II SA/Kr 1343/06
WyrokWSA w Krakowie2007-12-05
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Krystyna Daniel, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego może być nałożona na inwestora, jeśli pozwolenie na budowę zostało wydane przed nowelizacją Prawa budowlanego z 2005 roku, a postępowanie w sprawie kary zostało wszczęte po wejściu w życie nowelizacji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego jest odrębnym postępowaniem od postępowania o pozwolenie na budowę. W związku z tym, jeśli postępowanie w sprawie kary zostało wszczęte po wejściu w życie nowelizacji Prawa budowlanego z 2005 roku, należy stosować przepisy w nowym brzmieniu, nawet jeśli pozwolenie na budowę zostało wydane wcześniej. Sąd potwierdził również, że karę za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego można nałożyć wyłącznie na inwestora.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E.K. i W.K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania magazynu materiałów tekstylnych z częścią biurową. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył karę na inwestorów za użytkowanie obiektu bez uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił częściowo postanowienie organu I instancji i orzekł na nowo, nakładając karę na inwestorów. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym stosowanie przepisów w brzmieniu po nowelizacji Prawa budowlanego z 2005 roku, mimo że pozwolenie na budowę zostało wydane przed nowelizacją.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie : WSA Krystyna Daniel AWSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant : Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi E.K. i W.K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [....] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego skargę oddala
Postanowieniem z dnia ...... czerwca 2006 r., znak: [....] wydanym na podstawie art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59 f ust. 1, art. 80 ust. 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., Nr 207. poz. 2016 z późna. zm., zwanej dalej Prawem budowlanym z 1994 r.), art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki nałożył na inwestora: E.R. i W.R. obowiązek wpłacenia kary w wysokości [....] zł z tytułu nielegalnego użytkowania magazynu materiałów tekstylnych z częścią biurową, wjazdami i układem dróg wewnętrznych, zlokalizowanego na działkach nr nr .........obr. ....... w K.
W uzasadnieniu tego postanowienia Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki wskazał, że w związku z wnioskiem inwestora : E.R. i W.R. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie hali magazynowej wraz z częścią administracyjno - socjalną oraz infrastrukturą techniczną, zlokalizowanej na posesji przy ul. w K. , przeprowadził w dniu ........2006 r. obowiązkową kontrolę budowy. Podczas kontroli dokonanej przy udziale inwestora stwierdzono użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego, bez uprzedniego uzyskania decyzji
o pozwoleniu na użytkowanie. Organ I instancji podniósł, że obecni podczas kontroli E.R. - inwestor, A.l. -projektant stan ten potwierdzili własnymi podpisami.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r. " w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu".
Podał sposób wyliczenia kary. .........[....]........... Zgodnie z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r. stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Obliczenie kary : [....] .............K - kara za nielegalne użytkowanie w/w obiektu wynosi : [....] Organ I instancji wskazał, że dane kubaturowe dotyczące przedmiotowego obiektu budowlanego ustalono na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy [....] dotyczących postępowania administracyjnego w sprawie przyjęcia do użytkowania hali magazynowej wraz
z częścią administracyjno - socjalną oraz infrastrukturą techniczną zrealizowanej na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. o pozwoleniu na budowę nr [....] .Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowanego w K. Powiat Grodzki
w toku prowadzonego postępowania stwierdził, że E.R. i W.R. są inwestorem i użytkownikiem magazynu materiałów tekstylnych, z częścią biurową, wjazdami oraz układem dróg wewnętrznych, zlokalizowanej na działkach nr nr ......... na posesji przy ul. w K. , ponieważ faktycznie użytkują w/w obiekt budowlany oraz czerpią korzyści materialne z tytułu jego użytkowania.
Z uwagi na powyższe Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowanego
w K. Powiat Grodzki orzekł jak w sentencji.
Zażalenie na to postanowienie wniosła w imieniu E.R. - pełnomocnik radca prawny D.B. .
Zarzuciła w nim, że organ I instancji naruszył przepisy prawa materialnego - art. 57 ust. 7, art. 59f Prawa budowlanego z 1994 r. oraz przepisy postępowania administracyjnego: art. 6, 7, 10, 11, 28, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a.
Na uzasadnieniu postawionych organowi zarzutów podniosła, ze organ I instancji nie uzasadnił podstawy prawnej zastosowania art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r wobec skarżącej. Istotnie jest ona inwestorem przedmiotowego obiektu, ale z przepisu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 nie wynika jaki podmiot ma być obciążony karą. Nie precyzują tego także przepisy art. 54 i 55 Prawa budowlanego z 1994 r. Organ nie podał interpretacji tych przepisów. Nie podał przesłanek jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 6 i 11 k.p.a.). Nie wskazał też orzecznictwa ani poglądów doktryny na których organ się oparł
w procesie interpretacji. Organ I instancji w sposób arbitralny stwierdził, że inwestorzy faktycznie użytkują obiekt budowlany i czerpią korzyści. Nie podał jednakże organ w tym względzie żadnych dowodów. W ocenie skarżącej wpisanie podczas kontroli do protokołu, że obiekt jest użytkowany bez wymaganych zezwoleń nie świadczą o tym. Potwierdzać użytkowanie czerpanie z tego tytułu korzyści mogą być choćby dokumenty w postaci wyciągów z kont bankowych. Narusza to postanowienia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Także uzasadnienie nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Rażącym naruszeniem było także nie powiadomienie przez organ E.R. i jej męża o możliwości zapoznania się z całością materiału sprawy, zgłoszeniu żądań, wypowiedzenia się co do poszczególnych dowodów (art. 10 k.p.a.).
Postanowieniem z dnia [....] ...... Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. powołując się na art. 138 § 1 pakt 2 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wyrzeczenia i orzekł na nowo nakładając na inwestora;E.R. i W.R. obowiązek wpłacenia kary w wysokości [....] z tytułu nielegalnego użytkowania magazynu materiałów tekstylnych z częścią biurową, wjazdami i układem dróg wewnętrznych, zlokalizowanego na działkach nr nr ............,przy ul....... w K. z naruszeniem przepisu art. 55 Prawa budowlanego z 1994 r., czyli bez uprzedniego uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na użytkowanie w/w obiektu.
W pozostałej części utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu tego postanowienia ..... Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wskazał, że przedmiotem postępowania jest legalność użytkowania magazynu materiałów tekstylnych z częścią biurową, wjazdami i układem dróg wewnętrznych, zlokalizowanego na działkach nr nr ......obręb ..... w K.
W ocenie organu odwoławczego użyty w wyrzeczeniu skarżonego postanowienia termin "opłata", sprawia, iż w/w wyrzeczenie jest w swym przedmiocie nieprecyzyjne bowiem nie odwołuje się w sposób jednoznaczny do treści art. 57 ust 7 Prawa budowlanego z 1994 r., na podstawie którego nałożono karę za nielegalne użytkowanie przedmiotowego budynku. Wobec powyższego organ odwoławczy zreformował w tym zakresie skarżone postanowienie.
Organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania ustalił, iż przedmiotowy magazyn został wybudowany na podstawie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę
z dnia [....] nr ....., wydanej przez Prezydenta Miasta K. . Zgodnie z zapisem zawartym w w/w decyzji przedmiotowy magazyn został zaliczony do kategorii XVIII obiektów budowlanych, o której mowa w załączniku do Prawa budowlanego z 1994 r.. Zgodnie z art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli: na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę
i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy;. Zatem organ I instancji po przeprowadzeniu na wezwanie inwestora obowiązkowej kontroli (vide: wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie - karta nr ..... akt sprawy I instancji) i ustaleniu, iż kontrolowany obiekt jest użytkowany w całości pomimo braku ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (vide: protokół kontroli - karta nr .....akt sprawy I instancji), był zobligowany treścią w/w przepisu do nałożenia na inwestora w trybie art. 57 ust 7 Prawa budowlanego z 1994 r. kary za nielegalne użytkowanie.
W ocenie organu odwoławczego PINB w K. - Powiat Grodzki w oparciu o posiadana dokumentację (vide: akta sprawy, znak: .....wraz ze znajdująca się w nich kserokopią decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego magazynu), prawidłowo określił zarówno kategorię obiektu budowlanego, jak i jego kubaturę a w konsekwencji również kwotę kary za nielegalne użytkowanie
w wysokości [....] kierując się zasadami określonymi w art. 57 ust. 7 oraz 59f ust 1 Prawa budowlanego z 1994 r.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu z dnia .....2006 r. oraz w piśmie z dnia ....2006 r. organ odwoławczy podniósł, że zgodnie
z art. 59 ust 7 Prawa budowlanego z 1994 r. stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. W związku z powyższym należy przyjąć, iż w świetle przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. inwestor jest jedynym podmiotem, któremu może być udzielone pozwolenie na użytkowanie, a zatem kara za nielegalne użytkowanie obiektu może być nałożona tylko i wyłącznie na inwestora. W odniesieniu do zarzutu, iż cyt. "Organ I instancji arbitralnie stwierdził w uzasadnieniu, iż Państwo R. faktycznie użytkują obiekt budowlany (...) Tymczasem skarżąca, jak również jej mąż nie składali takich oświadczeń" organ odwoławczy podniósł, iż inwestor E.R. podpisała protokół kontroli z dnia ......2006 r., stwierdzający, iż przedmiotowy obiekt budowlany jest w całości użytkowany. Również zarzut uchybienia przez organ I instancji w toku postępowania obowiązkowi zawiadomienia stron o zakończeniu postępowania dowodowego
i określeniu terminu, w którym strona może zapoznać się z materiałem dowodowym jest w ocenie organu odwoławczego nieuzasadniony. Zgodnie z art. 10 ust 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział
w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z art. 59c ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. inwestor w postępowaniu dotyczącym uzyskania pozwolenia na użytkowanie jest zobowiązany do uczestniczenia w obowiązkowej kontroli, ma zatem możliwość wniesienia uwag do protokołu kontroli. Ponadto inwestor, jako jedyna strona w/w postępowania posiada pełną wiedzę na temat zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (protokół obowiązkowej kontroli, przedłożona przez inwestora dokumentacja dotycząca pozwolenia na użytkowanie). MWINB w K. nadmienił również, iż wynikający
z pouczenia zawartego w decyzji o pozwoleniu na budowę obowiązek zawiadomienia o zakończeniu budowy nie uzasadnia odstąpienia organów nadzoru budowlanego od przeprowadzenia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie
w oparciu o tryb art. 55 Prawa budowlanego z 1994 r. i dokonania obowiązkowej kontroli. Obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, związany
z kategorią obiektu budowlanego jednoznacznie określoną w pozwoleniu na budowę wynika wprost z przepisów Prawa budowlanego.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy orzekł jak sentencji postanowienia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie wnieśli E.R. i W.R. , reprezentowani prze pełnomocnika - radcę prawnego D.B.
Działająca imieniem skarżącym pełnomocnik w skardze podniosła zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa materialnego: art. 54, 55, 57 ust. 7, 59 f Prawa budowlanego z 1994 r. oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. art. 6, 7, 10, 11, 28, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.
Pełnomocnik skarżących wskazała, że w decyzji o pozwoleniu na budowę organ określił (w rozstrzygnięciu i w pouczeniu), że strona skarżąca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego po uprzednim dokonaniu zgłoszenia właściwemu organowi. Art. 54 Prawa budowlanego z 1994 r. nie przewidywał obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie tego rodzaju obiektów. Wskazanie w decyzji o pozwoleniu na budowę, że do użytkowania tego obiektu strona może przystąpić po dokonaniu zgłoszenia jest dla niej wiążące. Postępowanie bowiem zgodnie z tym pouczeniem nie może wywrzeć negatywnych dla niej skutków.
Pełnomocnik podniosła, że skarżący zastosowali się do tego i dokonali zgłoszenia użytkowania przedmiotowego obiektu. Organ wniósł jednak sprzeciw, powołał się na art. 54 Prawa budowlanego z 1994 r. wskazując iż przyczyną zgłoszenia sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia przez skarżących do użytkowania przedmiotowego obiektu jest nie uzyskanie przez nich pozwolenia na użytkowanie,
o którym mowa w art. 55 Prawa budowlanego z 1994 r. W dniu składania wniosku
o pozwolenie na budowę treść przepisu art. 55 Prawa budowlanego z 1994 r. różniła się od treści tego przepisu, nadanej mu nowelą, która weszła w życie w dniu 26 września 2005 r. Wprowadziła ona wymóg uprzedniego uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektów zaliczonych do kategorii XVIII, a więc wobec takich obiektów jak skarżących.
Pełnomocnik podniosła, że skarżący spowodowali wszczęcie postępowania składając wniosek w dniu ...... kwietnia 2005 r. o pozwolenie na budowę. Data ta "określiła" przepisy, w oparciu o które organy obu instancji zobowiązane były procesować. Nadto ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1364), w art. 7 stanowi, że "do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe". Zdaniem pełnomocnik skarżących
w niniejszym przypadku nie można przyjąć, że zawiadomienie o zakończeniu budowy jest wnioskiem wszczynającym nowe postępowanie administracyjne, do którego miałyby zastosowanie przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu po nowelizacji. Przesądza o tym sam organ I instancji wskazując w uzasadnieniu decyzji
o sprzeciwie, iż w dacie wydania tej decyzji prowadził postępowanie zainicjowane wnioskiem strony z dnia ..... kwietnia 2005 r. Decyzja o sprzeciwie została wydana
w postępowaniu incydentalnym, które ma bezpośredni związek z postępowaniem zainicjowanym wnioskiem skarżących z dnia ..... kwietnia 2005 r. o wydanie decyzji
o pozwoleniu na budowę. Do tego postępowania należało stosować te przepisy, które obowiązywały w dniu złożenia tego wniosku. Decyzja o sprzeciwie jest więc decyzją wydaną bez podstawy prawnej. Konsekwencją tej nieważności jest nieważność postanowienia organu I instancji jak i zaskarżonego postanowienia organu II instancji w przedmiocie obowiązku wpłacenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego. Nadmieniła, że został złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzeciwie. Powtórzyła pełnomocni skarżących zarzuty związane z niewłaściwym zastosowaniem art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r., k tory nie precyzuje, na kogo kara może być nakładana
w drodze postanowienia. Nie precyzują tego także przepisy artykułów 54 i 55 Prawa budowlanego z 1994 r. W protokole z kontroli brak jest stwierdzeń kto użytkuje przedmiotowy obiekt. Zapis w nim wskazuje tylko na to, że jest on użytkowany,
a podpisy widniejące pod nim, zdaniem pełnomocnik skarżących, to tylko dowód na to, że podczas kontroli inwestorzy byli obecni.
Ponownie podniosła zarzuty związane z naruszeniem przepisów proceduralnych powtarzając argumentację zawartą w zażaleniu na postanowienie organu I instancji.
Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień ewentualnie
o uchylenie ich oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę ...... Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie procesowym z dnia .......2007 r. pełnomocnik skarżących wskazała na ogólnikowość protokołu z kontroli przedmiotowego obiektu podnosząc jeszcze raz, że stwierdzono w nim w sposób lakoniczny jedynie, że obiekt jest użytkowany. Protokół z kontroli przedłożono skarżącym do podpisania bez pouczenia ich o konsekwencjach złożenia przez nich pod nim podpisów. Uważa, że samo przeprowadzenie kontroli było nieuprawnione, gdyż przepis art. 59 Prawa budowlanego z 1994 r. nie miał tutaj zastosowania. Podniosła także aspekty związane z charakterem terminu do wniesienia sprzeciwu oraz sposobem jego liczenia. Przedstawiła także stanowisko skarżących związane ze stosowaniem przepisów intertemporalnych, w szczególności art. 7 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.
o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U.
z 2005 r., Nr 163, poz. 1364). Podniosła także aspekty związane z adresatem postanowienia o nałożeniu kary. Twierdzi, że z przepisów nie wynika wprost, że adresatem tym ma być wyłącznie inwestor. Przerzucenie zaś na niego ciężaru odpowiedzialności za użytkowanie obiektu bez wymaganej zgody w każdej sytuacji jest niezgodne z porządkiem prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuję:
Sądy administracyjne powołane są do badania legalności, czyli zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji lub postanowienia (art. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.).
Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną, orzeka jednakże
w granicach sprawy.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie stwierdzić należy, że nieuzasadnione są zarzuty skarżących naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez zastosowanie ich w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. ustawą z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1364).
U podstaw tego zarzutu znalazło się utożsamienie przez skarżących jako jednego i tego samego postępowania administracyjnego, w którym zostaje wydana, jak zdaje się zarówno decyzja o pozwoleniu na budowę jak i o sprzeciwie wobec zamiaru przystąpienia przez nich do użytkowania przedmiotowego obiektu oraz decyzja o pozwoleniu na użytkowanie i postanowienie wymierzające karę
z tytułu nielegalnego użytkowania.
Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Są to odrębne postępowania,
w każdym z których konkretyzuje się inny stosunek administracyjny. Postępowanie dotyczące udzielenia pozwolenia na budowę wszczęte zostaje w wyniku wniosku inwestora o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę. Odrębnym od niego jest postępowanie w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego (art. 54 Prawa budowlanego z 1994 r.). Jeszcze odrębnym jest postępowanie, w którym zostaje wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego (art. 55 Prawa budowlanego z 1994 r.) równolegle do którego toczy się postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Bezzasadne jest więc twierdzenie pełnomocnika skarżących, że skoro postępowanie zostało wszczęte wnioskiem skarżących z dnia ...... kwietnia 2005 r., to zastosowanie powinny mieć przepisy Prawa budowlanego obowiązujące w tym dniu. Wniosek z dnia ..... kwietnia 2005 r., jak sama podnosi strona skarżąca, inicjował postępowanie administracyjne o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę a nie postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
To postępowanie zostaje wszczęte w wyniku wniosku o pozwolenie na użytkowanie (art. 57 ust. 6 Prawa budowlanego z 1994 r.).
Skoro tak, to w żaden sposób na zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu nadanym jej nowelizacją z 28 lipca 2005 r.
o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U.
z 2005 r., Nr 163, poz. 1364), nie ma znaczenia treść art. 7 tejże ustawy nowelizującej.
Przepis ten stanowi, że do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy (tj., co należy podkreślić, ustawy nowelizującej), stosuje się przepisy dotychczasowe.
Wspomniana ustawa weszła w życie z dniem 26 września 2005 r., (z wyjątkiem art. 1 pkt 3 ustawy, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2006 r.,
a który dotyczył uprawnień budowlanych). Wszczęcie postępowania w którym wymierzono skarżącym karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego nastąpiło z dniem ..... marca 2006 r. wtedy bowiem złożyli oni osobiście wniosek
o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie przedmiotowego obiektu. Art. 7 ustawy nowelizującej dotyczy zatem innych stanów faktycznych, takich, których wszczęcie nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej
i niezakończonych decyzjami ostatecznymi. W niniejszym przypadku w chwili wejścia ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 1994 r. nie zostało jeszcze wszczęte postępowanie, w ramach którego organy nadzoru budowlanego wymierzyły skarżącym karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Prawdą jest, że w chwili zakończenia postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę do użytkowania przedmiotowego obiektu można było przystąpić dokonując jedynie zgłoszenia takiego zamiaru właściwemu organowi.
Stosownie zaś do treści art. 54 Prawa budowlanego z 1994 r. do użytkowania obiektu, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu
o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji.
Dokonując w dniu .... lutego 2006 r. takiego zamiaru obowiązywał jednak już zmieniony przepis art. 55 Prawa budowlanego z 1994 r., w brzmieniu nadanym mu właśnie nowelą z 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1364), która weszła w życie
z dniem 26 września 2005 r. stanowiąc, że przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie jeżeli na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i (koniunkcja) jest on zaliczony do kategorii ...IX-XVIII,...(tak jak przedmiotowy obiekt; pkt 1 art. 55 Prawa budowlanego z 1994 r.). Skarżący zobowiązani byli zatem do uzyskania takiej decyzji, a w świetle postanowień art. 6 k.p.a., stanowiącym, że organy administracji działają na podstawie prawa i braku innych przepisów przejściowych (art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazuje stosować przepisy dotychczasowe jeżeli stan faktyczny odpowiada temu opisanemu w hipotezie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r.), organy nadzoru budowlanego miały obowiązek stosować przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. w nowym brzmieniu.
Słusznie zauważa pełnomocnik skarżących, że termin do wniesienia sprzeciwu w drodze decyzji wobec zamiaru przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego musi obejmować także doręczenie decyzji o sprzeciwie. Z tą chwilą bowiem wywołuje ona skutki prawne. Z uwagi jednak na to, że decyzję tę wydano
w dniu [....] tj. w trzecim dniu od dnia dokonania zgłoszenia zakończenia budowy przedmiotowego obiektu, to nie doszło do uchybienia 21 dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu. Jak podała zresztą do protokołu rozprawy pełnomocnik skarżących WSA w W. oddalił skargę na tę decyzję. Uwagi te jednak Sąd kieruje na marginesie. Kwestia sprzeciwu nie oddziaływuje na kwestie związane z wymierzeniem kary z tytułu nielegalnego użytkowania, tylko
w tym sensie, że obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie w tym przypadku wynikał z przepisu art. 55 Prawa budowlanego z 1994 r. będącego wezwaniem do przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 59a Prawa budowlanego z 1994 r. (art. 57 ust. 6 Prawa budowlanego z 1994 r.
Stosownie do art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r. w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części
z naruszeniem art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego.
Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy i dokonały właściwej interpretacji przepisów prawa.
Nie mogą zasługiwać na uwzględnienie zarzuty strony skarżącej odnoszące się do obowiązkowej kontroli.
W pełni należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażone w wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt: VII SA/Wa 787/05, LEX nr 190833, że w świetle przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. organy nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia jakiegokolwiek przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganego prawem uzyskania decyzji
o pozwoleniu na użytkowanie, są zobligowane do wymierzenia kary w wysokości określone w przepisach prawa. Zgodzić się też należy ze stanowiskiem tego sądu, że do powstania obowiązku wynikającego z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r., wystarczy sam fakt stwierdzenia nielegalnego użytkowania obiektu. Stan taki istnieje, gdy obiekt jest u zbytkowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na jego użytkowanie.
Zaaprobować tez należy tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt: II SA/Po 440/06, publik.
W Wspólnota 2007/39/44, że "posługiwanie się w przepisach prawa budowlanego pojęciem "użytkowanie" w odniesieniu do określonego kręgu podmiotów związanych z procesem budowy, oddawania do użytkowania i utrzymania obiektu budowlanego nie pozwala na wymierzenie - na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części najemcy, czyli podmiotowi, który zajmuje ten obiekt lub jego część na podstawie stosunku zobowiązaniowego. Taki podmiot nie jest władny użytkować obiekt budowlany zgodnie z wymogami stawianymi przez przepis ust. 2 art. 5 prawa budowlanego."
Prawidłowo zatem argumentował organ odwoławczy, że tylko inwestor może być adresatem postanowienia o wymierzeniu kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. To, że inwestor jest wyłącznie adresatem postanowienia
o nałożeniu kary wynika także z treści art. 59c ust. 1 i 2 Prawa budowlanego
z 1994 r.
Trybunał Konstytucyjny badający zgodność przepisu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego z 1994 r. z art. 10 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
w zakresie w jakim stanowi on podstawę nałożenia przez organ nadzoru budowlanego na inwestorów kary pieniężnej z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, stwierdził, że przepis ten jest zgodny ze wskazanymi przepisami Konstytucji (wyrok z 15 stycznia 2007 r., P 19/06, OTK-A 2007/1/2).
W uzasadnieniu swojego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że konieczność zastosowania prawem przewidzianych dolegliwości wobec inwestorów rozpoczynających użytkowanie obiektu bez dopełnienia obowiązku, które nakładają na nich przepisy ustawy, jest konsekwencją samego faktu naruszenia obowiązującego prawa. Obiektywny fakt naruszenia prawa jest w takim stanie rzeczy podstawą zastosowania sankcji. Taka formuła odpowiedzialności powoduje, że
w tego typu sytuacjach zasada domniemania niewinności nie znajduje zastosowania.
Trybunał stwierdził także, że w wypadku kary za przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego mamy do czynienia z pewnym automatyzmem (koncepcja odpowiedzialności obiektywnej). Uniemożliwia to organom administracji uznaniowe kształtowanie sytuacji prawnej podmiotu zagrożonego sankcją.
Zarzut naruszenia zatem art. 10 k.p.a. może mieć znaczenie wtedy, gdy ma istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji, gdy inwestorzy wiedzieli o kontroli i w niej uczestniczyła E.R. , a wcześniej mąż, nie może mieć miejsca. E.R. podpisała ustalenia kontroli. Późniejsze zasłanianie się niewiedzą wagi złożonego podpisu może być ocenione tylko jako próba obrony swoich interesów.
Ustalenie i sposób wyliczenia kary jest poprawny. Organ jest bowiem obowiązany w razie stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu
z naruszeniem m. In art. 55 Prawa budowlanego z 1994 r. w wysokości dziesięciokrotnej stawki opłaty, o której mowa w art. 59f. Kara ta stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka (s) wynosi [....] zł. Prawidłowo zostały odczytane przez organy pozostałe składniki iloczynu, określone w załączniku do Prawa budowlanego z 1994 r.
Zaskarżone postanowienie jaki poprzedzające je postanowienie organu
I instancji odpowiadają zatem prawu.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło