II FSK 616/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA del. Anna Znamiec, Protokolant Anna Dziewiż – Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 18 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 736/07 w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od J. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 15 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 736/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), zaskarżone przez J. M. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 lipca 2007 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem Sądu naruszenie wzmiankowanego terminu i uchybieniu mu są niewątpliwe. Wątpliwości budzić może natomiast treść pisma skarżącego z dnia 26 marca 2007 r. zatytułowanego "odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego", które w istocie zawiera dwa odrębne, ale pozostające ze sobą w ścisłym związku żądania – zażalenie na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 17 stycznia 2007 r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Po dokonaniu analizy wzmiankowanego pisma procesowego Sąd ocenił, że organ drugiej instancji powinien, działając w zgodzie z dwoma zasadami ogólnymi postępowania podatkowego, sformułowanymi w art. 121 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., zwanej dalej w skrócie: - "Ordynacja podatkowa"), zwrócić się do skarżącego o złożenie wyjaśnień co do rzeczywistej treści jego żądań. W sytuacji, gdyby okazało się, że pismo zawiera wniosek o przywrócenie terminu w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej, a nie spełniało wszystkich wymogów, o których mowa w tym przepisie, powinien zastosować art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji Sąd uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej w K., wydając zaskarżone postanowienie uchybił art. 121 § 1 i 2, art. 162 oraz art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W obszarze unormowania art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), zarzucono naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zamiast art.151 p.p.s.a. i przyjęcie, że objęte wyrokiem postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. wydano z naruszeniem art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, gdyż organ podatkowy nie zwrócił się do skarżącego o złożenie wyjaśnień co do rzeczywistej treści jego żądań zawartych w piśmie z dnia 26 marca 2007 r. z równoczesnym poinformowaniem go i wyjaśnieniem treści mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa procesowego, a gdyby się okazało, że pierwsze zdanie analizowanego pisma zawiera wniosek o przywrócenie terminu, to wobec tego, że nie spełnia ono wszystkich wymogów określonych w art. 162 Ordynacji podatkowej, winien był postąpić zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną podniósł, iż z analizowanego pisma z dnia 26 marca 2007 r. wynika ponad wszelką wątpliwość, że intencją skarżącego było wniesienie zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 17 stycznia 2007 r. w sprawie interpretacji przepisów prawa podatkowego. W piśmie tym, poza zasygnalizowaniem przyczyny niezłożenia zażalenia w terminie 7 dni, brak elementów uzasadniających uznanie, iż może zawierać wniosek o przywrócenie zaniedbanego terminu. Przewidziany w art. 162 Ordynacji podatkowej tryb, zdaniem organu podatkowego, nie uzasadnia aż tak dalece pomocnej postawy organu, żeby podpowiadać podatnikowi rodzaju działań chroniących jego interesy. Mogłoby to bowiem być uznane za świadczenie usług doradczych, do których nie jest obowiązany organ podatkowy. To podatnik sam z własnej inicjatywy powinien wystąpić z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. Pismo strony administracyjnego postępowania interpretacyjnego z dnia 26 marca 2007r., na które powołuje się Sąd pierwszej instancji, zawiera rozpoczynające je zdanie następującej treści: " Ze względu na to, że przebywałem poza miejscem zamieszkania, nie mogłem złożyć odwołania w terminie 7 dni i robię to teraz". Dalsza część przywoływanego pisma zawiera tylko różnego rodzaju wypowiedzi strony na temat udzielonej mu indywidualnej interpretacji prawa podatkowego. Z uzasadnienie zaskarżonego wyroku wynika, że, zdaniem Sądu pierwszej instancji, doręczenie postanowienia, od którego strona składała zażalenie, było skuteczne, a uchybienie terminowi do złożenia zażalenie - niewątpliwe. Z treści przytoczonego powyżej zdania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynikają tylko konstatacje określonych okoliczności i czynności strony postępowania administracyjnego. Nie wynika z niego natomiast wniosek o przywrócenie uchybionego terminu procesowego, który przecież mógł być sformułowany bez użycia języka prawniczego albo nomenklatury prawnej, ale przedstawiony nie został. Środek odwoławczy wniesiony przez stronę, stwierdzając naruszenie terminu do jego złożenia, nie zawiera (na przykład) prośby o usprawiedliwienie tego spóźnienia, o uwzględnienie zażalenia pomimo naruszenia tego terminu; strona stwierdza tylko, że: uchybiła terminowi, bo przebywała poza miejscem zamieszkania, i pomimo tego po terminie wnosi zażalenie. Pismo strony świadczyć może bardziej, że ignoruje ona procedurę administracyjną, aniżeli ją przestrzega składając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu procesowego i usprawiedliwiając spóźnienie. Jeżeli więc inne okoliczności sprawy, które być może nie zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego obecnie wyroku, nie będą dodatkowo przemawiały za uznaniem przytaczanego zdania pisma z dnia 26 marca 2007 r. za wniosek o przywrócenie uchybionego terminu procesowego, samej tej tylko ogólnikowej wypowiedzi strony nie będzie można zasadnie uznać za wystąpienie ze wzmiankowanym wnioskiem. Brak jest natomiast podstaw i uzasadnienia, aby wzywać do czynności czy też pouczać stronę w zakresie złożenia prawidłowego wniosku procesowego, jeżeli ze sprawy dostatecznie i przekonująco nie wynika, ze strona z wnioskiem takim, tyle że wymagającym sanacji, wystąpiła. Z tych powodów, stwierdzając nieuzasadnione zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 203 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.