VII SA/Wa 1761/07

WyrokWSA w Warszawie2007-12-03

Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Krystyna Tomaszewska, Paweł Groński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji organu nadzoru budowlanego, oparta na stwierdzeniu istotnego odstąpienia od projektu budowlanego z powodu przerwania budowy na okres dłuższy niż dwa lata, została wydana prawidłowo, czy też narusza przepisy prawa materialnego i postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że przerwanie budowy na okres dłuższy niż dwa lata powoduje wygaśnięcie decyzji o pozwoleniu na budowę z mocy prawa. W związku z tym, stwierdzenie istotnego odstąpienia od projektu budowlanego w takim przypadku jest bezprzedmiotowe, a postępowanie naprawcze powinno być prowadzone na innych podstawach prawnych niż art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Organy administracji naruszyły przepisy postępowania, nie wyjaśniając stanu faktycznego i prawnego sprawy w sposób należyty.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej przedłożenie dokumentacji dotyczącej budynku jednorodzinnego. Wcześniejsze decyzje nakładały obowiązek przedłożenia dokumentów w związku z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego, w tym przerwaniem budowy na okres dłuższy niż dwa lata. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a także stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Asesor WSA Paweł Groński, Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2005 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), nakazał H. i A. S. przedłożenie określonych dokumentów dotyczących budynku jednorodzinnego w zabudowie szeregowej - w terminie do dnia 30 września 2004r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, po rozpoznaniu odwołania A. S. - utrzymał w mocy w części merytorycznej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] czerwca 2004r. Nr [...], oraz uchylił w/w decyzję w części dotyczącej terminu wykonania decyzji i orzekł o nowym terminie wykonania nałożonego obowiązku do dnia 30 listopada 2004r. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Nr [...] wystąpił A. S.. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2005r. znak: [...], na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 Kpa, po rozpatrzeniu w/w wniosku - odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Ma to miejsce wtedy gdy organ odwoławczy w wyniku rozpoznawania sprawy nie podziela całego stanowiska organu I instancji. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiotowej sprawie zachodzi właśnie taka okoliczność. W związku z powyższym, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej przedłożenie określonej dokumentacji. Wydanie w/w decyzji nastąpiło na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w sytuacji istotnego odstąpienia inwestora od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Jak wynika z akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...] wniósł sprzeciw w sprawie przystąpienia do użytkowania, argumentując powyższe odstępstwami od warunków decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ nadzoru stopnia powiatowego wskazał, że przerwanie budowy nastąpiło na okres dłuższy niż dwa lata. Ponadto budowa szklarni przydomowej prowadzona była bez wymaganego prawem dziennika budowy. W tej sytuacji konieczne było przeprowadzenie postępowania naprawczego w oparciu o art. 51 ustawy prawo budowlane. Decyzją z dnia [...] listopada 2005r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpoznaniu wniosku A. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję. W uzasadnieniu organ powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej. Natomiast odnosząc się do zarzutu podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, iż przerwa w budowie nie trwała 2 lata, ponieważ budowa była prowadzona systemem gospodarczym, organ wskazał, iż o fakcie prowadzenia budowy decydują wpisy w Dzienniku Budowy. Z dziennika wynika natomiast, iż budowa został przerwana na okres dłuższy niż dwa lata. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszo-instancyjnej, jako wydanych z naruszeniem art. 8 i 107 § 3 Kpa. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 20 listopada 2003r. złożył zawiadomienie o zakończeniu budowy w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego [...]. W związku z w/w zgłoszeniem, organ wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2003r. Nr [...], którą doręczył skarżącemu w dniu 23 lutego 2004r. - po okresie 3 miesięcy od momentu zgłoszenia, a więc z naruszeniem terminu określonego w art. 54 prawa budowlanego. Wobec powyższego, zdaniem skarżącego decyzja Nr [...] nie wywarła skutków prawnych. Ponadto wskazał, że postępowanie administracyjne, w zakresie nałożonego na niego obowiązku, przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 59c i 59d prawa budowlanego, bowiem organ nadzoru budowlanego przeprowadził kontrolę po upływie około 6-ciu miesięcy od dnia doręczenia zgłoszenia, co winien uczynić w ciągu 21 dni, oraz nie pozostawił protokołu dla zainteresowanego mimo jego żądania. Skarżący informował Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy piśmie z dnia 25 listopada 2004r. o fakcie, że w jednym protokole zostały dopisane następujące słowa: "z następującymi odstępstwami", których jego zdaniem w momencie podpisywania protokołu nie było. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Następnie wyrokiem z dnia 24 maja 2006r. sygn. akt VII SA/Wa 168/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2005r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej przedłożenie dokumentacji. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej A. S. - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 września 2007r. sygn. akt II OSK 1187/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał niniejszą sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W związku z powyższy, na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarga A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2005r. podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego w/w przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie art. 153 w/w ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W związku z powyższym, że wyrokiem z dnia 11 września 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok z dnia 24 maja 2006r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd rozpoznając ponownie skargę A. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2005r. znak: [...] związany jest oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II OSK 1187/06. Art. 134 § 1 w/w ustawy stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z zupełnie innych przyczyn niż w niej podniesione. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a ponadto nie uzasadnił należycie swojego stanowiska zgodnie z art. 107 § 3 Kpa. W/w decyzje zostały wydane z w trybie stwierdzenia nieważności, który rządzi się swoimi prawami, ponieważ w tym postępowaniu organ nadzorczy orzeka wyłącznie w oparciu o przesłanki wymienione w art. 156 § 1 Kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Jednak przeprowadzone postępowanie administracyjne w ramach trybu stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej winno odpowiadać ogólnym zasadom postępowania administracyjnego wyrażonym m.in. w art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa. Zgodnie z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przytoczony wyżej przepis ustanawia zasadę prawdy obiektywnej, która stanowi naczelną zasadę Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą, organ administracji publicznej zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. A więc zawarta w art. 7 Kpa zasada prawdy obiektywnej (materialnej), wyrażona również w innych przepisach Kodeksu, m.in. w art. 6, 10, 77 § 1, 80, ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ponieważ na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy organ administracyjny dokonuje jego subsumcji pod stosowną normę prawną. W ten sposób organ przesądza o powstaniu określonego obowiązku bądź prawa, a więc skutków prawnych, które dotyczyć będą wyłącznie faktów uznanych przez organ. Ponadto art. 77 § 1 Kpa nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, obejmującego wszystkie jego części składowe, wszystkie środki dowodowe. A więc pominięcie, czy też zlekceważenie jakiegokolwiek dowodu, skutkuje wadliwością podjętej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2006r., sygn. akt I SA/Wa 432/06, publ. LexPolonica nr 1543146). W przedmiotowej sprawie kluczowym jest ustalenie, czy organ administracyjny dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod stosowny przepis prawa budowlanego, a co za tym idzie, czy rzeczywiście brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr 361/2004. Jak wynika z akt sprawy, bezsporne jest, że inwestor przerwał budowę spornego budynku na okres dłuższy niż 2 lata. Okoliczność ta wynika wprost z wpisów dokonanych w dzienniku budowy nr [...] (przedostatni wpis dokonano w dniu 31 lipca 1984r., natomiast kolejny w dniu 27 listopada 1991r., co wskazuje na przerwanie budowy na okres 6 lat i 4 miesiące). Na w/w okoliczność faktyczną powołuje się również Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w swoich decyzjach wydanych w trybie stwierdzenia nieważności. Jak wynika z akt sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zarówno w decyzji pierwszo-, jak i drugo-instancyjnej wskazał, że inwestor zrealizował sporny budynek z istotnymi odstępstwami od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, za które uznał właśnie okoliczność przerwania budowy na okres więcej niż dwóch lat. Zdaniem organu nadzorczego, w związku z zaistnieniem powyższej okoliczności konieczne było przeprowadzenie postępowania naprawczego na podstawie art. 51 prawa budowlanego i dlatego kontrolowana w trybie stwierdzenia nieważności decyzja z dnia [...] sierpnia 2004r. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana prawidłowo w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, organ w stopniu nie wystarczającym wyjaśnił, czy przerwanie budowy na okres więcej niż dwa lata jest istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym na dzień [...] czerwca 2004r., a więc w dacie wydania decyzji Nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]). W związku z powyższym, należy wskazać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszo-instancyjna zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 1 Kpa, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie za art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Na podstawie w/w przepisu organ nadzoru budowlanego przeprowadza postępowanie legalizacyjne w odniesieniu do obiektów, które zostały zrealizowane z istotnymi odstępstwami od decyzji o pozwoleniu na budowę. Przepis ten nie definiuje jednak pojęcia "istotnego odstąpienia", jednak poprzez wskazanie zawarte w art. 36a ust. 5, dokonując wykładni systemowej można ustalić, jak należy rozumieć pojęcie "istotnego odstąpienia", o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3. W wyroku z dnia 23 stycznia 2003r., sygn. akt II SA/Po 693/01 Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu (publ. LexPolonica nr 360617) wskazał, że "istotne odstąpienie" w rozumieniu art. 36a ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. 2000r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.) od zatwierdzonego projektu budowlanego należy uznać takie odstąpienie, które spowoduje zmianę ustalonych w decyzji warunków zagospodarowania terenu, zmianę przeznaczenia obiektu budowlanego, jego usytuowania oraz zmianę warunków określonych w art. 5 ustawy, a w przypadku pozwolenia na budowę, warunków w art. 36 ustawy, który to przepis normuje jakie obowiązki na inwestora musi nakładać decyzja o pozwoleniu na budowę. Ponadto w wyroku z dnia 11 września 2007r. sygn. akt II OSK, który zapadł w niniejszej sprawie po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej A. S. - Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli odstępstwo dotyczy zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego i kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne, zmiany zamierzonego sposobu użytkowania lub jego części, ustaleń miejscowego planu zagospodarowania terenu, a nadto gdy wymaga uzyskania opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi, to w takich przypadkach mamy do czynienia z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że okoliczność, na którą powołał się Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w swoich decyzjach, tj. przerwanie budowy na okres dłuższy niż 2 lata i prowadzenie robót budowlanych bez dziennika budowy - nie jest istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego błędnie wskazał, że okoliczność przerwania budowy na okres więcej niż dwóch lat jest przesłanką do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego. Tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 32 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), który obowiązywał w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla przedmiotowej inwestycji - pozwolenie na budowę traci ważność, jeżeli budowa została przerwana na czas dłuższy niż dwa lata. Ustęp 2 w/w przepisu stanowił, że właściwy terenowy organ administracji państwowej może orzec o utracie ważności pozwolenia na budowę w wypadku samowolnego odstąpienia od istotnych warunków pozwolenia oraz w zależności od rodzaju i zakresu dokonanej samowoli - wydać decyzję na podstawie art. 37 lub 40. Ponadto zgodnie z art. 37 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), w brzmieniu na datę nałożenia obowiązku, tj. 8 czerwca 2004r. - decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 2 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 2 lata. Natomiast w ustępie 2 artykuł 37 wskazuje, że rozpoczęcie albo wznowienie budowy w przypadkach określonych w ust. 1 i art. 36a ust. 2 może nastąpić po wydaniu nowej decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28, albo decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 3. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że prawo budowlane - z faktem przerwania procesu budowlanego na czas dłuższy niż 2 lata - wiąże określony skutek prawny, i to bardzo restrykcyjny, bowiem w przypadku spełnienia dyspozycji stosownego przepisu prawa budowlanego - decyzja o pozwoleniu na budowę zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego z mocy samego prawa. W takim przypadku inwestor winien uzyskać nową decyzję o pozwoleniu na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 7 września 1982r., sygn. akt SA/Wr 313/82, publ. LexPolonica nr 296915, ONSA 1982/2 poz. 81). Tak więc, jeżeli inwestor pomimo wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę prowadził roboty budowlane, to zgodnie z prawem budowlanym roboty te należy traktować jako samowolę budowlaną, jednak nie w rozumieniu art. 48 prawa budowlanego z 1994r., czy odpowiednio art. 37 prawa budowlanego z 1974r. Dlatego organ administracyjny w takim przypadku winien przeprowadzić postępowania naprawcze na podstawie art. 50 i 51 prawa budowlanego z 1994r., czy odpowiednio na podstawie art. 37 i 40 prawa budowlanego z 1974r. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skoro z mocy samego prawa została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja o pozwoleniu na budowę, to organ administracyjny nie mógł przeprowadzić postępowania naprawczego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego z 1994r., ponieważ nie można było w ogóle stwierdzić wystąpienia "istotnych odstępstw" od decyzji o pozwoleniu na budowę. Takiej decyzji, w dacie wydania decyzji o nałożeniu określonego obowiązku kontrolowanej przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego - nie było w obrocie prawnym. Ponadto skoro właściwy organ nałożył na inwestora określone obowiązki w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3, to zgodnie z art. 36a ust. 2 winien uchylić decyzję o pozwoleniu na budowę. W niniejszej sprawie organ nie mógł wykonać ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku, ponieważ w obrocie prawnym brak było stosownej decyzji o pozwoleniu na budowę, która de facto wygasła w dniu 1 sierpnia 1986r. Jak wynika z akt sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności zupełnie pominął wymienione wyżej okoliczności, które mogą mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy. Tak więc w uzasadnieniu swoich decyzji powołując się na fakt przerwania budowy na czas dłuższy niż 2 lata, organ pominął brzmienie art. 37 prawa budowlanego, tj. że w takiej sytuacji pozwolenie na budowę wygasło w ogóle, a więc go nie ma. Dlatego z tego względu mówienie o odstąpieniu od projektu budowlanego w sensie istotnym, czy - nieistotnym jest bezprzedmiotowe, gdyż go nie ma. Tak więc organ oczywiście winien przeprowadzić postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 prawa budowlanego, jednak na pewno nie w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 3. W związku z powyższym, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przy ponownym rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności będzie zmuszony zbadać, czy decyzje organów nadzoru budowlanego wydane w postępowaniu legalizacyjnym są prawidłowe, tj. czy doszło do naruszenia prawa w ogóle i czy też miało ono charakter rażącego naruszenia prawa. W świetle powyższych ustaleń, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło