II FSK 400/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędziowie: NSA Antoni Hanusz, WSA del. Hanna Kamińska (sprawozdawca), Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Łd 332/07 w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 5 stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, 2) zasądza od A. G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 5 grudnia 2007r. sygn. akt I SA./Łd 332/07,uchylającego postanowienie tego organu z 5 stycznia 2007r. Nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z 13 listopada 2006 r. Nr [...] o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. 2. Sad I instancji przyjął następujący stan faktyczny: A. G. złożył 6 listopada 2006r. do Urzędu Miasta Ł. Delegatury Ł. "skargę na czynności egzekucyjne" i powołując się na art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniósł o uchylenie czynności jako bezzasadnej i umorzenie wszczętej egzekucji oraz o ponowne skierowanie sprawy do Referatu Finansowego celem ponownego wyliczenia zadłużenia w spłacie podatku. Nadto zażądał umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości i rolnym w całości lub części lub rozłożenia na raty i umorzenia odsetek. Prezydent Miasta Ł., postanowieniem z 13 listopada 2006 r., działając na podstawie art. 123 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 34 § 1 i § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), uznał żądanie umorzenia czynności egzekucyjnej za bezzasadne, ponieważ zobowiązany, nie wskazał żadnej z okoliczności wskazanej w treści przepisu art. 33 upe. Organ podatkowy wskazał, że wniosek o udzielenie ulgi będzie rozpoznany w odrębnym postępowaniu. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia strony, postanowieniem z 5 stycznia 2007 r., utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że o kwalifikacji wniesionego przez stronę wniosku decyduje treść pisma, co oznacza, że pismo zobowiązanego w niniejszej sprawie należało rozpoznać jako zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek ten, mimo treści nagłówka, nie mógł być uznany za skargę na czynności egzekucyjne z art. 54 upe, ponieważ ten środek zaskarżania dotyczy czynności faktycznych w postępowaniu egzekucyjnym i jego przewlekłości. Pismo skarżącego należało uznać za zarzuty, gdyż zostało wniesiono w terminie dla zarzutów przepisanym, przy czym strona powołała się na art. 33 upe oraz sformułowała wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ dodał, że wniosek o udzielenie ulgi podatkowej jest przedmiotem odrębnej sprawy, której zawisłość nie ma wpływu na tok postępowania egzekucyjnego. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzuciła naruszenie art. 7 i 10 kpa oraz art. 67a Ordynacji podatkowej, poprzez nie wykazanie należytej staranności w analizie sprawy oraz błędną wykładnię przepisu. 5. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. 6. W uzasadnieniu zakwestionowanego wyroku Sąd I instancji uchylając postanowienia organów podatkowych obu instancji stwierdził, że w sprawie naruszono fundamentalne zasady postępowania administracyjnego, ponieważ z treści postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z 13 listopada 2006 r. nie wynika jednoznacznie, czy jest to stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, czy też postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 4 upe). W takiej sytuacji zarówno strona, jak i Sąd, nie miały obowiązku domyślać się jakimi względami kierowały się organy wydając rozstrzygnięcia i czego ono dotyczy. Sąd wyraził pogląd, że dopóki nie wiadomo, co jest przedmiotem rozstrzygnięcia, nie może on odnieść się merytorycznie do zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą. Zatem Prezydent Miasta Ł. rozpoznając sprawę ponowie powinien na podstawie art. 34 § 4 upe wydać postanowienie rozstrzygające zgłoszone zarzuty. 7. W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zarzuciło ww. wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy – tj., art 145 § 1 pkt 1 lit. c i 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 19 § 2, art.5 § 1 pkt 1 w zw. z art. 34 § 1, 2 i § 4 upe i w związku z art. 7, art. 72 § 1, art. 11 i art. 9 kpa, poprzez zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c .p.p.s.a., wskutek błędnej kwalifikacji postanowienia organu egzekucyjnego I instancji, na skutek nieuwzględnienia przy ocenie charakteru tego postanowienia przepisów art. 19 § 2, art. 5 § 1 pkt 1 w zw. z art. 34 § 1, 2 i § 4 upe, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia Kolegium i postanowienia organu I instancji. Wskazując na te uchybienia SKO wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zawsze w sytuacji, gdy Prezydent Miasta Ł. występuje jako organ egzekucyjny i wierzyciel, należy wydać jedno postanowienie - w przedmiocie zarzutów, którego podstawą jest art. 34 § 4 upe. Nie ma wówczas podstaw do wydawania przez ten sam podmiot najpierw postanowienia będącego stanowiskiem wierzyciela (Prezydent Miasta Ł. działający jako wierzyciel), a następnie postanowienia w przedmiocie zarzutów (Prezydent Miasta Ł. działający jako organ egzekucyjny). Również jest bez znaczenia, która komórka organizacyjna w Urzędzie Miasta Ł. jest autorem tego postanowienia. Organ podkreślił, że skoro na podstawie obowiązujących przepisów Prezydent Miasta Ł. jest organem egzekucyjnym i jednocześnie wierzycielem w egzekucji podatku od nieruchomości, to jego postanowienie wydane po rozpoznaniu zarzutów nie może być niczym innym, jak postanowieniem organu egzekucyjnego. Tak też postanowienie Prezydenta Miasta Ł. potraktowało SKO, mimo uchybienia w zakresie podstawy prawnej. W ocenie Kolegium, Sąd I instancji nie przeprowadził analizy, czy to uchybienie w zakresie podstawy prawnej postanowienia organu egzekucyjnego mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. O tym, że uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy świadczy fakt, że stosując się do wskazania co do dalszego postępowania zawartego w zaskarżonym wyroku, organ egzekucyjny może wydać wyłącznie identyczne rozstrzygniecie - z tą zmianą, że umieści w jego podstawie prawnej przepis art. 34 § 4 upe. W konkluzji organ stwierdził, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z powołanymi w skardze kasacyjnej przepisami procedury administracyjnej, bowiem stwierdzone przez Sąd uchybienie nie wpływa w sposób istotny na treść poddanego weryfikacji rozstrzygnięcia organu administracji publicznej. Tym samym można Sądowi postawić zarzut naruszenia wskazanych przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy. 8. W odpowiedzi z 24 lutego 2008 r. na skargę kasacyjną A. G. wniósł o jej oddalenie. 9. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Uchylenie decyzji lub postanowienia na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nastąpi, jeżeli naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji, uchylając postanowienia organów podatkowych obu instancji, nie rozważył, czy uchybienie w zakresie podstawy prawnej rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta Ł., mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Okoliczność "wpływu na wynik sprawy" powinna być wykazana przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, co wynika z zestawienia treści art. 145 §1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Przytoczenie w uzasadnieniu wyroku poglądów wyrażanych w orzecznictwie o stosowaniu przepisów dotyczących zasad postępowania administracyjnego nie wyczerpuje przesłanki uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., ponieważ, żeby proces subsumcji był prawidłowy, należało wykazać istotny wpływ uchybienia na wynik konkretnej rozstrzyganej sprawy. Tym bardziej, że Sądowi I instancji znana jest uchwała NSA z 25 czerwca 2007r. sygn. akt I FPS 4/06, zgodnie z którą " wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci – naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe". W sprawie bezsporna jest okoliczność, że kompetencje organu egzekucyjnego i wierzyciela skupione zostają w jednym podmiocie, którym jest Prezydent Miasta Ł. A zatem bezprzedmiotowe jest wydawanie przez wierzyciela wszelkich postanowień w zakresie zgłoszonych zarzutów, a więc zarówno tych w oparciu o art.34 § 1jak i art. 34 § 1a upe. Tożsamość personalna wierzyciela i organu egzekucyjnego czyni bezprzedmiotowym wyodrębnienie wierzyciela w toku posterowania egzekucyjnego w administracji. Dotyczy to nie tylko braku możliwości wyrażenia zgody na uwzględnienie zarzutów, ale także innych czynności procesowych. W tej sytuacji organ egzekucyjny formalnie nie podejmuje czynności procesowych właściwych wierzycielowi. Przepis art. 34 § 1 upe nie miał zastosowania w rozpatrywanej sprawie, lecz jak zasadnie wykazał organ odwoławczy w skardze kasacyjnej, uchybienie w zakresie powołania nieprawidłowej podstawy prawnej tj. nie wskazania art. 34 § 4 upe, nie wpływa w sposób istotny na treść poddanego weryfikacji rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, ponieważ organ egzekucyjny w toku ponownego rozpoznania sprawy może wydać wyłącznie tożsame rozstrzygniecie, mimo że wskaże w podstawie prawnej przepis art. 34 § 4 upe. 10. Ponownie rozpoznając sprawę, WSA w Łodzi rozpatrzy merytorycznie zarzuty zgłoszone w skardze przez stronę. 11. Mając powyższe rozkazania na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a, uwzględnił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na postawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.