III SA/Łd 504/07

Dnia 27 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant Asystent sędziego Izabela Wędrak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. J. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się orzeczenia, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi, 4. przyznaje adwokatowi R. D. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł.przy [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć i 80/100) złotych –tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej i nakazuje powyższą kwotę wypłacić adwokatowi R. D. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], znak [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie wymeldowania A. J. z synem D. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. Jak wynika z akt sprawy, T. J. w dniu 25 października 2006 r. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o wymeldowanie byłej żony A. J. i syna D. J. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. Podał, iż A. J. wraz z synem w styczniu 2000 r., dobrowolnie opuściła w/w lokal. Zabrała z niego wszystkie swoje rzeczy osobiste, ubrania, urządzenia gospodarstwa domowego oraz meble i zamieszkała u swoich rodziców w lokalu nr [...], przy ul. B. w Ł., gdzie przebywa do chwili obecnej. Wnioskodawca wyjaśnił, że przedmiotowy lokal stanowi jego własność. Kupił go jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego z A.J. T.J. wskazał, iż w wyroku rozwodowym z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. nie uwzględnił wniosku byłej żony o ustalenie sposobu korzystania z tego mieszkania. Podkreślił, iż sprawa wymeldowania żony była już raz przedmiotem postępowania administracyjnego Nr [...]. Do wniosku, T.J. załączył akt notarialny z dnia [...] r. Rep. A. nr [...] potwierdzający zakup lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. oraz wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r. sygn. akt [...], wydany w sprawie rozwodowej. Burmistrz Miasta Ł. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) i art. 104 kpa orzekł o wymeldowaniu A. J. wraz z synem D. z lokalu nr [...], położonego w Ł. przy ul. A. Zdaniem organu I instancji, A.J. wraz z synem w styczniu 2000 r. dobrowolnie i trwale opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i zamieszkała u swojej matki T.N. w lokalu nr [...], przy ul. B. w Ł. Uzasadniało to wydanie decyzji o ich wymeldowaniu. W odwołaniu, które nie zostało podpisane, A.J. wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Strona podniosła zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Podkreśliła, iż wspomniany przepis określa dwie różne sytuacje, które mogą stanowić podstawę wymeldowania. W niniejszej sprawie, organ I instancji wydając decyzję o wymeldowaniu nie wskazał, o którą z nich chodzi. Bezpodstawnie przyjął natomiast, iż utraciła ona uprawnienie do przebywania w lokalu i opuściła miejsce stałego pobytu. W ocenie odwołującej, za uchyleniem decyzji o wymeldowaniu przemawia fakt, że wyrok rozwodowy nie pozbawił jej prawa do mieszkania oraz, że mieszkając u matki w dalszym ciągu opiekowała się mieszkaniem, podlewała kwiatki i odbierała korespondencję. A.J. podniosła również, że do opuszczenia lokalu zmusiło ją naganne zachowanie małżonka, który nadużywał alkoholu i często wszczynał awantury. Wyprowadzając się z domu, zabrała głównie rzeczy dziecka. Resztę rzeczy zostawiła w mieszkaniu, albowiem sądziła, że mąż podejmie leczenie i wówczas będzie mogła z powrotem zamieszkać w dotychczasowym miejscu zameldowania na pobyt stały. Mąż jednak nie podjął leczenia i po około pięciu miesiącach od opuszczenia przez nią lokalu wymienił w drzwiach zamki, uniemożliwiając jej dostęp do mieszkania. Wskazała, że u rodziców zajmuje jeden pokój, który niebawem będzie musiała opuścić. Uważa więc, że organ odwoławczy powinien mieć na uwadze fakt, iż były małżonek nie mieszka w spornym lokalu i tak naprawdę mieszkanie nie jest mu potrzebne. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W jej uzasadnieniu, organ odwoławczy stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy bowiem o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez A.J. wraz z synem D. Z ustaleń organu I instancji wynika, że A.J. wraz z synem w styczniu 2000 r. przeprowadziła się do matki, zabierając z mieszkania rzeczy osobiste i meble. Okoliczności te potwierdził wnioskodawca –T.J., sama zainteresowana – A.J., świadkowie – W.J., I.D., T.N. i A.K., która od lipca 2006 r. wynajmuje od T.J. sporne mieszkanie, oraz kontrola meldunkowa przeprowadzona w obecnym miejscu zamieszkania zainteresowanej - w lokalu nr [...] przy ul. B. w Ł. Na podstawie wyjaśnień odwołującej ustalono ponadto, iż przyczyną opuszczenia lokalu nr [...], przy ul. A. w Ł. były częste konflikty z mężem. Po wyprowadzeniu się z mieszkania, A.J. złożyła doniesienie do prokuratury, że mąż uniemożliwia jej korzystanie z mieszkania. Prokuratura jednak umorzyła postępowanie, uznając że w niniejszej sprawie brak jest przesłanek popełnienia przestępstwa. Oprócz wspomnianego zawiadomienia prokuratury, odwołująca nie podjęła żadnych czynności, których celem byłaby ochrona utraconego posiadania. Obecnie A.J. pracuje w Z. i tam wynajmuje mieszkanie. Do domu matki, gdzie przebywa jej syn przyjeżdża codziennie albo co drugi dzień. W świetle tych okoliczności Wojewoda, uznał, że wymeldowanie zainteresowanej i jej syna było w pełni uzasadnione. Wskazał przy tym, iż organ I instancji, zobligowany był tylko do oceny i wyjaśnienia okoliczności opuszczenia przez A.J. miejsca pobytu stałego. Podnoszona zaś przez nią kwestia utraty uprawnień do przebywania w lokalu z uwagi na obowiązujące brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, była poza zakresem jego rozważań. Powyższe rozstrzygnięcie A.J. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie. W motywach skargi, powtórzyła argumenty z odwołania od decyzji I instancji. Dodatkowo podniosła, iż opuszczenie przez nią dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest związane z podjęciem pracy w Z. i wobec tego nie ma charakteru trwałego, ani tym bardziej dobrowolnego. W piśmie procesowym z dnia 1 października 2007 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonej do pisma kopii decyzji Burmistrza Ł. z dnia [...] r. nr [...] odmawiającej wymeldowania A.J. wraz z synem ze spornego lokalu. Podniósł, iż postępowanie administracyjne w tej sprawie toczyło się z wniosku T.J., a podstawą ustaleń organu był ten sam stan faktyczny, który jednak w niniejszej sprawie doprowadził do wydania decyzji skrajnie przeciwnej. Zdaniem pełnomocnika, w toku postępowania administracyjnego naruszone zostały art. 7, 8, 77 § 1 i 80 kpa. Ustalając istnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...) organ orzekający, pomiął przede wszystkim fakt, że do opuszczenia lokalu, A.J. zmusiło rażąco naganne postępowanie małżonka, który nadużywał alkoholu i wszczynał awantury. Strona powiadomiła wówczas prokuraturę o tym, że mąż uniemożliwia jej korzystanie z mieszkania. Opuszczenie lokalu wbrew stanowisku organu nie miało więc charakteru dobrowolnego. Co więcej, zeznania I.D. i W.J., z których wynika, że skarżąca nie była współwłaścicielem lokalu i że opuściła go dobrowolnie są w jego ocenie nieobiektywne i nie powinny mieć wpływu na wynik sprawy. Nieistotna jest także, kwestia własności lokalu nr [...] przy ul. A., skoro do tej pory nie zostało przeprowadzone postępowanie o rozliczenie majątku dorobkowego małżonków. W dniu 7 listopada 2007 r. T.J. złożył pismo zatytułowane "odpowiedź na skargę", w którym wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty podniesione w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kognicji sądów administracyjnych ogranicza się zatem do badania zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa, w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w omówionym zakresie stwierdził, że skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych względów, aniżeli podniesiono w skardze. Podkreślić trzeba, iż z akt postępowania administracyjnego wynika, że odwołanie A.J. od decyzji Burmistrza Miasta Ł. z dnia [...] r. Nr [...], nie zostało podpisane przez odwołującą. W myśl art. 128 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji, choć przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania. Przede wszystkim podnieść należy, że odwołanie jest podaniem w rozumieniu art. 63 § 1 kpa. Kodeks postępowania administracyjnego, w zakresie formy i treści podania przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu. Jednakże zasada ta nie oznacza całkowitego odstąpienia od wymagań formalnych co do formy. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych i ustalenie przez organ administracji publicznej, czy czynność procesowa (np. odwołanie) wypełnia je, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Odwołanie powinno zawierać elementy określone w art. 63 § 2 i § 3 kpa. W szczególności, powinno ono zawierać wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Jeżeli odwołanie zostało wniesione pisemnie, powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wskazuje bowiem osobę wnoszącego i pozwala zbadać, czy odwołanie pochodzi od podmiotu legitymowanego. Zgodnie z przepisem art. 64 § 1 kpa odwołanie pozostawia się bez rozpoznania, jeżeli nie wskazano w nim adresu wnoszącego i nie ma możliwości ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych oraz zgodnie z art. 64 § 2, jeżeli odwołujący mimo wezwania organu nie usunie w terminie siedmiu dni braków podania, które nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. W rozpatrywanej sprawie, jak już wcześniej zostało to zaakcentowane, pismo zatytułowane "odwołanie" nie zawierało podpisu strony. Mimo to, organ odwoławczy nie wezwał A.J., pod rygorem z art. 64 § 2 kpa (pozostawienia odwołania bez rozpoznania) do uzupełnienia braku i rozpoznał odwołanie, wydając w dniu [...] r. decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w sprawie wymeldowania A.J. wraz z synem D. W ocenie Sądu, odwołanie bez podpisu, a więc niespełniające wymogów określonych w art. 63 § 3 kpa, nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 kpa. Uznanie za odwołanie pisma nie podpisanego przez stronę wnoszącą odwołanie, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje, że organ II instancji niejako z urzędu wystąpił w charakterze organu odwoławczego, a wydana przez niego decyzja administracyjna jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z powyższym stanowiskiem koresponduje zresztą dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych. Przykładowo wyrok WSA z dnia 21 lipca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 455/05-nie publikowany, wyrok NSA z dnia 15 września 2000 r. sygn. akt III SA 417/00 - nie publikowany albo też wyrok NSA z dnia 12 października 1999 r. sygn. akt IV SA 1303/97- nie publikowany. Obligowało to Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia rozważania w zakresie zarzutów podniesionych w skardze Sąd uznał za zbyteczne. Z tych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, zaś o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c", § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). B.C.