IV SA/Wa 1788/07
WyrokWSA w Warszawie2007-11-09
Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Marian Wolanin, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Finansów jest właściwy do stwierdzenia nieważności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw, jeśli postępowanie to dotyczy przedsiębiorstwa, którego nacjonalizacja jest przedmiotem innego postępowania prowadzonego przez Ministra Finansów?Ratio decidendi
Minister Finansów nie jest właściwy do stwierdzenia nieważności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw, ponieważ Główna Komisja działała jako organ ministrów właściwych do spraw przejmowania przedsiębiorstw na własność państwa, a nie jako organ Centralnego Urzędu Planowania. Jednakże, ze względu na racjonalność postępowania i fakt, że Minister Finansów prowadzi już postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego dotyczącego tego samego przedsiębiorstwa, sąd uznał, że Minister Finansów powinien zająć się również kwestią nieważności postanowienia Głównej Komisji, gdyż może to mieć wpływ na rozstrzygnięcie prowadzonego przez niego postępowania.Stan faktyczny
Spółka Z. S.A. wniosła do Ministra Finansów o stwierdzenie nieważności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw z 1948 r. Minister Finansów przekazał wniosek do Ministra Gospodarki, uznając się za niewłaściwego. Po utrzymaniu w mocy tego postanowienia przez Ministra Finansów, spółka wniosła skargę do WSA w Warszawie. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Kpa dotyczących ustalenia organu właściwego oraz skutków prawnych decyzji Prezesa Rady Ministrów rozstrzygającej spór kompetencyjny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Finansów z lipca 2007 r. oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Finansów z maja 2007 r. Orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Asesor WSA Marian Wolanin, Asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z. S.A. w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) lipca 2007 r. nr (...) w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) maja 2007 r.; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Finansów na rzecz skarżącego Z. S.A. w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wnioskiem z dnia 19 lutego 2007r. Spółka Z. S.A. z siedzibą w W., wystąpiła do Ministra Finansów o stwierdzenie nieważności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] listopada 1948 r. znak: [...], o umorzeniu postępowania odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] czerwca 1947 r., Nr rep. [...].
Postanowieniem z dnia [...] maja 2007r. Minister Finansów powołując się na art. 65 § 1 w zw. z art. 19 Kpa przekazał powyższy wniosek do rozpoznania według właściwości Ministrowi Gospodarki.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że nie ma prawa merytorycznie rozpoznać przedmiotowego wniosku ponieważ przekroczyłby zakres swoich kompetencji określony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. Nr 131, poz. 908, z późn. zm.). Zgodnie z § 1 rozporządzenia, minister kieruje takimi działami administracji rządowej jak budżet, finanse publiczne, instytucje finansowe oraz jest dysponentem części 19 budżetu państwa. Szczegółowy zakres działów jest ujęty w art. 7, 8 i 12 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1548, z późn. zm.). Zgodnie z art. 5 pkt 4 w związku z art. 9 ust. 1 przywołanej ustawy działem: gospodarka, obejmującym między innymi sprawy gospodarki (w szerokim rozumieniu) kieruje minister właściwy, którym w omawianym przypadku jest Minister Gospodarki. Powyższe kompetencje potwierdza dodatkowo § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki (Dz. U. z 2006 r. Nr 131, poz. 909). Jest to zatem sfera uprawnień wyłącznie zastrzeżona dla tego ministra w przeciwieństwie do art. 5 pkt 2, 3 i 7 cytowanej ustawy, który wskazuje Ministra Finansów jako ministra właściwego w zakresie działów: budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe. Żaden z tych działów nie obejmuje uprawnień, upoważniających Ministra Finansów do wszczęcia postępowania, które dotyczy
przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedsiębiorstwa. Dlatego też podejmowanie jakichkolwiek działań w tym zakresie przez Ministra Finansów byłoby działaniem bez podstawy prawnej.
Ponadto organ wskazał, iż naruszyłby decyzję Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 1999 r., znak: [...], w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Finansów, Ministrem Gospodarki i Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Wnioskodawca zarzucił postanowieniu Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] listopada 1948 r. rażące naruszenie § 55, § 58 i § 60 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, z późn. zm.) i tym samym wyczerpanie się przesłanki do stwierdzenia nieważności zawartej w art. 156 §1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 157 § 1 Kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 Kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
Odwołanie od postanowienia wojewódzkiej komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw było wnoszone do Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw, z kolei odwołanie od postanowienia Głównej Komisji można było wnieść do zespołu odwoławczego Głównej Komisji, co wyczerpywało tok instancyjny. W tym stanie faktycznym należało ustalić następcę prawnego Głównej Komisji. Główna Komisja do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw oraz wojewódzkie komisje do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw zostały utworzone na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zgodnie z § 4 ust. 1 wzmiankowanego rozporządzenia Główna Komisja działała przy Centralnym Urzędzie Planowania, a wojewódzkie komisje przy urzędach wojewódzkich. Podkreślić należy, iż wydatki Głównej Komisji oraz wojewódzkich komisji pokrywane były z budżetu Centralnego Urzędu Planowania. Centralny Urząd Planowania powołano dekretem z dnia 10 listopada 1945 r. o utworzeniu Centralnego Urzędu Planowania przy Komitecie Ekonomicznym Rady Ministrów (Dz. U. Nr 52, poz. 298). Został on zniesiony zapisem art. 9 ustawy z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 7, poz. 43), zaś w
jego miejsce powołano Państwową Komisję Planowania Gospodarczego. W związku z tym zmieniono z dniem 13 maja 1949 r. zapis § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa przez § 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 12 maja 1949 r. (Dz. U. Nr 29, poz. 212). Zgodnie z nowym brzmieniem § 2 przy Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego utworzono Główną Komisję do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw. Kolejnym aktem prawnym regulującym daną problematykę jest ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o utworzeniu przy Radzie Ministrów Komisji Planowania i o zniesieniu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (Dz. U. Nr 54, poz. 244). Tytuł niniejszej ustawy nie pozostawia wątpliwości co do wprowadzonych wówczas zmian. Wzmiankowana wyżej ustawa straciła moc na podstawie art. 14 ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o Komisji Planowania przy Radzie Ministrów (Dz. U. Nr 35, poz. 186, z późn. zm.). W myśl nowej regulacji Komisja Planowania przestała być kolegialnym organem Rady Ministrów, a stała się naczelnym organem administracji państwowej. Komisja Planowania przy Radzie Ministrów została zniesiona ustawą z dnia 23 grudnia 1988 r. o utworzeniu Centralnego Urzędu Planowania (Dz. U. Nr 41, poz. 327, z późn. zm.). Z dniem 1 stycznia 1997 r. Centralny Urząd Planowania został zniesiony ustawą z dnia 8 sierpnia 1996 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące funkcjonowanie gospodarki i administracji publicznej (Dz. U. Nr 106, poz. 497, z późn. zm.). Zgodnie z pkt 3 art. 8 przedmiotowej ustawy do zakresu działania Ministra Gospodarki przeszły zadania i kompetencje należące dotychczas do Centralnego Urzędu Planowania i Ministra - Kierownika Centralnego Urzędu Planowania. Z kolei w myśl art. 10 ust. 1 pkt 6 zadania i kompetencje w zakresie wykonywania praw z akcji i udziałów należących do Skarbu Państwa, wykonywanych przed dniem wejścia w życie ustawy przez Ministra - Kierownika Centralnego Urzędu Planowania przeszły do zakresu działania Ministra Skarbu Państwa. Z powyższej analizy wynika, iż następcą prawnym Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw, będącej wówczas przybudówką Centralnego Urzędu Planowania, jest obecny Minister Gospodarki. Przedsiębiorstwo prowadzone pod firmą Z. Sp. Akcyjna z siedzibą w W. zostało znacjonalizowane orzeczeniem nr [...] Ministrów. Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948 r. (Monitor Polski Nr [...], poz. [...]). Przed Ministrem Finansów toczy się (obecnie jest zawieszone do czasu
rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego) postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wzmiankowanego orzeczenia nacjonalizacyjnego. Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 1999 r., znak: [...], w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Finansów, Ministrem Gospodarki i Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej uznał, że organem właściwym w sprawie o stwierdzenie nieważności:
Orzeczenia o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą Z. Sp. Akc. w W. - jest Minister Finansów;
Orzeczenia o określeniu składników majątkowych ww. przedsiębiorstwa — jest Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Wynika z tego bezsprzecznie, iż Minister Finansów nie jest organem właściwym w sprawie oceny legalności zaskarżonego postanowienia Głównej Komisji. Orzeczenie właściwego ministra wydane na podstawie § 65 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa ma jedynie znaczenie deklaratoryjne. Stanowi wyłącznie dowód świadczący o tym, że dane przedsiębiorstwo przeszło na własność Państwa z mocy ustawy o nacjonalizacji. "W świetle powyższego rozpatrzenie przedmiotowego wniosku wykracza poza zakres kompetencji Ministra Finansów, a właściwym organem administracji publicznej jest Minister Gospodarki.
W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powyższym postanowieniem, Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lipca 2007r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Minister podtrzymał swoją argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Podnosząc między innymi, iż rozstrzygnięcie kompetencyjne Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1999r. dotyczyło wskazania organu właściwego do stwierdzenia nieważności wskazanych w nim wprost rozstrzygnięć.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Z. S.A. z siedzibą w W., żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia jak również poprzedzającego je postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] maja 2007r., zarzuciła im, iż zostały one wydane z naruszeniem
art. 19 Kpa, art. 20 Kpa polegającego na błędnym ustaleniu organu właściwego do rozpoznania sprawy, art. 22 § 1 pkt.9 Kpa polegające na nieuwzględnieniu skutków prawnych decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1999r., art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa, polegającej na błędnej wykładni przepisów § 1 ust. 2 , § 2 oraz §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż podobnie jak Minister Gospodarki, który nie zgadzając się z postanowieniem Ministra Finansów wniósł od niego sprzeciw, stoi na stanowisku, iż Główna Komisja do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw została powołana jako organ właściwego ministra dla spraw przejmowania przedsiębiorstw na własność państwa lub osób prawnych prawa publicznego. Wynika to z literalnego brzmienia przepisu § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. Nr 16 poz.62 z 1947 r.) Tym właściwym ministrem w sprawie przejęcia na własność państwa przedsiębiorstwa skarżącej spółki był Minister Skarbu a obecnie jego następcą prawnym jest Minister Finansów. Tak orzekł w decyzji z [...] sierpnia 1999 r. rozstrzygającej spór kompetencyjny pomiędzy Ministrami: Finansów, Gospodarki oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Prezes Rady Ministrów. Minister Finansów nigdy nie kwestionował tej decyzji, mało tego, prowadzi postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa spółki "H." S.A. Skoro więc Minister Finansów jest następcą prawnym ministra właściwego do przejęcia przedsiębiorstwa spółki "H." S.A. (ściślej organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji tego ministra) to jednocześnie jest organem właściwym do oceny prawidłowości postanowień wydanych w toku postępowania nacjonalizacyjnego, w tym do oceny prawidłowości postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw z [...] listopada 1948 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, że postanowienie to wydano w toku postępowania o przejęcie na własność państwa przedsiębiorstwa skarżącej spółki. Dla niniejszej sprawy nie ma żadnego znaczenia procesowego wskazywana przez Ministra Finansów okoliczność, iż Główna Komisja do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw działała przy Centralnym Urzędzie Planowania ( 4 ust. 1 w/w rozporządzenia). W ten sposób określono bowiem jedynie jej usytuowanie w strukturach ówczesnej władzy i nic poza
tym. Nie ma też znaczenia podnoszona przez Ministra Finansów kwestia ustalenia następcy prawnego Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw (vide uzasadnienie postanowienia z [...] lipca 2007 r.) Główna Komisja nie prowadziła bowiem żadnego, odrębnego postępowania dotyczącego przejęcia przedsiębiorstwa skarżącej spółki lecz rozstrzygała w kwestii incydentalnej - umieszczenia tego przedsiębiorstwa w wykazie przedsiębiorstw przejmowanych na własność państwa, w ramach postępowania nacjonalizacyjnego, działając jako organ właściwego ministra.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Swoje zdanie w sprawie wyraził również Minister Gospodarki, który pismem z dnia [...] października 2007r., poinformował Sąd, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Ministra Finansów. Pismo to nie zostało jednak uwzględnione przez Sad z uwagi na okoliczność, iż Ministrowi Gospodarki nie przysługuje status strony w niniejszym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy nie będąc jednak zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, związanym zarzutami i wnioskami skargi, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie, jak również utrzymane nim w mocy postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2007r., naruszają prawo w stopniu uzasadniającym konieczność ich uchylenia.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest dokonanie oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia Ministra Finansów orzekającego o przekazaniu według właściwości do rozpoznania prze Ministra Gospodarki wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] listopada 1948 r. znak: [...], o umorzeniu postępowania odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] czerwca 1947 r., Nr rep. [...].
Zgodnie z art. 157 § 1 Kpa właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jak również postanowień (stosownie do treści art. 126 Kpa), w przypadkach określonych w art. 156 Kpa jest organ wyższego stopnia. Z przepisu tego wynikają zatem dwie reguły określające organ właściwy w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Po pierwsze, jeżeli kwestionowane postanowienie wydał minister, to właściwy jest minister, a jeżeli samorządowe kolegium odwoławcze - właściwe jest samorządowe kolegium odwoławcze. Po drugie, w pozostałych wypadkach organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji/ postanowienia jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał kwestionowaną decyzję. Z przepisu art. 157 § 1 Kpa zatem wynika jednoznacznie, że w razie kwestionowania rozstrzygnięcia innego organu niż minister (samorządowe kolegium odwoławcze) należy ustalić, jaki organ jest organem wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał kwestionowaną decyzję/postanowienie.
Przepis ten jednak reguluje relacje między organami administracji publicznej funkcjonującymi w czasie obowiązywania kodeksu, nie odnosi się natomiast w ogóle do problemu, jaki organ jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów działających przed wejściem w życie kodeksu, a ściślej rzecz ujmując - w stosunku do organów niewymienionych w art. 17 Kpa. Wymaga więc rozważenia, według jakich reguł należy obecnie określić organ wyższego stopnia w stosunku do nieistniejącego już organu, którego postanowienie/decyzja jest obecnie kwestionowana. Jest to niewątpliwie zagadnienie intertemporalne, które nie zostało uregulowane wprost w żadnym z przepisów prawa. Nie dają podstaw do rozwiązania tego problemu przepisy określające właściwość organu wyższego stopnia obowiązujące w czasie wydania kwestionowanej decyzji/postanowienia, gdyż aktualnej właściwości organu nie można opierać na przepisach, które już nie obowiązują. Inaczej to ujmując, nie można na podstawie przepisów obowiązujących
w dniu wydania kwestionowanego postanowienia (1948 r.) uzasadniać, że organem wyższego stopnia w stosunku do Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. jest obecnie organ, którego właściwość wyznaczają przepisy obowiązujące w 1948 r. Naruszałoby to fundamentalną zasadę prawa administracyjnego, wedle której organ może działać na podstawie przepisów obowiązujących.
Nie ulega przecież wątpliwości, że podejmując postępowanie o stwierdzenie nieważności kwestionowanego postanowienia, organ musi wykazać na podstawie obecnie obowiązujących przepisów określających jego właściwość, iż jest organem wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał kwestionowane postanowienie. Nie zmienia tego faktu okoliczność, że organ właściwy do stwierdzenia nieważności postanowienia będzie oceniał kwestionowane rozstrzygnięcie z punktu widzenia przesłanek nieważności na podstawie przepisów obowiązujących w dniu jego wydania. Czym innym bowiem jest określenie organu właściwego do stwierdzenia nieważności, a czym innym to, według jakich przepisów organ właściwy do stwierdzenia nieważności bada ważność kwestionowanego postanowienia.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że do określenia właściwego organu wyższego stopnia nie wystarczy powołanie się na przepis art. 157 § 1 Kpa, ale konieczne jest sięgnięcie do przepisów innych ustaw, obowiązujących w czasie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanego postanowienia. Istota problemu bowiem sprowadza się do tego, jak określić na podstawie obecnie obowiązujących przepisów (w czasie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanego postanowienia), który organ obecnie jest właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy.
W orzecznictwie przyjmuje się, iż właściwość rzeczowa organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji jest oceniona według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu decyzji mającej być przedmiotem weryfikacji (por. wyrok NSA z 7 .VII.1993 r. I SA 116/93 ONSA Nr 3 poz. 109 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 3.IX.1998 r. sygn. akt III RN 83/98). W przypadku natomiast zmian w strukturze administracji publicznej ustala się organ, na który przeszła właściwość z przekształconego organu, a następnie na podstawie art. 17 Kpa określa się organ wyższego stopnia.
W rozpoznawanej sprawie Minister Finansów kierując się powyższą zasadą podjął próbę ustalenia następcy prawnego Głównej Komisji, który posiadałby legitymację prawną do orzekania w niniejszej sprawie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonych postanowień, przeprowadzając powyższy wywód Minister Finansów, powołując się na § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. (Dz. U nr 16, poz. 62) w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, uznał, iż skoro Główna Komisja działała przy Centralnym Urzędzie Planowania, a wojewódzkie komisje przy urzędach wojewódzkich, to w sprawie zasadnym jest ustalenie organu , który przejął kompetencje Centralnego Urzędu Planowania. W kontekście tak przeprowadzonej analizy Minister Finansów uznał, iż tym następcą jest obecnie Minister Gospodarki.
W ocenie jednak Sądu powyższe stanowisko Ministra Finansów nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie. Przede wszystkim należy wskazać, iż organ orzekający w sprawie błędnie uznał, iż organ który wydał kwestionowane w postępowaniu nieważnościowym postanowienie tj. Główna Komisja była organem Centralnego Urzędu Planowania. Zgodnie bowiem z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, Komisja ta działała jako organ ministrów właściwych do sprawa przejmowania przedsiębiorstw na własność Państwa, tj. ministra/ministrów który wydawał orzeczenie o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa. A zatem obowiązkiem Ministra Finansów, było ustalenie jaki organ obecnie w następstwie w/w Ministra jest właściwy do orzekania w niniejszej sprawie. Analizy takiej na skutek błędnej interpretacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. organ jednak nie uczynił. Wskazać jednak należy, iż w ocenie Sądu, nie bez dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest okoliczność, iż obecnie Minister Finansów prowadzi postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministrów: Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948r. o przejęciu na własność państwa przedsiębiorstwa pn. Z. Sp. Akcyjna. Właściwość Ministra Finansów do prowadzenia tego postępowania została ustalona decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 1999r., w sprawie rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Finansów, Ministrem Gospodarki i Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Zdaniem zatem Sądu z punktu widzenia racjonalności postępowania, zasadnym wydaje się aby również kwestią postępowania nieważnościowego w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] listopada 1948 r. znak: [...], o umorzeniu postępowania odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] czerwca 1947 r., Nr rep. [...], zajął się Minister Finansów. Wprawdzie, na co słusznie zwrócił uwagę organ, z powyższej decyzji nie wynika aby właściwość Ministra Finansów rozciągała się na cały przedmiot, zakres postępowań jakie toczyły się w ramach postępowania w sprawie przejęcia na własność państwa spornego przedsiębiorstwa, bowiem należy mieć na uwadze, iż Prezes Rady Ministrów dokonując przedmiotowego rozstrzygnięcia orzekał jedynie z zakresie jakiego dotyczył wprost spór kompetencyjny, niemniej jednak wskazana powyżej racjonalność takiego rozwiązania zdaniem Sądu uzasadniona jest tym, iż w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, rozstrzygnięcie w kwestii oceny legalności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] listopada 1948r,. może mieć bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania w przedmiocie nieważności orzeczenia Nr [...] Ministrów: Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948r. o przejęciu na własność państwa przedsiębiorstwa pn. Z. Sp. Akcyjna. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż sporne postanowienie wydawane było w toku postępowania w sprawie przyjęcia na własność państwa przedsiębiorstwa skażanej spółki. Taki tryb postępowania wynika z analizy przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. Postanowienie wydawane przez Główną Komisję -działającą jako organ właściwego Ministra, stanowiło zaś w świetle § 65 rozporządzenie podstawę do wydania przez tegoż Ministra/Ministrów orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i art. 152 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm) orzekł jak w sentencji. O zwrocie skarżącej Spółce kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło