IV SA/Wa 2074/07

Dnia 10 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 roku sprawy ze skargi J. R. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) sierpnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej - oddala skargę - IV SA/Wa 2074/07 Uzasadnienie W dniu [...] lipca 2005 r. wpłynął do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. [...] wniosek J. R. o przyznanie renty strukturalnej. Wnioskodawca dołączył do wniosku szereg dokumentów, w tym: * umowę sprzedaży z dnia 7 czerwca 1995 r., mocą której wnioskodawca i jego żona stali się właścicielami działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznym obszarze jednego hektara i sześciu arów (tj. 10.600 m2), położonych w P. w gminie R., * odpis zwykły z księgi wieczystej z dnia 11 lipca 2005 r, potwierdzający powyższy stan własności, * wypis z rejestru gruntów z dnia 9 czerwca 2005 r, potwierdzający powyższy stan własności oraz określający, że właściciele są jednocześnie władającymi, * zaświadczenie z dnia 9 czerwca 2005 r. o podleganiu przez wnioskodawcę ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 7 czerwca 1995 r. w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym i chorobowym jako rolnik, - decyzję Wójta Gminy R. nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie wymiaru wnioskodawcy i jego żonie podatku rolnego z tytułu posiadania przedmiotowych działek, ■ zaświadczenie Wójta Gminy R. z dnia 9 czerwca 2005 r., że wnioskodawca i jego żona posiadają na terenie gminy R. gospodarstwo rolne i nie zalegają z tego tytułu w opłacaniu podatków. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W. [...] decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] odmówił przyznania wnioskodawcy renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji podano, że niezbędnym warunkiem przyznania takiej renty jest prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną, co wynika z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191, ze zm.), IV SA/Wa 2074/07 zwanego dalej "rozporządzeniem". Zdaniem organu pierwszej instancji wnioskodawca warunku tego nie spełnił. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł wnioskodawca. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2005 r. Decyzja organu odwoławczego została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 89/06. Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił, czy J. R. prowadził działalność rolniczą w ciągu ostatnich 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną, a także zaznaczył, iż poza kontrolą Sądu pozostają decyzje przyznające W. S. dopłaty bezpośrednie do gruntów w 2004 r. i w 2005 r., których nieważność ewentualnie może być stwierdzona w odrębnych postępowaniach. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2005 r. W ocenie organu odwoławczego wnioskodawca nie udowodnił prowadzenia działalności rolniczej w sposób określony w powołanym przez organ wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 24 maja 1994 r., sygn. akt III Aur 162/94 oraz uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1988 r., sygn. akt III UZP 8/88. Organ drugiej instancji nie dał wiary przedstawionemu przez wnioskodawcę w toku postępowania materiałowi dowodowemu mającemu wskazywać, że wnioskodawca w okresie od 1995 r. do 2005 r. prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym, polegającą na jednokrotnym w ciągu roku, w sierpniu, koszeniu trawy kosiarką listwową, a po jej wyschnięciu i zgrabieniu, na zapakowaniu do plastikowych worków, przewożeniu do W. i sprzedaży jako ściółki dla gryzoni. W ocenie organu zaświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników nie może stanowić dowodu decydującego w sprawie. Zdaniem organu wnioskodawca nie wykazał żadnych nakładów, jakie ponosił na produkcję rolniczą przez siebie prowadzoną tj. na wytworzenie, a także zabiegów IV SA/Wa 2074/07 agrotechnicznych wykonywanych na przedmiotowych gruntach, poza skoszeniem trawy. Zdaniem organu z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, by wnioskodawca wykonywał czynności pielęgnacyjne, uprawę lub inne zabiegi agrotechniczne, czy też że zabiegi takie wykonywane były pod jego kierownictwem lub nadzorem. Sporadyczna obecność na gruntach, bez wykonywania całego zespołu czynności gospodarskich, bez ponoszenia nakładów na prowadzoną produkcję, bez ciągłego związku takiej osoby z gospodarstwem nie może być jako taka przesłanką przyznania renty strukturalnej. Decyzja organu odwoławczego z dnia [...] listopada 2006 r. została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2007 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 111/07. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie zastosował się w pełni do zaleceń wskazanych w powołanym poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2006 r. W pierwszej kolejności bowiem organ orzekający w sprawie zobowiązany był ustalić, jakie przesłanki prawnie określone konieczne są do spełnienia, aby uzyskać rentę strukturalną i dopiero po tych ustaleniach powinien dokonać oceny, czy wnioskodawca spełnia te przesłanki. W ocenie Sądu organ powinien był w pierwszej kolejności dokonać ustalenia, czy wnioskodawca jest producentem rolnym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. nr 10, poz. 76, ze zm.), do czego zobowiązywał go art. 5 ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229, poz. 2273, ze zm.), a także przepis § 4 zdanie wstępne rozporządzenia. Organ orzekający w sprawie uznał zaś za wystarczające do odmowy przyznania renty strukturalnej ustalenie braku prowadzenia przez wnioskodawcę działalności rolniczej. Warunek wpisania do ewidencji producentów rolnych jest jednak niezbędnym elementem pojęcia producenta rolnego jako osoby, wobec której można rozpatrywać spełnienie się przesłanek określonych w § 4 rozporządzenia. W związku z tym organ odwoławczy nie powinien był poprzestać na ustaleniu, czy wnioskodawca prowadził działalność rolniczą, lecz powinien był dokonać ustaleń także w zakresie istnienia stosownego wpisu do ewidencji producentów rolnych, zwłaszcza, iż w decyzji z dnia IV SA/Wa 2074/07 [...] listopada 2006 r. organ dokonał oceny zaistnienia wszystkich warunków wymienionych w § 4 rozporządzenia z wyjątkiem warunku wpisu do ewidencji producentów rolnych i ewidencji gospodarstw rolnych (§ 4 pkt 6 rozporządzenia). W ocenie Sądu ustalenie, że skarżący był wpisany do ewidencji producentów rolnych, a jego gospodarstwo do ewidencji gospodarstw rolnych, prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wykluczałoby wnioskowanie organu orzekającego o nieprowadzeniu przez skarżącego działalności rolniczej, zwłaszcza w okresie istnienia takich wpisów we wskazanych ewidencjach. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2005 r. o odmowie przyznania J. R. renty strukturalnej. Organ stwierdził, że wnioskodawca złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych w dniu 20 kwietnia 2005 r., tj. na 3 miesiące przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Organ uznał, że brak jest przekonujących dowodów na to, że wnioskodawca jeden raz w roku, w sierpniu, kosił kosiarką listwową trawę, a po jej wyschnięciu i zgrabieniu, pakował ją do plastikowych worków, przewoził do W. i sprzedawał jako ściółkę dla gryzoni. W ocenie organu, wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wskazują jednoznacznie, że wnioskodawca nie prowadził działalności rolniczej przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej, czego potwierdzeniem jest wynik postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności obszarowych W. S. na 2004 r. i 2005 r. Organ w odrębnych postępowaniach wydał bowiem w dniu [...] lutego 2007 r. decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji przyznających płatności W. S. Wnioskodawca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2007 r., zarzucając organowi odwoławczemu nieprawidłową ocenę materiału dowodowego i mylne ustalenie stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Ocena materiału dowodowego nosi cechy dowolności, a przyjęte rozstrzygnięcie jest wynikiem błędnego i nielogicznego rozumowania. Organ nie wykazał dowodów na IV SA/Wa 2074/07 potwierdzenie, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej. Wątpliwości, co do prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego pojawiły się w związku z faktem, iż inny rolnik, tj. W. S., zgłosił przedmiotowe grunty do dopłat bezpośrednich i dopłaty te otrzymał na podstawie decyzji administracyjnych, mimo iż skarżący wykazał, iż dopłaty przyznano na skutek naruszenia prawa przez organ. W. S. nie władał przedmiotowymi gruntami, to jednak organ administracji domniemywa, że faktycznym użytkownikiem tych gruntów rolnych był W. S. Organ administracji dążył jedynie do udowodnienia z góry przyjętej przez siebie tezy, że użytkownikiem gruntów był W. S., o czym świadczy bezpodstawne podważanie przez organ dowodów skarżącego - przeczących tej tezie, a bezkrytyczne przyjmowanie nielogicznych i niespójnych zeznań W. S. i jego świadków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p. p. s. a." (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art. 134 p. p. s. a. -zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd jest więc związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyżej wymienionych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2006 r. oraz z dnia 26 marca 2007 r. IV SA/Wa 2074/07 Kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy skarżący spełnił warunek określony w § 4 pkt 2 rozporządzenia, to znaczy, czy prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną, tj. co najmniej w okresie 10 lat przed dniem 12 lipca 2005 r., to znaczy co najmniej między dniem 12 lipca 1995 r. a dniem 12 lipca 2005 r. Ustalenia organu, że skarżący nie prowadził w całym tym okresie działalności rolniczej, są prawidłowe i wbrew zarzutom skargi nie są ani dowolne, ani nielogiczne. Zgodnie z art. 77 k. p. a. organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k. p. a.). Granicą dopuszczalności środków dowodowych jest ich zgodność z przepisami prawa. Jednocześnie kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę równej mocy środków dowodowych, nie wprowadzając ograniczeń co do rodzaju dowodów, którym należy przyznać pierwszeństwo w ustaleniu istnienia danego faktu. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k. p. a.). Organ obowiązany jest rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem reguł tej oceny. Zasadę swobodnej oceny dowodów można podważyć jedynie, gdy naruszone zostały zasady prawidłowego wnioskowania i logicznego rozumowania. Sąd nie może dokonać odmiennej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału, chyba że ustalenia zawarte w decyzji mają charakter dowolnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 1998 r., sygn. akt III SA 5203/98, LEX 44809). Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, a dokonana ocena materiału dowodowego była swobodna, lecz nie dowolna. Ustalenia faktyczne dokonane przez organ znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a wyciągnięte na ich podstawie wnioski są logiczne i przekonujące. Organ przeprowadził w toku postępowania administracyjnego wszystkie dowody zgłoszone przez strony. Przesłuchane w charakterze świadków zostały następujące IV SA/Wa 2074/07 osoby: W. S., R. S., Z. P., J. C. oraz A. L., P. M., E. R., a także skarżący. Całość uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ nie dał wiary tezie skarżącego, popartej zeznaniami świadków A. L., P. M. i E. R., że skarżący prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. Słusznie organ potraktował to wyjaśnienie i te zeznania jako niewiarygodne z uwagi na to, że rażą one swą nieracjonalnością, są sprzeczne z doświadczeniem życiowym. Nie przedstawiono żadnych dokumentów świadczących o tym, że zebrane przez wnioskodawcę siano było sprzedawane jako ściółka dla gryzoni. Brak jest również osób zamieszkałych w okolicy przedmiotowych działek, które mogłyby potwierdzić fakt przebywania wnioskodawcy i wyżej wymienionych świadków na tym terenie podczas koszenia trawy, zbiórce i zwózce siana. Powyższe wyjaśnienia i zeznania przeczą spójnym, jednoznacznym i przekonującym zeznaniom W. S., R. S., Z. P. i J. C. Osoby te, jako mieszkańcy okolicy, w której są położone przedmiotowe działki opisały przebieg wykonywanych przez nich prac przy koszeniu trawy, jej grabieniu i zbiórce siana oraz sposób prowadzenia tych prac z uwzględnieniem używanego sprzętu rolniczego. Słusznie też organ dał wiarę zeznaniom świadka W. S., zgodnie z którymi użytkował on przedmiotowe działki, m. in. nawożąc je saletrą. Potwierdził to w swoich zeznaniach Z. P. Z zeznań tych dwóch ostatnich świadków wynika również, iż drugiego pokosu już nie było, gdyż mieszkańcy pobliskiej wsi wypasali bydło na przedmiotowych działkach. Nawet gdyby jednak przyjąć odmienną tezę, której Sąd w niniejszym składzie nie przyjmuje jako rzeczywistą, że wnioskodawca prowadził opisane przez siebie prace na przedmiotowych działkach, to i tak nie można ich uznać jako nieprzerwane prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, o której mowa w § 4 pkt 2 rozporządzenia. Przez działalność taką rozumieć można bowiem nie tylko wykonywanie czynności gospodarskich w sposób fizyczny, ale także sprawowanie nad gospodarstwem nadzoru, jego zarządzanie i kierowanie, które powinno mieć charakter zawodowej, stałej, osobistej i realizującej interesy danej osoby działalności rolniczej, mającej charakter pracy. Wynika z tego, że prowadzenie gospodarstwa rolnego mieści w sobie cały zespół czynności. Zgodnie z zaleceniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 26 marca 2007 r. organ wyjaśnił, że skarżący wniósł o wpisanie go do ewidencji producentów rolnych w dniu 20 kwietnia 2005 r., tj. na 3 miesiące przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Słusznie organ zaznaczył, że sam fakt, iż skarżący jest wpisany do ewidencji producentów rolnych nie oznacza prowadzenia przez niego działalności rolniczej. Wnioski tego rodzaju są bowiem tylko warunkiem korzystania z programów pomocowych Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, ale nie są w żaden sposób weryfikowane pod kątem rzeczywistego prowadzenia działalności rolniczej. Sam fakt wpisania skarżącego do ewidencji producentów rolnych nie wyklucza wnioskowania o nieprowadzeniu przez niego działalności rolniczej, zwłaszcza, iż wniosek o wpis do tej ewidencji skarżący złożył dopiero w dniu 20 kwietnia 2005 r., tj. na niecałe 3 miesiące przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Zgodnie bowiem z § 4 pkt 2 rozporządzenia warunkiem przyznania renty strukturalnej jest nieprzerwane prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p. p. s. a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.