I SA/Bd 696/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent ( spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Asesor sądowy Ewa Kruppik – Świetlicka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 05 grudnia 2007r. sprawy ze skargi I. Ż. na uchwałę Rady Gminy B. z dnia [...] nr. [...] w przedmiocie ustalenia stawek podatku od nieruchomości na 2007r. 1. stwierdza nieważność § 1 pkt 6 uchwały Rady Gminy B. z dnia [...] nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie może być wykonana w zakresie w jakim orzeczono w punkcie 1 3. zasądza od Rady Gminy B. na rzecz I. Ż. 300 zł ( trzysta 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 4. umarza postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. I SA/Bd 696/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] nr 866 Wójt Gminy B. dokonał ustalenia I. Ż. , w formie łącznego zobowiązania pieniężnego wysokości podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2007 r. Niezgadzając się z ww. rozstrzygnięciem strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T.. Organ odwoławczy uznając iż zarówno ustalenia organu I instancji jak wydana na ich podstawie decyzja są zgodne z prawem utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wyjaśniono również , że organ odwoławczy rozstrzygając sprawę związany był przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w tym również prawa miejscowego, tj. prawa powszechnie obowiązującego na terenie Gminy Bobrowo w tym uchwałą Rady Gminy B. nr [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na rok 2007. W uchwale tej przewidziano dwie stawki podatku od nieruchomości przewidziane dla budynków lub ich części zaliczonych do kategorii "pozostałe" tj. stawkę 5,00 zł za 1m2 oraz stawkę 3,10 zł za 1 m2 dla tego rodzaju budynków, których właściciele są zameldowani na stałe na terenie gminy (odpowiednio: § 1 pkt 5 i 6 uchwały). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że nie jest uprawnione do oceny legalności uchwał podejmowanych przez rady gmin. Ocena ta należy do właściwych organów sprawujących nadzór nad organami samorządu terytorialnego, albo do sądów administracyjnych w drodze zaskarżenia uchwały do sądu w trybie określonym w art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Pismem z dnia [...] strona wniosła do Rady Gminy B. wezwanie do zmiany uchwały nr [...] z dnia [...] roku w sprawie ustalenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na rok 2007 w części dotyczącej stawek od budynków lub ich części pozostałych. W uzasadnieniu wskazano, iż Rada Gminy przedmiotową uchwałą zróżnicowała roczne stawki podatku od budynków w zależności od te go czy właściciele są zameldowani na stałe na terenie Gminy czy też nie są tam zamedowani. W ocenie strony w praktyce oznacza to, iż Gmina preferuje osoby zamieszkałe na terenie Gminy od których pobiera się niższe podatki. Zdaniem I.Ż. jeśli Gmina zdecydowała się na zróżnicowanie stawek podatku od nieruchomości w oparciu o kryterium zameldowania obowiązana była wskazać podstawę prawną swojej uchwały. W opinii strony ani przedmiotowa uchwała , ani decyzja nie zawierają takiej podstawy prawnej. Działania takie nie znajdują również uzasadnienia w ustawie o podatku od nieruchomości. W ocenie I. Ż. Uchwała Rady Gminy z dnia [...] roku narusza art.32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej stanowiący , iż wszyscy maja prawo do równego traktowania. Strona podkreśliła jednocześnie, iż konstytucyjny nakaz równego traktowania podmiotów prawa jest jednym z najważniejszych praw obywateli. Przyjęcie przez Gminę kryterium różnicowania prawa (miejsce zameldowania) nie pozostaje w żadnym racjonalnym związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi jak np. z zasadą sprawiedliwości społecznej, uzasadniającymi odmienne traktowanie właścicieli budynków w zależności od miejsca zameldowania. W odpowiedzi na ww. wezwanie Rady Gminy B. przesłała stronie pismo z dnia [...] , w którym ustosunkowując się do zarzutu niekonstytucyjności ww. uchwały podkreślono, iż uchwała przed opublikowaniem w Dzienniku Urzędowym Województwa jest badana pod kątem zgodności z prawem przez służby prawne Wojewody, jak również przez Regionalną Izbę Obrachunkową. Organy te nie wniosły jednak żadnych uwag. Wskazano również na fakt, iż decyzja z dnia [...] ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości z powodu jej zaskarżenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego była weryfikowana przez ten organ pod kątem zgodności z prawem powszechnie obowiązującym jak i miejscowym. W ocenie organu odwoławczego decyzja ta jest zgodna z prawem. Dodatkowo wyrażono opinię , iż zgodnie z przyjętą praktyką nie powinno się zmieniać reguł i zasad naliczenia podatków w trakcie roku podatkowego, gdyż winny one stabilizować i zapewniać trwałość polityki podatkowej gminy. Końcowo pouczono stronę, iż każdy kto wykaże interes prawny, może na zasadzie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Winno to być poprzedzone wezwaniem Rady Gminy do usunięcia kwestionowanego aktu prawnego w całości lub w części. Rada Gminy może nie podejmować żadnych czynności związanych z udzielaniem odpowiedzi, wówczas skarżąca ma prawo na zasadzie art. 35 § 3 kpa w terminie dwóch miesięcy do zaskarżenia uchwały do WSA. Pismem z dnia [...] I. Ż. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wnosząc o stwierdzenie nieważności §1 pkt 6 uchwały Rady Gminy B. z dnia [...] oraz decyzji nr[...] Wójta Gminy B. w części wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2007 , która wydana została w tej części bez podstawy prawnej oraz z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotowym aktom prawnym strona zarzuciła naruszenie zasad postępowania przez niewskazanie podstawy prawnej uzasadniającej ustalenie wysokości podatku od nieruchomości w zależności od faktu zameldowania właściciela nieruchomości na terenie Gminy lub braku takiego zameldowania oraz naruszenie art. 2 oraz 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiących, iż wszyscy są wobec prawa równi zgodnie z zasadą sprawiedliwości społecznej. W uzasadnieniu skargi strona podkreśliła, iż w jej ocenie uchwałę w części dotyczącej sporu podjęto bez podstawy prawnej. Odnosząc się do argumentacji polegającej na pozytywnej ocenie przedmiotowej uchwały przez inne organy (Urząd Wojewódzki, Regionalne Biuro Obrachunkowe) skarżąca wyraziła pogląd, iż Gmina obowiązana była przedstawić takie opinie. Jednocześnie zdaniem strony urzędnicy tych organów również mogą się mylić. W ocenie skarżącej przepisy regulujące sposób obliczania podatku od nieruchomości nie uprawniały Gminy do samodzielnego ustanawiania nowych kryteriów stawek podatku. Uprawnienia takiego nie przewiduje ustawa o podatkach i opłatach lokalnych. Ustawa ta nie zawiera takiego kryterium. Zatem Gmina nie mogła samodzielnie ustanowić stawki takiego podatku w zależności od miejsca zameldowania. Rada Gminy postępując w ten sposób podjęła uchwałę nie tylko bez podstawy prawnej ale także z rażącym naruszeniem prawa, co zdaniem strony uzasadnia wniosek o stwierdzenie nieważności części uchwały Rady Gminy oraz decyzji Wójta Gminy w zaskarżonej części. Uzasadniając swoje stanowisko strona powołała się bezpośrednio na przepisy art. 2 oraz 32 Konstytucji, stanowiące, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej, w którym wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania. Zdaniem I.Ż. w myśl tych zasad nie ma żadnych racjonalnych podstaw do samodzielnego ustanawiania przez Gminę zasad co do podatku od nieruchomości, w tym także w zależności od miejsca zameldowania właściciela nieruchomości. Jest to podatek obciążający właścicieli, dlatego miejsce ich zameldowania nie powinno wpływać na jego wysokość. W ocenie skarżącej wprowadzenie takiego kryterium może prowadzić do nadużyć gdyż w celu płacenia niższego podatku można zameldować się na terenie Gminy, a faktycznie mieszkać poza jej obszarem , w Polsce lub zagranicą. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy B. wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. t.j. z 2006r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od budynków lub ich części. Stosownie do ust. 3 tego przepisu przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 2), rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. Ustawodawca wskazał zatem kryteria, w oparciu o które powinna być określona wysokość stawek. W przypadku przepisów, które zawierają wyliczenia niewyczerpujące, trzeba mieć na względzie, iż kryteria inne niż wymienione w przepisie powinny być adekwatne do tych, które zostały w nim wymienione. Niewątpliwie kryteria, na które wskazał ustawodawca w omawianym przepisie, tj. lokalizacja, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków odnoszą się do budynków, a nie osób je użytkujących. Oznacza to, że ustawa posługuje się kryterium przedmiotowym, czego konsekwencją jest możliwość rozszerzenia czynników różnicujących stawki podatku tylko i wyłącznie w oparciu o takie kryterium. Tymczasem przyjęte przez Radę Gminy kryterium zróżnicowania stawek podatku według miejsca zameldowania właścicieli nie ma charakteru przedmiotowego, lecz podmiotowy. Słusznie skarżąca podnosi, iż jest to zapis niezgodny z prawem. Trzeba też mieć na uwadze, że podane w art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych kryteria zróżnicowania stawek podatku wskazują, iż wolą ustawodawcy jest, by wysokość stawki podatku uzależniona była od wartości budynku (lokalizacja, rodzaj zabudowy, stan techniczny, wiek budynków) lub przedmiotu prowadzonej działalności gospodarczej, co należy postrzegać nie inaczej, jak konieczność przyjęcia takiego czynnika, który doprowadzi do tego, aby podatek był relatywny względem przedmiotu opodatkowania. Kryterium zróżnicowania stawek podatku według miejsca zameldowania właścicieli nie jest determinantem osiągnięcia takiego celu. Rada Gminy może różnicować stawki podatku dla poszczególnych rodzajów budynków według kryterium wskazanego w art. 5 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, albo innego, ale adekwatnego do określonego w tym przepisie. Nie można zgodzić się z Radą Gminy, iż skoro uchwała przed opublikowaniem w Dzienniku Urzędowym Województwa była badana pod kątem zgodności z prawem przez służby prawne Wojewody, jak również przez Regionalną Izbę Obrachunkową i organy te nie wniosły żadnych uwag to jest ona prawidłowa. Oba tryby kontroli uchwały są niezależne w taki sposób, że możliwość przeprowadzenia jednej nie blokuje drugiej. Natomiast przyjętego przez Radę Gminy toku rozumowania, iż nie jest wskazanym zmiana uchwały w trakcie jej stosowania, nie sposób zrozumieć. Nie ma on przede wszystkim umocowania w prawie. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., Nr 142, poz.1591 ze zm.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Będąc adresatem uchwały, co jest niewątpliwe zważywszy już chociażby na wydaną decyzję w sprawie ustalenia, w formie łącznego zobowiązania pieniężnego wysokości podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2007 r., skarżąca miała interes prawny we wzruszeniu uchwały i z prawa swego prawidłowo skorzystała. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w zakresie wskazanym w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy. D. Dudra M. Łent E. Kruppik – Świetlicka