I OSK 444/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 1189/05 o odrzuceniu skargi w sprawie z wniosku Z.B. o wymierzenie grzywny Okręgowej Radzie Adwokackiej w Krakowie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę Z.B., podnosząc, iż skarżący nie uiścił należnego wpisu sądowego. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż strona wzywana była trzykrotnie do uiszczenia należnej opłaty, jednakże za każdym razem występowała z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioski te za każdym razem były oddalane, podobnie jak zażalenia na postanowienia wydawane w tym przedmiocie. Sąd zauważył, że skarżący mimo to nie uiścił wpisu, co powodowało konieczność odrzucenia skargi. Postanowieniem z dnia 19.01.2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał Z.B. prawo pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowił dla strony adwokata z urzędu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł Z.B., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 220 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podkreślił, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny, po prawomocnym rozstrzygnięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6.08.2008 r., sygn. akt I OZ 572/08 kwestii przyznania stronie prawa pomocy, nie wydał już żadnego zarządzenia, które wzywałoby skarżącego do uiszczenia wpisu. Zdaniem pełnomocnika strony stanowiło to naruszenie art. 220 § 1 w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a.. bowiem Sąd miał obowiązek ponowienia wezwania do uiszczenia opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wydał błędne orzeczenie w przedmiotowej sprawie. Zaskarżonym postanowieniem odrzucona została bowiem skarga Z.B., podczas gdy postępowanie wszczęte zostało wnioskiem skarżącego o wymierzenie Okręgowej Radzie Adwokackiej w Krakowie grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, a zatem złożonym w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Nieprawidłowym było więc odrzucenie skargi w sytuacji gdy przedmiotem rozpoznania był w istocie wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Błędne wskazanie właściwego przedmiotu postępowania skutkowało też nieprawidłowym ustaleniem wysokości należnego wpisu sądowego. Sąd, wzywając do uiszczenia kwoty 200 zł., oparł się bowiem na § 2 ust 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierana wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Tymczasem wpis winien być określony w oparciu o § 4 tego rozporządzenia i wynosić 100 zł. Niezależnie od powyższego zauważyć trzeba, iż odrzucenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny środka prawnego wniesionego w sprawie bez ponowionego wezwania do uiszczenia wpisu było nieprawidłowe i nastąpiło z naruszeniem prawa. Podkreślenia wymaga bowiem, że jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem siedmiodniowego terminu, złoży wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci aktualność i gdy nastąpi odmowa zwolnienia, wezwanie powinno być powtórzone po uprawomocnieniu się odmowy. Termin 7-dniowy do wniesienia opłaty biegnie w takiej sytuacji od daty doręczenia nowego wezwania do uiszczenia opłaty, a nie od doręczenia stronie wypisu postanowienia o odmowie zwolnienia jej od kosztów sądowych ani nie od daty uprawomocnienia się postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów. Podkreślić należy, że powołane orzeczenie zapadło na tle analogicznych przepisów kodeksu postępowania cywilnego w zbieżnym stanie faktycznym sprawy. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który odrzucił środek prawny bez ponownego wezwania, byłoby dopuszczalne tylko o tyle, o ile istniałby wyraźny przepis wskazujący, jakie skutki pociąga za sobą złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych dopiero po wezwaniu do uiszczenia opłaty. Skoro przepisu takiego ustawa P.p.s.a. nie zawiera, to przyjąć należy, że jeżeli po doręczeniu stronie wezwania do uiszczenia wpisu, a przed upływem terminu tygodniowego, zajdzie jakiekolwiek zdarzenie, które zwalnia stronę od obowiązku wykonania nakazanej czynności w terminie (a jest takim zdarzeniem złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych), to wezwanie uważa się za niebyłe. Gdy potrzeba usunięcia braków stanie się znów aktualna, przewodniczący powinien zarządzić skierowanie do strony nowego wezwania Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.