze sposobem prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Okoliczność, czy w sprawie zachodzą "względy techniczne", o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. musi być badana ad causum, co oznacza, ze może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi. Do środków tych niewątpliwie należą zarówno orzeczenia organów nadzoru budowlanego, jak i opinie biegłych z zakresu budownictwa. W postępowaniu zmierzającym do ustalenia, czy w sprawie zachodzą "względy techniczne" jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej; por.: wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1228/08). W tym stanie rzeczy należy uznać zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej za nieuprawnione. W świetle jednoznacznej, klarownej treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. kwestia "związania" i "zajęcia" przedmiotu nie miała znaczenia. Istota zagadnienia sprowadza się wyłącznie do ustalenia, czy budynek będący w posiadaniu podatnika faktycznie ze "względów technicznych" nie był możliwy do wykorzystania do prowadzenia działalności gospodarczej. Brak takich ustaleń uzasadniał ze wszech miar uchylenie zaskarżonej decyzji w celu dokonania stosownych, wynikających z omawianego przepisu art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. Ustosunkowując się natomiast do złożonych przez skarżącą wniosków o odroczenie terminu rozprawy, Sąd wskazuje, iż postanowieniem wpisanym do protokołu odmówił odroczenia terminu rozprawy. Stosowanie do art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba, że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Przez nadzwyczajne wydarzenie należy rozumieć niedające się przewidzieć zdarzenia sił przyrody lub inne nagłe zdarzenia, które uniemożliwiają stawiennictwo na rozprawie np. powódź, zamieć śnieżna, katastrofa kolejowa, śmierć osoby bliskiej. Inną znaną sądowi przeszkodę, której nie można przezwyciężyć, jest ta ,o której sąd został powiadomiony przez stronę a z treści informacji wynika, że strona nie może je przezwyciężyć i jej stawiennictwo na rozprawie jest niemożliwe. Ocena tych okoliczności należy wyłącznie do sądu (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Lexis Nexis, Warszawa 2008, str. 239-241). Odnosząc się do tej kwestii, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udział w rozprawie nie jest ani obowiązkowy, ani nie jest jedyną formą zapewnienia stronie możliwości obrony jej interesów. Żaden z przepisów ustawy procesowej nie daje podstaw do postawienia znaku równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy a pozbawieniem jej możności obrony przysługujących jej praw. Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a. Odroczenie rozprawy w świetle tego przepisu jest sytuacją wyjątkową i nadzwyczajną i ocena tego, czy zachodzą uzasadnione podstawy do odroczenia rozprawy, należy każdorazowo do sądu. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to - mimo że rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony postępowanie jest ważne. Na marginesie należy podkreślić, że niezrozumiały jest wniosek podatniczki o odroczenie terminu rozprawy (która z zawodu jest doradcą podatkowym, a więc profesjonalnym pełnomocnikiem), która będąc zawiadomioną o terminie rozprawy z miesięcznym wyprzedzeniem składa wniosek o jej odroczenie dzień przed rozprawą. Ponadto z kserokopii zaświadczenia lekarskiego nie wynika, że stwierdzona u skarżącej choroba stanowi przeszkodę do udziału w rozprawie, której nie da się przezwyciężyć. Reasumując należy stwierdzić, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do odroczenia rozprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 109 i art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.