II SA/Wa 1439/07

II SA/Wa 1439/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 10 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Łukasz Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego oddala skargę. II SA/Wa 1439/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Prezes Rady Ministrów odmówił B. J. przyznania świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Organ uznał, że dla przyznania tego świadczenia, poza kryterium dochodowym, wnioskodawca powinien wykazać się szczególnymi zasługami w jakiejś dziedzinie, a skarżąca takich zasług nie wykazała. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona podniosła, że jej zmarły mąż pracował [...[ lat na polskich jednostkach pływających, z czego [...] lat i [...]miesięcy opłacał składki ubezpieczenia społecznego. Powinno być to uwzględnione, w jej ocenie, w toku postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. organ utrzymał w mocy swoje pierwsze rozstrzygnięcie. Organ szczegółowo opisał sytuację zawodową skarżącej, w tym nieznaczny okres ubezpieczenia społecznego, historię zatrudnienia i śmierci jej męża na statku w [...]., a także fakt nieopłacania przez niego składek ubezpieczenia społecznego przez 5 lat przed śmiercią, zły stan zdrowia skarżącej, sytuację rodzinną i zawodową jej czterech synów. Skarżąca nie wykazała, w ocenie organu, iż jej sytuacja jest wynikiem szczególnych okoliczności, nie wykazała też szczególnych powodów, dla których jej mąż miałby posiadać szczególne zasługi w jakiejś dziedzinie. Zaniechanie odprowadzania składek ubezpieczenia zdrowotnego taką okolicznością nie jest, nie jest nią też zaniechanie ubezpieczenia przez skarżącą oraz poświęcenie się wychowywaniu czworga dzieci. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wydane w sprawie decyzje Prezesa Rady Ministrów skarżąca przedstawiła historię zatrudnienia swojego zmarłego męża na statkach morskich oraz zakwestionowała zgodność polskiego prawa z zakresu zabezpieczenia społecznego z ustawodawstwem Unii Europejskiej. Oceniła, że okres pracy jej męża na statkach pod banderą [...] powinien być uwzględniony przez ZUS przy określaniu jej prawa do świadczeń po zmarłym mężu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według tych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia specjalnego na swoją rzecz. Jako podstawę swojego wniosku z dnia 30 marca 2007 r. wskazała art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanej też dalej "ustawą". Prezes Rady Ministrów przeprowadził, więc postępowanie administracyjne, którego przedmiot został określony wnioskiem skarżącej. W postępowaniu tym konieczne było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", który, jak stanowi powyżej wskazany przepis, uprawnia organ do przyznania świadczenia na warunkach i w wysokości innej, niż określone w ustawie. Decyzje wydawane na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy, z uwagi na nieokreśloność przesłanki "szczególnie uzasadniony przypadek", uznać należy za typowy przykład decyzji uznaniowych. Nie oznacza to oczywiście przyzwolenia na dowolne, arbitralne rozstrzygnięcie organu, ale nakazuje odwołać się do istniejącej praktyki orzeczniczej Prezesa Rady Ministrów, a także praktyki orzeczniczej sądów administracyjnych w tych sprawach. Tak więc utrwaloną zasadą w takich sprawach jest, że osoba, która ubiega się o świadczenie w trybie art. 82 ustawy, powinna wylegitymować się przede wszystkim wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej, czy też politycznej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2005 r., II SA/Wa 1954/04, LEX nr 171678). Przyjąć należy, że szczególny przypadek dotyczyć może też osoby zmarłej, do zasług której odwołuje się wnioskodawca. Wniosek o takie świadczenie uzasadniać też mogą szczególne zdarzenia losowe. Nie można, co prawda pominąć złej sytuacji materialnej wnioskodawcy, ale sama w sobie nie pozwala ona przyznać tego świadczenia. Sytuacja taka jest tylko jedną z dwóch kumulatywnie wymaganych przesłanek przyznania świadczenia specjalnego. Potwierdza tę zasadę także orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. (sygn. P 38/05, OTK-A 2006/9/123), w którym Trybunał uznał art. 82 ustawy za zgodny z Konstytucją i potwierdził, dla przyznania świadczenia specjalnego, konieczność wystąpienia tych dwóch przesłanek, tj. 1) szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz 2) jego złej sytuacji materialnej. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy ocenić należy, że skarżąca, nie wykazała, aby w sprawie zaszły przesłanki przyznania wnioskowanego świadczenia. Brak jej uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, odmowa przyznania świadczenia w drodze wyjątku (art. 83 ust. 1 ustawy), długoletnia praca jej męża na jednostkach pływających, w tym pod obcą banderą, jego nagła śmierć na morzu, jego decyzja o rezygnacji z ubezpieczenia społecznego, nawet, jeśli wynikała z trudności w zatrudnieniu formalnym, któremu towarzyszyłoby ubezpieczenie społeczne, rezygnacja skarżącej z pracy zawodowej, wychowanie czworga dzieci, choroba skarżącej – wszystkie te okoliczności nie mogą stanowić podstawy do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o świadczenie specjalne. Organ prawidłowo ocenił, że zmarły mąż skarżącej nie legitymował się szczególnymi zasługami w którejś w wymienionych wyżej dziedzin, także skarżąca takimi zasługami nie może się wylegitymować, zaś jej sytuacja materialna nie wyniknęła ze szczególnych zdarzeń losowych. Sama trudna sytuacja materialna, jak wyżej wyjaśniono, nie dawała podstaw do przyznania świadczenia. Podniesione w skardze wątpliwości skarżącej co do prawidłowości ustalenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych braku jej uprawnienia do świadczenia zwykłego, nawet, jeśli są zasadne, nie mają w sprawie znaczenia. Niesporną okolicznością faktyczną jest to, że wobec skarżącej wydano ostateczną decyzję odmawiającą renty rodzinnej po zmarłym J. J. (tak wynika z pism skarżącej składanych w toku postępowania, a także ze skargi). Kwestionowanie takiej decyzji odbywa się w prawnie określony sposób, włącznie z prawem wniesienia odwołania do sądu powszechnego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Organ prowadzący postępowanie w sprawie świadczenia specjalnego nie może podważać oceny dokonanej przez organ rentowy w sprawie świadczenia zwykłego. W niniejszej sprawie nie mają też znaczenia podnoszone w skardze wątpliwości co do zgodności polskiego prawa w zakresie zabezpieczenia społecznego z ustawodawstwem Unii Europejskiej. Abstrahując od merytorycznej oceny tych wątpliwości Sąd wskazuje, że podstawą wydanych w sprawie decyzji był art. 82 ustawy, a nie poszczególne jej przepisy dotyczące świadczeń w zwykłym, normalnym trybie. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 przywołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia była zasadna.