III SA/Wa 1345/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2007 r. spraw ze skarg J. K. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] nr [...] nr [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań od decyzji określających zobowiązania w podatku akcyzowym za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2004 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienia, 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz J. K. kwotę 1.360 zł (tysiąc trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Czterema decyzjami z dnia [...] stycznia 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego w R. określił J. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Centrum Ogrodniczo-Przemysłowe Auto-Gaz, zwanemu dalej "Skarżącym", zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2004 r. W aktach sprawy znajduje się pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego w dniu 22 listopada 2006 r. adwokatowi R. F. do prowadzenia sprawy w postępowaniu w zakresie ustalenia zobowiązania w podatku akcyzowym (wpływ do organu podatkowego w dniu 24 listopada 2006 r.) Powyższe decyzje zostały doręczone Skarżącemu w dniu 24 stycznia 2007 r. Pismami z dnia 7 lutego 2007 r., nadanymi w placówce pocztowej w tym samym dniu, pełnomocnik Skarżącego wniósł odwołania, w których zaskarżonym decyzjom zarzucił rażące naruszenie art. 35 ust. 1 i art. 35a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50, z późn. zm.) oraz § 6 ust. 1, 2 i 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 221, poz. 2196), jak również naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 120, art. 121 § 1 , art. 122 w zw. z art. 187 i art. 191 oraz art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.). W uzasadnieniu odwołań pełnomocnik Skarżącego podniósł również, że decyzje naruszają albo przepis art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej, albo art. 123 § 1 tej ustawy. Pierwszy ze wskazanych przepisów nakazuje doręczyć decyzję działającemu w sprawie pełnomocnikowi, tymczasem decyzje zostały doręczone bezpośrednio Skarżącemu, chociaż organ podatkowy na stronie 9 uzasadnienia zauważa istnienie pełnomocnika. W tej sytuacji doręczenie decyzji stronie jest bezskuteczne. Natomiast, jeżeli założyć, że w sprawie pełnomocnika dotychczas nie było, to decyzje zapadły z naruszeniem przepisu art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, a to ze względu na fakt, że Skarżący przed wydaniem decyzji nie został zawiadomiony o możliwości zaznajomienia się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W dniu 13 lutego 2007 r. kopie powyższych decyzji doręczone zostały pełnomocnikowi Skarżącego. Czterema postanowieniami z dnia [...] maja 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w W., powołując się na art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, stwierdził niedopuszczalność odwołań wniesionych przez pełnomocnika Skarżącego. W uzasadnieniu postanowień organ odwoławczy wskazał, że skoro Skarżący ustanowił pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zaskarżone decyzje zostały doręczone pełnomocnikowi w dniu 13 lutego 2007 r., a odwołania wniesiono w dniu 7 lutego 2007 r., a zatem w czasie, kiedy decyzje nie weszły jeszcze do obrotu prawnego. Organ odwoławczy, po dokonaniu wstępnego badania odwołań, doszedł do wniosku, że są one niedopuszczalne. Niedopuszczalność ta wynika z faktu, że decyzje w chwili wniesienia odwołań nie funkcjonowały w obrocie prawnym, gdyż nie zostały skutecznie doręczone. Termin do wniesienia odwołań rozpoczął swój bieg dopiero w dniu 14 lutego 2007 r. W skargach na powyższe postanowienia pełnomocnik Skarżącego zarzucił orzeczeniom rażące naruszenie prawa - art. 145 § 2 w zw. z art. 223 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że decyzje doręczone Skarżącemu, od których odwołania w przewidzianym terminie złożył pełnomocnik nie były decyzjami funkcjonującymi w obrocie prawnym i nie jest możliwe ich zaskarżenie przez pełnomocnika w przypadku doręczenia bezpośrednio stronie. Pełnomocnik Skarżącego wskazał także na naruszenie art. 120, 121, 122 i 123 Ordynacji podatkowej, przez wydanie zaskarżonych postanowień z naruszeniem podstawowych zasad postępowania i wyciąganie negatywnych konsekwencji dla Skarżącego z nieprawidłowego działania organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarg pełnomocnik Skarżącego podniósł m.in., iż w odwołaniach od decyzji wytknął organowi pierwszej instancji pominięcie pełnomocnika przy doręczeniu decyzji. Na skutek tego zarzutu organ podatkowy pierwszej instancji doręczył pełnomocnikowi kopie decyzji uprzednio już doręczonych Skarżącemu. Pełnomocnik Skarżącego wskazał, że nie było potrzeby ponownego wysyłania decyzji do pełnomocnika, gdyż decyzje te pełnomocnik otrzymał od Skarżącego. Wskutek powyższego, Skarżący miał możliwość - za pośrednictwem pełnomocnika - wnieść odwołania. Pełnomocnik Skarżącego powołując się na orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika może być uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych, stwierdził, że nie sposób zgodzić się z organem odwoławczym, iż w takiej sytuacji niedopuszczalne jest rozpoznanie merytoryczne wniesionych odwołań. W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Celnej w W., podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanych sprawach są cztery postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. stwierdzające na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej niedopuszczalność odwołań złożonych przez pełnomocnika Skarżącego od czterech decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. wydanych w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2004 r. Przed dokonaniem oceny prawnej tych postanowień na wstępie należy wskazać, iż nie budzi wątpliwości i niesporny jest stan faktyczny sprawy. I tak, żadna ze stron sporu nie kwestionuje faktu, iż w toku postępowania przed organem podatkowym pierwszej instancji Skarżący skutecznie ustanowił pełnomocnika. Znajduje to potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy pełnomocnictwie z dnia 22 listopada 2006 r., przedłożonym organowi podatkowemu w dniu 24 listopada 2006 r. Nie budzi również wątpliwości, iż decyzje organu podatkowego pierwszej instancji zostały doręczone w dniu 24 stycznia 2007 r. bezpośrednio Skarżącemu z pominięciem ustanowionego przez niego pełnomocnika, jak również i to, że kopie decyzji zostały doręczone temu pełnomocnikowi w dniu 13 lutego 2007 r., czyli już po wniesieniu przez niego w dniu 7 lutego 2007 r. odwołań od tych decyzji. Natomiast przedmiotem sporu jest ocena prawna powyższych faktów w kontekście dopuszczalności odwołań wniesionych w powyższych okolicznościach przez pełnomocnika Skarżącego. Kluczowym przy tym zagadnieniem jest kwestia skutków prawnych związanych z doręczeniem tych decyzji w dniu 24 stycznia 2007 r. Skarżącemu. Zdaniem Sądu okoliczność, że doręczenia te były wadliwe i nastąpiły z oczywistym naruszeniem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem Skarżący ustanowił w postępowaniu przed organem pierwszej instancji pełnomocnika, którego pominięto przy doręczeniach, nie może być utożsamiana z brakiem tych doręczeń. Pogląd taki wyrażony został również przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt III SA 1895/02 (LEX - nr 113584). Sąd podziela również w tej mierze pogląd zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Bd 130/05 (POP 2006/1/3, LEX nr 173897), iż doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika może być uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych. W rozpatrywanej sprawie odwołania zostały wniesione z zachowaniem czternastodniowego terminu określonego w art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej. Wadliwe doręczenie tych decyzji nie spowodowało więc negatywnych dla strony skutków procesowych, która skorzystała ze stosownego środka zaskarżenia we właściwym terminie. Należy przy tym podkreślić, iż pomimo tego, że decyzje te zostały doręczone Skarżącemu odwołania od nich wniósł jego pełnomocnik, co oznacza, iż miał możliwość zapoznania się z tymi decyzjami w terminie umożliwiającym złożenie odwołań. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, nie było przeszkód, aby wniesione odwołania zostały rozpatrzone przez organ odwoławczy, skoro jednak organ ten tego nie uczynił, to tym samym naruszył art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, biorąc pod uwagę umiejscowienie w czasie poszczególnych zdarzeń, działanie organów podatkowych stanowiło również, zdaniem Sądu, naruszenie wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Próba sanowania przez organ pierwszej instancji wadliwości dokonanych doręczeń, podjęta już po wniesieniu przez pełnomocnika odwołań, a przed wydaniem przez organ odwoławczy postanowień stwierdzających niedopuszczalność tych odwołań, gdyby przyjąć, iż postanowienia te są prawidłowe, doprowadziłaby w istocie do wprowadzenia tegoż pełnomocnika w błąd i w konsekwencji zamknięcia Skarżącemu drogi odwoławczej. Jak wynika bowiem z oświadczenia złożonego na rozprawie przez pełnomocnika Skarżącego nie złożył on powtórnie odwołań od decyzji, tym razem w terminie przewidzianym na złożenie odwołania, liczonym od daty doręczenia mu kopii decyzji, ponieważ odwołania takie zostały już złożone od decyzji doręczonych Skarżącemu. Nie sposób więc nie przyznać racji pełnomocnikowi Skarżącemu, iż rozstrzygnięcia o uznaniu wniesionych odwołań za niedopuszczalne, powodują skutek tego rodzaju, iż to Skarżący poniósłby w ostatecznym efekcie negatywne konsekwencje (w postaci braku możliwości skorzystania z drogi odwoławczej) błędnego działania organu podatkowego, polegającego na wadliwym doręczeniu decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.