II SA/Bd 739/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego oddala skargę. U z a s a d n i e n i e: Komisja Stypendialna [...] w T. decyzją z dnia [...] marca 2007 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.) – dalej: kpa, art. 173, art. 179 i art. 182 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) i §16, §17, §18, §19, §20 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] z dnia 1 października 2005 r., postanowiła w roku akademickim 2006/2007 na okres 10 miesięcy od 1 października 2006 roku do 31 lipca 2007 r. nie przyznać J. P. stypendium socjalnego, oraz przyznać jej stypendium na wyżywienie w wysokości [...] zł., w roku akademickim 2006/2007, na okres 9 miesięcy od [...] października 2006 r. do [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że z dokumentów, jakie strona dostarczyła z Urzędu Skarbowego, wynika, że dochód netto na 1 członka rodziny wynosi [...] zł miesięcznie, a tymczasem stypendium socjalne przyznawane jest, jeśli dochód nie przekroczył [...] zł netto na 1 osobę w rodzinie miesięcznie, stypendium zaś żywieniowe i mieszkaniowe, jeśli ten dochód nie przekracza [...] zł. Wydziałowa Komisja Stypendialna wyjaśniła też, że uwzględniła utratę dochodu przez ojca skarżącej B. P. w roku podatkowym 2005, a dochód matki strony R. P. obliczony został z tytułu wynagrodzenia ze stosunku o pracę oraz działalności wykonywanej osobiście i pomniejszony został o składki na ubezpieczenie społeczne, składki na ubezpieczenie zdrowotne i podatek należny. Natomiast dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej (gdzie wykazana jest strata) został odrzucony w myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. Dz.U. Nr 14 2000 r. poz. 176 z późń. zm.). Komisja podniosła, że stratę, jaką wykazał podatnik z pozarolniczej działalności gospodarczej nie można odjąć od dochodu z innego źródła, gdyż podatnik ma możliwość odliczenia jej w ciągu następnych 5 lat z tytułu prowadzonej działalności; może, bowiem pomniejszyć swój dochód w następnym roku podatkowym w myśl art. 9 powyższej ustawy. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w części odmawiającej przyznania stypendium socjalnego i przyznanie tego świadczenia w roku akademickim 2006/2007 stypendium socjalnego w wysokości [...] złotych, podnosząc, że nietrafnie oparto na przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych, albowiem przepis art. 179 ust 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r., Prawo o szkolnictwie wyższym, stanowi, że miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe, ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a określona w tej ustawie przepisem art. 3 pkt 1 lit. a, definicja dochodu, obejmuje pojęcie "przychodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. " Według skarżącej, w sytuacji, kiedy jej matka uzyskiwała dochody z trzech różnych źródeł, to przy prawidłowym obliczeniu dochodu rodziny, należało najpierw zsumować przychody jej członków ze wszystkich źródeł, a następnie od tej sumy odjąć zsumowane wcześniej koszty uzyskania przychodu ze wszystkich w/w źródeł, co po odjęciu też składek daje wynik ujemny dochodu, tj. minus [...] zł. (-[...] zł. na jedną osobę). Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w T. decyzją z [...] maja 2007 r., na podstawie art. 104 i 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 173, art. 179 i art. 182 w/w ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie i § 16, § 17, § 18, § 19, § 20 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] z dnia 1 października 2005 roku, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przepisami art. 179 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, oraz Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...], wysokość stypendium socjalnego zależy od przeciętnego miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie studenta, uzyskanego w roku podatkowym poprzedzającym rok, w którym student ubiega się o stypendium, zaś wysokość dochodu uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ustala Rektor w porozumieniu z Radą Studentów [...]. Miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Organ odwoławczy podał, że w roku akademickim 2006/2007, Rektor [...] w porozumieniu z Radą Studentów [...] ustalił kwoty uprawniające do otrzymywania stypendium socjalnego w następujących wysokościach: I próg 0-150 zł na osobę - stypendium w wysokości 300 zł. II próg 151-250 zł na osobę - stypendium w wysokości 250 zł. III próg 251-400 zł na osobę - stypendium w wysokości 200 zł. IV próg 401-450 zł na osobę - stypendium w wysokości 100 zł. Organ odwoławczy stwierdził też, że w rozpatrywanej sprawie ustalił dochód w wysokości [...] zł. przypadający na członka rodziny skarżącej i wobec powyższego zostały przekroczone progi uprawniające do przyznania stypendium. W skardze złożonej do Sądu, skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, z uwagi na wydanie ich z naruszeniem przepisów art. 179 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, w związku z art. 3 pkt 1 lit. a, ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, podtrzymując zawartą w odwołaniu argumentację. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że skarga jest nieuzasadniona, a zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Nadto organ podniósł, że organy wydające rozstrzygnięcie w sprawie, licząc dochód przypadający na osobę w rodzinie studenta oparły swoje rozstrzygnięcie na zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2007 r. znak: [...], z którego wynika dochód uzyskany przez członków rodziny (rodziców) skarżącej. Według informacji wynikającej z wydanego zaświadczenia, w zakresie informacji dotyczącej R. P. (matki strony) nie jest dopuszczalne wliczenie (odliczenie) straty wynikającej z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł do dochodu uzyskanego z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości [...] zł oraz działalności wykonywanej osobiście w wysokości [...] zł. Zdaniem organu podatkowego, zgodnie z wydanym zaświadczeniem, wynikająca strata nie jest zaliczona do innych dochodów R. P.. Organ odwoławczy wyjaśnił też, że nie podziela stanowiska strony w zakresie liczenia dochodu, a obliczając dochód przypadający na członka rodziny, organy były związane w zakresie uzyskanego dochodu, informacjami wynikającymi z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2007 r. znak: [...]. Ponadto nie jest możliwe w aktualnym stanie faktycznym przyznanie skarżącej żądanego świadczenia stypendialnego z uwagi na fakt, iż J. P. z dniem [...] lipca 2007 r. przestała być studentką [...] w T. w wyniku uzyskania stopnia zawodowego magistra. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podkreślenia wymaga to, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W świetle powyższego, kontrola legalności działalności administracji publicznej sprowadza się do oceny pod kątem zgodności z przepisami prawa. W niniejszej sprawie Sąd kontrolując decyzję stwierdził, że nie narusza ona przepisów prawa. Okolicznością bezsporną i niewątpliwą było, że organy w sposób prawidłowy orzekły o przyznaniu skarżącej stypendium na wyżywienie. Skarżąca kwestionowała zaś rozstrzygnięcie organów w zakresie odmowy przyznania stypendium socjalnego. Jak słusznie wskazały strony postępowania, zagadnienie prawa do stypendium socjalnego, służącego studentom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, reguluje w/w ustawa z dnia 27 lipca 2005 r., Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis art. 179 ust. 2 i 3 tej ustawy, stanowi dla rektora uczelni w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, delegację do ustalenia maksymalnej wysokość dochodu (w kwocie nie niższej niż [...] zł. i nie wyższej niż [...]zł.) na osobę w rodzinie studenta, uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne. Jak wynika z akt administracyjnych, rektor wraz z radą studentów uczelni, w ramach wskazanego wyżej przepisu ustalił, że stypendium socjalne służy studentom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza maksymalnie kwoty [...] zł. Przepis art. 179 ust. 5 w/w ustawy przewiduje, że miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem dochodów osiąganych przez: - studenta; - małżonka studenta (określone szczegółowo dzieci studenta); oraz - rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta (i będące na ich utrzymaniu szczegółowo określone dzieci). Wskazana ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, nie zna pojęcia "miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta". Definiuje natomiast w art. 3 pkt 1 lit. a, pojęcie "dochodu", które określa jako: "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne". W oparciu o powyższy przepis brak byłoby jednak podstaw do przyjętej przez stronę skarżącą metody obliczenia miesięcznej wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta, w ten sposób by od zsumowanych przychodów skarżącej i jej rodziców, dokonać z kolei odjęcia zsumowanych jej i jej rodziców kosztów uzyskania przychodów, podatków dochodowych oraz składek ubezpieczeniowych. Przede wszystkim trzeba mieć było na względzie, że wskazana ustawa o świadczeniach rodzinnych, poza pojęciem "dochodu", definiuje też w art. 3 pkt 2 pojęcie "dochodu rodziny", określając je jako: "przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy". Przepis ten, z mocy art. art. 179 ust. 5 w/w ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, ma również w sprawie zastosowanie. Z przepisu tego wynika, że zsumowaniu podlegają już obliczone (zgodnie z art. 3 pkt 1 lit a) dochody członków rodziny strony, w celu ustalenia ich przeciętnej wartości, co wyklucza rzecz jasna sumowanie przychodów, a następnie pomniejszanie od ich sumy kosztów uzyskania przychodów, podatków dochodowych oraz składek ubezpieczeniowych, poszczególnych członków rodziny. Z powyższego wynika, więc zupełnie inna istota operacji rachunkowych, niż przedstawia ją skarżąca. Najpierw, bowiem należy dokonać na podstawie art. 3 pkt 1 lit a w/w ustawy, obliczenia dochodu każdego z osobna członka rodziny (w przypadku przedmiotowej sprawy: strony i jej rodziców), by następnie obliczyć średnią tego dochodu. Jedynie jednak w procesie obliczania tych poszczególnych dochodów występuje uwzględnienie wartości kosztów uzyskania dochodów, należnego podatku i składek ubezpieczeniowych, przy czym w sytuacji, kiedy koszt uzyskania dochodu przerósłby przychód, (co do któregokolwiek członka rodziny), to jedynym efektem tego jest stwierdzenie braku dochodu (tego członka rodziny). W ujęciu rachunkowym dochód ten miałby wartość zero, nie zaś wartość ujemną, co odpowiada przyjętej przez ustawodawcę w w/w przepisie art. 3 pkt 2 w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasadzie, że najpierw oblicza się dochód członka rodziny z wykorzystaniem możliwości pomniejszenia przychodu o wartość kosztu jego uzyskania, a po tym procesie, w zakresie dalszych działań, co do uśrednienia dochodu, nie występuje już jakakolwiek możliwość wprowadzania do operacji rachunkowych wartości ujemnych, jako kosztów uzyskania przychodu, albowiem możliwość ich uwzględnienia, tj. odjęcia od przychodu, ujęta została przez ustawodawcę jedynie w procesie obliczania dochodu poszczególnego członka rodziny. Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt, że przepis art. 3 pkt 1 lit a w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych, odnosi się do przychodów podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.00.14.176). Ustawa ta wprowadza w art. 9 ust. 2 pojęcie "straty", która ma miejsce w sytuacji, kiedy koszty uzyskania przychodów z danego ich źródła przekraczają sumę przychodów. Ich różnica stanowi "stratę" ze źródła przychodów. Ma to o tyle znaczenie w sprawie, że art. 9 ust. 3 tej ustawy wprowadził możliwość obniżenia dochodu z tytułu poniesionej straty. Przepis ten stanowi, bowiem, że "o wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym, że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty". Powyższe uregulowanie dodatkowo przemawia za brakiem możliwości zarówno sumowania kosztów uzyskania przychodów różnych członków rodziny, jak i łącznego pomniejszania ich przychodów od łącznej kwoty kosztów ich uzyskania. Rację ma natomiast skarżąca kwestionując zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko organu odwoławczego, że w aktualnym stanie faktycznym z uwagi na zakończenie przez stronę studiów, nie jest możliwe przyznanie jej żądanego świadczenia stypendialnego. Trzeba, bowiem mieć na względzie, że organ administracji publicznej wydaje decyzję administracyjną na podstawie stanu faktycznego i przepisów prawa, obowiązujących w chwili jej wydania; por. wyrok NSA z dnia 4 października 2000 r., V SA 283/00. Powyżej zaprezentowane wadliwe stanowisko organu odwoławczego, nie miało jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.153.1270), orzekł jak w sentencji wyroku.