II OZ 459/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 674/07 w zakresie zwolnienia skarżącego w ½ części od uiszczenia wpisu sądowego od skargi i oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi J. P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 76/01 oddalającego skargę J. P. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie 2. przyznać J. P. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 12 września 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 76/01 oddalającego skargę J. P. na decyzję Wojewody M. z dnia [...]., nr [...]. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2007 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie zwolnił J. P. od wpisu sądowego od skargi w ½ części a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W wyniku sprzeciwu postanowienie to straciło moc, a wniosek skarżącego został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który postanowieniem z dnia 26 lutego 2008 r. zwolnił skarżącego w ½ części od uiszczenia wpisu sądowego od skargi oddalając wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że dane, jakie zawarł skarżący we wniosku były niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej, wobec czego został on wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Wprawdzie dokumenty te nie zostały złożone w niniejszej sprawie, lecz faktyczny stan majątkowy skarżącego okazał się być Sądowi znany z urzędu, ponieważ skarżący wezwany został do nadesłania takich samych dokumentów w innej sprawie (o sygn. akt II SA/Kr 673/07) i wezwanie to wypełnił. Zdaniem Sądu I instancji przedstawiona przez skarżącego sytuacja wskazuje, że skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł., z której [...] zł. przeznacza na leki. Fakty podane przez skarżącego pozwalają przyjąć, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Jednakże na obecnym etapie postępowania wpis od skargi jest jedynym składnikiem kosztów postępowania i ze względu na generalną zasadę ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie oraz kierując się wyjątkowością prawa pomocy, jako pomocy udzielanej w szczególnie uzasadnionych wypadkach, Sąd uznał, że skarżący powinien ponieść część kosztów postępowania w postaci ½ wpisu od skargi. Na powyższe postanowienie J. P. wniósł zażalenie pismem z dnia 25 marca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie oparte jest na usprawiedliwionych podstawach. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący z tytułu emerytury otrzymuje miesięcznie [...] zł. brutto, z której to kwoty ponosi wydatki związane ze stanem zdrowia w wysokości [...] zł. Nie posiada żadnego majątku ruchomego, a dom który zamieszkuje jest ruiną, bez prądu, łazienki i centralnego ogrzewania. Z uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji z dnia 26 lutego 2008 r. wynika, że wskazana przez skarżącego sytuacja materialna nie została zakwestionowana, Sąd przyjął bowiem dowody z dokumentów załączonych przez skarżącego do innej, toczącej się sprawy (o sygn. akt II SA/Kr 673/07) i uznał, że położenie skarżącego kwalifikuje go do uzyskania prawa pomocy. W takiej sytuacji trudno zgodzić się jednak ze stanowiskiem Sądu, że brak było podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Słusznie wprawdzie Sąd zauważył, że każda strona wnosząca skargę do sądu winna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów, a prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane rozważnie. Jednakże w niniejszej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaszły podstawy do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przyjmując, że skarżący przedstawił swoją sytuację rzetelnie, co jest podstawowym warunkiem przyznania prawa pomocy, obciążenie go choćby częścią wpisu stanowiłoby znaczny uszczerbek w utrzymaniu koniecznym, skoro skarżący nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości i uwzględniając wniosek skarżącego jedynie w części Sąd stwierdził, że wpis sądowy od skargi stanowi na obecnym etapie postępowania całość kosztów obciążających skarżącego. Nie można zapominać, że prawo pomocy przyznaje się w całym postępowaniu i nie można brać pod uwagę wyłącznie teraźniejszych kosztów, ale należy rozważyć wszystkie koszty, jakie mogą powstać i do których uiszczenia zobowiązana byłaby strona domagająca się przyznania prawa pomocy. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 340/08 podjętym w zbieżnym stanie prawnym i faktycznym sprawy, rozpoznając zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 673/07, którym zwolniono J. P. od wpisu sądowego w ½ części i oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 1273/01. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji postanowienia.