II OSK 165/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski /spr./ Sędzia NSA Janina Kosowska Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 listopada 2007 r. sygn. akt II SAB/Bk 34/07 w sprawie ze skargi J. B. na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej im. [...] w C. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, 2. zasądza od Dyrektora Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej im. [...] w C. na rzecz J. B. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 8 listopada 2007 r., II SAB/Bk 34/07 oddalił skargę J. B. na niewykonanie wyroku w sprawie II SAB/Bk 50/06 ze skargi na bezczynność Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej im. [...] w C. w przedmiocie ukarania grzywną. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Dyrektor Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej im. [...] w C. (SPP ZOZ) w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2006 r., II SAB/Bk 50/06 poinformował S. B. pismem z dnia 19 stycznia 2007 r., iż zaświadczenie o aktualnym stanie zdrowia uzyska po badaniu lekarskim. Ze względu na rezygnację wnioskodawcy z takiego badania doręczył mu zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia 18 kwietnia 2006 r. oraz dwie karty informacyjne leczenia szpitalnego w okresach 23 luty 2006 r. – 25 września 2006 r. i 5 stycznia 2007 r. – 8 stycznia 2007 r. J. B. pismem z dnia 25 stycznia 2007 r. wniósł o uzupełnienie wniosku o wydanie zaświadczenia z dnia 6 marca 2006 r., żądając zamieszczenia w nim określonej treści, a następnie wezwał Dyrektora SPP ZOZ do wykonania w terminie 7 dni wyroku WSA w Białymstoku z 14 grudnia 2006 r. W odpowiedzi Dyrektor SPP ZOZ poinformował wnioskodawcę, iż nie możliwe jest wystawienie innego zaświadczenia niż to, które zostało mu doręczone, gdyż wniosek dotyczył zaświadczenia aktualnego na dzień 2 marca 2006 r., a takie otrzymał już w dniu 18 kwietnia 2006 r. W dniu [...] marca 2007 r. Dyrektor SP ZOZ na podstawie art. 219 k.p.a. wydał postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę, gdyż zaświadczenie takie nie odpowiadałoby stanowi faktycznemu istniejącemu w dniu 2 marca 2006 r. W wyniku zażalenia złożonego przez J. B. Marszałek Województwa Podlaskiego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, uzasadniając to faktem, iż ze względu na stan zdrowia składającego zażalenie nieuzasadnione byłoby wydanie zaświadczenia niezgodnego z rzeczywistym stanem zdrowia. Skargę na bezczynność Dyrektora SP ZOZ w wykonaniu wyroku WSA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2006 r. złożył J. B. wnosząc o wymierzenie temu Dyrektorowi grzywny w wysokości 2000 zł, twierdząc, iż nie wydał on zaświadczenia o żądanej treści, ani postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor SP ZOZ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku stwierdził, że na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej – p.p.s.a.) wymierzenie grzywny organowi administracji może nastąpić w dwóch przypadkach. Po pierwsze, w sytuacji niewydania przez organ rozstrzygnięcia w terminie określonym w wyroku sądu stwierdzającym bezczynność organu. Po drugie, w przypadku niewydania przez organ rozstrzygnięcia po wyroku sądu uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności. WSA w Białymstoku w sprawie II SAB/BK 50/06 zobowiązał Dyrektora SP ZOZ do załatwienia w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku wniosku J. B. z dnia 2 marca 2006 r. o wydanie zaświadczenia w sposób zgodny z przepisami działu VII k.p.a. Wyrok uprawomocnił się 22 stycznia 2007 r., a więc do 29 stycznia 2007 r. organ miał obowiązek załatwić wniosek o wydanie zaświadczenia. Sąd stwierdził, iż załatwienie wniosku o wydanie zaświadczenia może nastąpić albo przez wydanie zaświadczenia o żądanej treści, albo przez wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. W rozpoznawanej sprawie miała miejsce druga z wymienionych sytuacji. Skarżący domagał się wydania zaświadczenia o stanie zdrowia aktualnego na dzień 2 marca 2006 r., jednakże o treści sprecyzowanej w piśmie z dnia 25 stycznia 2007 r. Skoro skarżący nie stawił się na badania lekarskie niemożliwe było wydanie innego zaświadczenia, niż to, które wydane zostało 18 kwietnia 2006 r. i doręczone jego pełnomocnikowi. Niemożliwe okazało się wydanie zaświadczenia żądanej treści, dlatego Dyrektor SP ZOZ postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. odmówił jego wydania. Postanowienie to oraz dołączona do akt sprawy korespondencja pomiędzy skarżącym a organem wskazuje, że wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2006 r. został wykonany. W skardze kasacyjnej J. B. zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 154 p.p.s.a. w następstwie tego, że: - Sąd jednoznacznie nie wskazał, które zdarzenie uważa za datę wykonania wyroku: dzień 18 kwietnia 2006 r., kiedy wydano zaświadczenie pełnomocnikowi, czy też [...] marca 2007 r., kiedy wydano postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia – co uniemożliwia kontrole odwoławczą; - Sąd w uzasadnieniu nie wyjaśnił powodów oddalenia skargi, mimo, iż z uzasadnienia wyroku wynika, że za datę wykonania wyroku przyjął m.in. zdarzenie zaistniałe po dacie wniesienia skargi – 14 marca 2007 r., co stanowi naruszenie zakazu z § 3 naruszonego artykułu; - Sąd nie orzekł stosownie do art. 154 § 2 o istnieniu obowiązku załatwienia podania o wydanie zaświadczenia i przez to wykonania wyroku do określonej daty, w celu niezbędnym do dochodzenia roszczeń w sposób wskazany w § 4 art. 154 p.p.s.a. i art. 4171 § 3 k.c. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku; stwierdzenie niezgodności z prawem bezczynności organu w wykonaniu wyroku z dnia 14 grudnia 2006 r. w okresie od 30 stycznia 2007 r. do 14 marca 2007 r.; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania przy wliczeniu w ich skład kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego według spisu złożonego do protokołu rozprawy, kosztów opłaconej pomocy prawnej; dopuszczenie dowodu z załączonych dokumentów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2006 r. został wykonany przez wydanie zaświadczenia z 18 kwietnia 2006 r. do rąk pełnomocnika skarżącego oraz przez wydanie postanowienia z dnia [...] marca 2007 r. o odmowie wydania zaświadczenia. Pierwsze z tych zdarzeń miało miejsce przed wydaniem wskazanego wyroku, a drugie już po wniesieniu skargi do Sądu I instancji, co nastąpiło w dniu 3 marca 2007 r. listem poleconym. Zauważono też, że zaświadczenie z dnia 18 kwietnia 2006 r. zostało wydane nie na wniosek skarżącego, ale na wniosek jego pełnomocnika. Podniesiono też, że wobec znacznej zwłoki w rozpatrzeniu jego wniosku z dnia 2 marca 2006 r. skarżący w dniu 25 stycznia zmienił treść tego wniosku, żądając wydania zaświadczenia "według stanu na dzień podania i wezwał Organ do wykonania wyroku". W terminie zakreślonym wyrokiem i po ostatecznym sformułowaniu podania wyrok nie został wykonany. Wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia nastąpiło po wniesieniu skargi, nie można było więc w myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. oddalić skargi, ani umorzyć postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy. Stosownie do art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, a taki charakter miał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2006 r., strona po uprzednim wezwani organu do wykonania wyroku, co w sprawie nastąpiło pismem z dnia 25 stycznia 2007 r., może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia organowi grzywny. W myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1 nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie, wbrew sugestiom składającego skargę kasacyjną, okoliczność, czy zaświadczenie z dnia 18 kwietnia 2006 r. wydane zostało na wniosek pełnomocnika, czy skarżącego nie ma żadnego znaczenia prawnego. Pełnomocnik działa bowiem w imieniu mocodawcy, a więc wydanie zaświadczenia na jego wniosek traktowane musi być identycznie, jak w przypadku jego wydania na wniosek samego skarżącego. Nie zmienia to faktu, iż za wykonanie powołanego wyroku WSA w Białymstoku nie można uznać faktu doręczenia skarżącemu zaświadczenia z dnia 18 kwietnia 2006 r. nawet z karatami informacyjnymi leczenia szpitalnego. Faktu tego nie zmienia również okoliczność, iż wezwano skarżącego do poddania się badaniu lekarskiemu, z czego on zrezygnował. Wykonanie powołanego wyroku w tej sytuacji nastąpiło dopiero poprzez wydanie w dniu [...] marca 2007 r. przez Dyrektora Samodzielnego Publicznego Psychiatrycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w C. postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści, sprecyzowanej zresztą w piśmie z dnia 25 stycznia 2007 r. Jednak bezsporne w sprawie jest to, że postanowienie to zostało wydane już po wniesieniu skargi do Sądu, a wiec w myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. okoliczność ta nie mogła spowodować oddalenia skargi. Potwierdził to zresztą NSA w wyroku z dnia 24 maja 2006 r., II GSK 384/05, LEX 236387. Wykonanie wyroku po wniesieniu skargi może mieć wyłącznie wpływ na ocenę stopnia winy organu przy wymierzaniu temu organowi grzywny – B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. II, Warszawa 2006, s. 330. Oczywiście niezasadny jest jednak zarzut naruszenia art. 154 § 2 p.p.s.a. Zastosowanie tego przepisu, co podkreśla się w piśmiennictwie na charakter fakultatywny, przy czym dla możliwości jego zastosowania muszą być spełnione przesłanki: 1) skarżący wystąpił ze stosownym żądaniem, 2) charakter sprawy pozwala na zastąpienie aktu lub czynności organu orzeczeniem sądu, 3) okoliczności stanu faktycznego sprawy nie budzą wątpliwości.- J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2008, s. 388. Trudno zaś wyobrazić sobie sytuacje, w której Sąd administracyjny mógłby wydać zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.