V SA/Wa 2139/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka, Sędzia NSA Ewa Jóźków, Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), , Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oddala skargę. Przedmiotem skargi z 27 czerwca 2007 r. wniesionej przez A. S. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2007 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2007 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: A.S. pismem z dnia 1 marca 2005 r. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz odsetek w łącznej kwocie [...] zł. Wniosek ten skarżący uzasadniał tym, że utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, które przynosi mu niewielkie dochody oraz tym, że spłata zaległych składek zagrażać będzie egzystencji skarżącego i jego rodziny. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia zaległych składek i odsetek. W uzasadnieniu decyzji Zakład stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.s.u.s. Zakład stwierdził, że zapłata zaległych składek nie spowoduje zbyt ciężkich skutków dla skarżącego i jego rodziny. Zakład wskazywał, że skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...], z którego można będzie zaspokoić należności Zakładu z tytułu zaległych składek. Ponadto Zakład stwierdził, że decyzja w przedmiocie umorzenia składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet w sytuacji gdyby w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia zaległości to Zakład i tak mógłby odmówić umorzenia. Od tej decyzji A. S. wniósł do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes ZUS po rozpoznaniu ww. wniosku decyzją z dnia [...] października 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność zaległych składek. Sam skarżący nie udowodnił swojej trudnej sytuacji materialnej, w szczególności nie udowodnił, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny w stosunku do dziecka, oraz nie udowodnił wysokości ponoszonych kosztów utrzymania mieszkania. Na powyższą decyzję A.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 28 marca 2006 r. wydanym w sprawie sygn. akt III SA/Wa 41/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]sierpnia 2005 r. r. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd stwierdził, iż organy pierwszej i drugiej instancji nie zbadały sytuacji materialnej skarżącego. Stwierdził ponadto, że w aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących o tym, że organ prowadził postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Zdaniem Sądu skoro decyzje zostały wydane bez wyjaśnienia stanu fatycznego sprawy to za zasadny należało uznać zarzut skargi naruszenia art. 80 k.p.a. przez wydanie decyzji w oparciu o nieudowodnione okoliczności faktyczne. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że źródłem dochodu wnioskodawcy jest gospodarstwo rolne. Roczny dochód z tego gospodarstwa - wg zaświadczenia Urzędu Gminy - wynosi ok. [...] zł. Organ podkreślił, że wszelkie koszty utrzymania i wyżywienia rodziny, w tym koszty związane z nauką córki wnioskodawcy, ponosi jego małżonka E. B. z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Organ podkreślił, że zainteresowany z małżonką dnia [...] r. zawarł umowę o rozdzielności majątkowej. Zdaniem organu powyższe ustalenia wskazują, że uzyskiwane przez zainteresowanego środki finansowe z udokumentowanych źródeł dochodów są niewielkie i nie wystarczają na zaspokojenie roszczeń ZUS. Jednakże poza gospodarstwem rolnym wnioskodawca posiada jeszcze inne nieruchomości - [...]. Wartość tych nieruchomości jest dość znaczna i przy obecnej koniunkturze stale rośnie. Okoliczność ta- zdaniem organu- wskazuje, że wnioskodawca dysponuje majątkiem nie stanowiącym źródła utrzymania, ze sprzedaży którego możliwe jest zaspokojenie roszczeń ZUS bez uszczerbku dla jego sytuacji materialnej. W ocenie organu z akt sprawy nie wynika, że zainteresowany ma nadzwyczajne wydatki związane z leczeniem własnym czy członków najbliższej rodziny. Według przedłożonych zaświadczeń lekarskich schorzenia wnioskodawcy są typowe dla jego wieku, a ich leczenie nie jest zbyt kosztowne. Również i schorzenia małżonki zainteresowanego nie wymagają znacznych wydatków. Organ podkreślił, że małżonka wnioskodawcy przedstawiła rachunki na lekarstwa wykupione w miesiącu wrześniu 2006 r. na łączną kwotę [...] zł, jednakże niezbędne leki związane z jej schorzeniem przewlekłym opiewały na sumę ok. [...] zł. Wnioskodawca natomiast przedłożył jeden paragon za leki wykupione w miesiącu sierpniu 2006r. za kwotę [...] zł. Zakład uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw oraz art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych uzasadniające umorzenie długu ze względu na szczególną sytuację mimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Pismem z dnia 4 stycznia 2007 r. A.S. zwrócił się Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2006 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych albowiem decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego wskutek nie zapewnienia wnioskodawcy - jako stronie - możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów - przed wydaniem decyzji. Pismem procesowym z dnia 28 lutego 2007 r. pełnomocnik wnioskodawcy podniósł zarzut przedawnienia należności z tytułu składek. Pełnomocnik podkreślił, że w dacie powstania należności objętych przedmiotowym postępowaniem, tj. w dacie [...] zgodnie z zapisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązywał 5 letni okres przedawnienia, skutkujący wygaśnięciem po tym terminie zobowiązania z tytułu składek. Regulacja w zakresie terminu przedawnienia uległa zmianie z dniem 1 stycznia 2003r. na skutek nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074 z późn. zm.). Dodany wskazaną nowelizacją przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat od daty ich wymagalności. Pełnomocnik wnioskodawcy podkreślił, że w przepisach ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241 poz.2074), nie uregulowano, że do należności z tytułu składek powstałych przed 01.01.2003 r. należy stosować przepis art. 24 ust.4 w brzmieniu obowiązującym po 01.01.2003 r. Zdaniem pełnomocnika wnioskodawcy brak regulacji nie oznacza swobody i dowolności wyboru między konkurującymi ze sobą zasadami: 1) dalszego działania ustawy dawnej (art. 24 ust. 4 w brzmieniu przed 01.01.2003r.) lub 2) bezpośredniego działania ustawy nowej (art. 24 po 01.01.2003 r.), dlatego w przedmiotowej sprawie zastosowanie winna znaleźć podstawowa zasada prawa intertemporalnego tj. zasada dalszego działania ustawy dawnej, skutkująca uznaniem, że wygaśnięcie należności następuje z upływem 5 letniego terminu przedawnienia. W konsekwencji z uwagi na fakt, że znowelizowany przepis nie określił wyraźnie, że obowiązuje z datą wsteczną, przyjąć należy, że przepisy wydłużające okres przedawnienia mają zastosowanie do zobowiązań składkowych powstałych w okresie ich obowiązywania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. nr 137, poz. 887 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne , ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, że zadłużenie wobec Zakładu powstało w związku z wyłączeniem zainteresowanego z ubezpieczenia społecznego rolników przez KRUS - [...] - z okresem wstecznym. Z uzasadnienia decyzji KRUS z dnia [...].01.2005r. znak [...] wynika, iż od [...]. wnioskodawca prowadzi (z przerwami) pozarolniczą działalność gospodarczą. [...] r. zainteresowany dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego rolników po ustaniu zatrudnienia w okresie od [...] r. nie ujawniając faktu prowadzenia działalności gospodarczej. Organ II instancji podkreślił, że w świetle dokonanych ustaleń wynika, iż po ustaniu stosunku pracy tj. od [...] r. wnioskodawca winien dokonać zgłoszenia w ZUS-ie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym z tytułu ustania ubezpieczenia w KRUS powstała nadpłata składek, a z tytułu obowiązku podlegania zainteresowanego ubezpieczeniom jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą -zobowiązanie wobec ZUS. Organ wskazał, że rozpatrywany wniosek o umorzenie odnosi się do wskazanych wyżej zobowiązań. Dalej organ wskazał, że z przedłożonych przez wnioskodawcę w trakcie tego postępowania dokumentów i złożonych oświadczeń wynika, że jest on osobą w wieku aktywności zawodowej [...] i wraz z żoną ma na utrzymaniu [...] córkę [...], która studiuje poza miejscem zamieszkania. Źródłem utrzymania wnioskodawcy są dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego, dochód z członkostwa w radzie nadzorczej [...] oraz dochód żony. Organ podkreślił, że małżonka zainteresowanego prowadzi własną działalność gospodarczą i uzyskuje dochód w wysokości wg oświadczenia - [...] zł miesięcznie. Podkreślił również, że od dnia [...] r. zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] obowiązuje zainteresowanego oraz jego małżonkę ustrój rozdzielności majątkowej. Nastepnie organ II instancji wskazał, że posiadane przez wnioskodawcę ruchomości to urządzenia domowe i meble, które nie przedstawiają wartości handlowej oraz samochód [...] z [...]r. nr rejestracyjny [...]. Natomiast majątek nieruchomy stanowią: * działka gruntu o powierzchni [...] - wartość [...]. zł, * działka gruntu o powierzchni [...] - wartość [...]. zł, * współwłasność z byłą żoną [...] udziału w działce gruntu o powierzchni [...]- wartość duża, ale trudna do oszacowania. Organ wskazał, że poza zobowiązaniami wobec ZUS wnioskodawca posiada zadłużenie z tytułu podatku dochodowego - [...]. zł wraz z odsetkami. W dalszej części uzasadnienia Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że skorzystanie z możliwości umorzenia długu z uwagi na interes osoby zobowiązanej bądź ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną dłużnika dotyczy sytuacji wyjątkowej i uzależnione jest od tego, czy sytuacja dłużnika, na której opiera on swój wniosek jest szczególnie trudna i czy ma charakter trwały. Podkreślił również, że Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu należnościami z tytułu składek, dlatego rezygnacja ZUS z dochodzenia ciążących na dłużniku z mocy prawa zobowiązań i ich umorzenie należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym, szczególnie, że ustawodawca przewidział również inną formę ulgi w płatnościach składek w postaci układu ratalnego. W sprawach o umorzenie istotna jest ocena, czy mimo wystąpienia ustawowych przesłanek do umorzenia, uzasadnione jest uszczuplenie państwowych funduszy celowych dla poprawy sytuacji finansowej dłużnika. W ramach tej oceny bierze się pod uwagę zarówno stan obecny, jak również możliwości zmiany sytuacji finansowej dłużnika, z uwzględnieniem obowiązującego okresu przedawnienia (co najmniej 10 lat). Natomiast interes dłużnika nie może być utożsamiany jedynie z poprawą jego stanu ekonomicznego, bez uwzględniania słusznego interesu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Następnie organ wskazał, że źródłem dochodu wnioskodawcy jest gospodarstwo rolne. Roczny dochód z tego gospodarstwa -wg zaświadczenia Urzędu Gminy - wynosi ok. [...] zł. Wszelkie koszty utrzymania i wyżywienia rodziny, w tym koszty związane z nauką córki zainteresowanego ponosi jego małżonka z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Organ podkreślił, że wnioskodawca z małżonką dnia [...] r., tj. bezpośrednio po wyłączeniu go przez KRUS z ubezpieczenia społecznego rolników, zawarł umowę o rozdzielności majątkowej. Podkreślił również z akt sprawy wynika jednakże, iż gospodarstwo domowe zainteresowany prowadzi wspólnie z żoną. Dalej ZUS stwierdził, że uzyskiwane przez wnioskodawcę środki finansowe z udokumentowanych źródeł dochodów są stosunkowo niewielkie i mogą nie wystarczać na zaspokojenie roszczeń ZUS. Jednakże zainteresowany posiada nieruchomości - [...] oraz jest współwłaścicielem nieruchomości [...]. Organ podkreślił, że wartość tych nieruchomości jest znaczna oraz że w tym zakresie Zakład przyjął oświadczenie wnioskodawcy. ZUS stwierdził, że dla potrzeb tego postępowania nie ma uzasadnienia do jego weryfikacji. Natomiast biorąc pod uwagę powszechnie znany fakt wzrostu cen nieruchomości można racjonalnie założyć, że ich wartość rynkowa jest wyższa od szacunku wnioskodawcy i nadal rośnie. Zdaniem organu I instancji okoliczność ta wskazuje, że wnioskodawca dysponuje majątkiem, ze sprzedaży którego możliwe jest zaspokojenie roszczeń ZUS bez nadmiernego uszczerbku dla jego sytuacji materialnej. Następnie organ stwierdził, że z akt sprawy nie wynika również, że zainteresowany ma szczególne wydatki związane z leczeniem własnym czy członków najbliższej rodziny. Organ podał, że małżonka wnioskodawcy przedstawiła rachunki na lekarstwa wykupione w miesiącu [...] r. na łączną kwotę [...] zł, jednakże niezbędne leki związane z jej schorzeniem przewlekłym opiewały na sumę ok. [...] zł. Zainteresowany natomiast przedłożył paragon za leki wykupione w [...] r. za kwotę [...] zł. Przedłożone na tą okoliczność dowody - zdaniem ZUS- nie wskazują na występowanie szczególnej sytuacji zdrowotnej w rodzinie. Biorąc pod uwagę całokształt sprawy Zakład uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw bądź przesłanki określone w art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych uzasadniające umorzenie długu ze względu na szczególną sytuację mimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Odnosząc się do podnoszonej przez pełnomocnika wnioskodawcy w piśmie z dnia 28.02.2007r. kwestii przedawnienia należności z tytułu składek Zakład wskazał, że składki za okres [...] uległy przedawnieniu i nie stanowią zadłużenia. Pismem z dnia 8 maja 2007 r. A.S. zwrócił się Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] wydaną na podstawie art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu organu) utrzymał mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ II instancji stwierdził, iż zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie znajdują potwierdzenia w sprawie i nie dają podstaw do zmiany decyzji. Zdaniem Prezesa ZUS, Zakład zasadnie wskazał, że skorzystanie z prawnej dopuszczalności umorzenia należności z tytułu składek uzasadnione jest wówczas, gdy faktycznie nie ma szansy na odzyskanie tych należności w okresie nieprzedawnionym, bądź z uwagi na szczególną sytuację osoby zobowiązanego. Zarówno świetle art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw, jak również art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych możliwość umorzenia należności z tytułu składek jest uprawnieniem Zakładu, a nie obowiązkiem. Decyzja w tym zakresie należy do sfery tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że ustawodawca upoważnił Zakład do orzekania o umorzeniu, pozostawiając temu organowi ocenę, w oparciu o całokształt sprawy, czy w konkretnym przypadku występują okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi w postaci umorzenia dłużnikowi określonych zobowiązań. Szczególnie, że ustawodawca przewidział również inne formy ulgi w płatnościach składek w postaci układu ratalnego. Podejmując decyzję o umorzeniu, Zakład musi stwierdzić zaistnienie choćby jednej z przesłanek określonych w powołanych wyżej przepisach. Jednakże mimo stwierdzenia takich przesłanek nie jest obowiązany do udzielenia dłużnikowi takiej ulgi. Zakład jako wierzyciel nie ma swobody w dysponowaniu należnościami z tytułu składek, dlatego rezygnacja ZUS z dochodzenia ciążących na dłużniku z mocy prawa zobowiązań i ich umorzenie należy traktować jako instytucję o charakterze wyjątkowym. Szczególnie ważna w sprawach o umorzenie jest ocena, czy mimo wystąpienia ustawowych przesłanek do umorzenia, uzasadnione jest uszczuplenie państwowych funduszy celowych w celu poprawy sytuacji finansowej dłużnika. W ramach tej oceny bierze się pod uwagę zarówno stan obecny, jak również możliwości zmiany sytuacji finansowej dłużnika. Ponadto uwzględnia się także to, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy też stały i pogłębiający się. Zdaniem Prezesa ZUS analiza sprawy wykazała, że podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuty, a w szczególności zarzut naruszenia art. 77 i 80 Kpa, nie znajdują potwierdzenia w aktach Zakładu. W niniejszej sprawie przeprowadzono szczegółowe postępowanie wyjaśniające, w tym postępowanie w miejscu zamieszkania wnioskodawcy , w zakresie jego sytuacji materialnej, rodzinnej i bytowej. Organ II instancji podkreślił, że postępowanie było prowadzone przy osobistym udziale zainteresowanego. W ocenie Prezesa ZUS rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Zakładu z dnia [...].04.2007r. pozostaje w bezpośrednim związku z dokonanymi ustaleniami. W zakresie analizy i oceny sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy organ II instancji podzielił pogląd Zakładu wyrażony w w/w decyzji. Dodatkowo nadmienił, iż - jak wynika z dokonanych ustaleń - dom, w którym zamieszkuje wnioskodawca wraz z rodziną nie jest jedynym dobrem, jakie posiada zainteresowany. Zatem podnoszony we wniosku o ponowne rozpatrzenie argument, iż pozbycie się go niewątpliwie naraziłoby na uszczerbek, a nawet na niepowetowaną stratę stan majątku wnioskodawcy i rodziny -zdaniem organu II instancji- można uznać za poprawny jedynie w takim rozumieniu, w jakim jakakolwiek utrata składnika majątkowego znacznej wartości stanowi uszczerbek i stratę majątkową. Dalej organ II instancji stwierdził, że interes zobowiązanego uzasadniający udzielenie dłużnikowi pomocy ze środków publicznych nie może być utożsamiany wyłącznie z poprawą jego stanu ekonomicznego oraz umożliwieniem jemu wywiązywania się z zaległych i bieżących zobowiązań, aczkolwiek udzielenie pomocy takiego rodzaju skutki wywołuje. Ponadto zobowiązania wobec ZUS mają szczególną wagę i charakter o czym świadczy wysoki stopień ich uprzywilejowania w stosunku do innych zobowiązań dłużnika, określony w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W kategoriach "ważnego interesu" dłużnika, odmiennie od opinii wyrażonej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- zdaniem Prezesa ZUS- należy ocenić wielokrotnie powoływane przez wnioskodawcę okoliczności uiszczania składek ubezpieczeniowych do KRUS jako przyczyny powstania długu wobec ZUS i dowodu na nieuchylanie się od obowiązku ubezpieczeniowego. Organ II instancji wyjaśnił, iż okoliczności powstania zobowiązania, w świetle obowiązujących uregulowań prawnych, nie mają wpływu na ocenę zasadności zastosowania ulgi w postaci umorzenia długu. Zdaniem Prezesa ZUS wnioskodawca oceniając te okoliczności pominął istotne elementy, jak: * fakt, że KRUS nie kwestionowała uiszczania składek, był wynikiem nie powiadomienia Kasy przez zainteresowanego o prowadzeniu działalności gospodarczej; * na skutek tego wnioskodawca opłacał przez długi okres niższe kwotowo składki do KRUS, zamiast wyższe do ZUS; * jeżeli wnioskodawca opłacał składki do KRUS, to po wyłączeniu go z ubezpieczenia społecznego rolników powstała nadpłata, którą wnioskodawca otrzymał. Organ II instancji stwierdził, że w przypadku umorzenia należności przez Zakład powstałby stan, w którym wnioskodawca, w wyniku zatajenia określonych informacji, prowadząc jednocześnie działalność gospodarczą i rolniczą, przez długi okres nie opłaciłby obowiązkowych składek ubezpieczeniowych z żadnego tytułu. W świetle powyższego umorzenie składek należałoby wówczas kwalifikować jako przysporzenie zainteresowanemu nienależnych korzyści. Zdaniem Prezesa ZUS tego rodzaju okoliczności nie mogą być uznane jako "ważny interes" zobowiązanego, o którym mowa w przepisach art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw, jak i art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Następnie organ II instancji podkreślił, że umorzenie jest uprawnieniem o charakterze wyjątkowym, tj. decyzje w tym zakresie muszą uwzględniać z jednej strony istnienie określonych w przepisach prawa przesłanek, interes FUS oraz innych funduszy celowych, na które Zakład pobiera składki, z drugiej zaś możliwości i sytuację zobowiązanego. W tym stanie rzeczy - zdaniem Prezesa ZUS- stwierdzić należy, że Zakład zasadnie odmówił wnioskodawcy umorzenia długu, bowiem zainteresowany nie wykazał, iż znajduje się w szczególnej sytuacji bądź za umorzeniem przemawia ważny jego interes, z którymi to przesłankami przepisy prawa wiążą możliwość umorzenia długu mimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. W kwestii zarzutu dotyczącego przedawnienia należności organ II instancji poinformował, że stanowisko pełnomocnika jest nieprawidłowe. Zgodnie bowiem z zasadą zawartą w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. - należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności te stały się wymagalne. Powyższej zasady nie stosuje się do zobowiązań, które wygasły przed dniem 1 stycznia 2003r. - w stosunku do tych należności zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed tą datą. Natomiast do należności z tytułu składek, które były wymagalne i nie uległy przedawnieniu przed dniem 1 stycznia 2003r. stosuje się w/w zasadę, tj. 10-letni okres przedawnienia. Powyższe stanowisko potwierdził Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 05.04.2005r. sygn. akt I UK 232/04 (OSNP 2006/1-2/26). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2007 r. A.S. wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. naruszenie art. 28 ustawy z dnia 83 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych / Dz.U. 98.137.887 ze zm. / poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości, 2. naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez przyjęcie, że składki na ubezpieczenie społeczne powstałe od grudnia 1997r nie uległy przedawnieniu, 3. naruszenie art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego / Dz.U.00.98.1071 ze zm. /, poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, 4. naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego / Dz.U.00.98.1071 ze zm. /, poprzez zaniechanie oceny na podstawie zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. W uzasadnieniu skargi A.S. stwierdził, że w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie zostało oparte na zestawieniu okoliczności faktycznych z prawem, ale na wybiórczej analizie okoliczności i dokonaniu na tej podstawie subsumcji z pominięciem uwzględnienia rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej gospodarstwa domowego skarżącego. Zdaniem strony skarżącej zaskarżona decyzja nie uwzględnia kwestii, że umorzenie należności powinno nawiązywać do sytuacji finansowej zobowiązanego i mieć na względzie ochronę minimalnego poziomu życia tak jego, jak i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący zarzucił organowi, że pominął ustalenia decyzji odmawiającej umorzenia należności z dnia [...] kwietnia 2007 r. stanowiące o tym, że uzyskiwane przez skarżącego środki finansowe z udokumentowanych źródeł dochodów są niewielkie i nie wystarczają na zaspokojenie roszczeń ZUS. Jednocześnie ponownie przyjął, że skarżący będąc właścicielem nieruchomości dysponuje majątkiem, który po sprzedaży umożliwia zaspokojenie roszczeń ZUS bez uszczerbku dla sytuacji majątkowej wnioskodawcy, co stanowi przejaw błędnego rozumowania w zakresie przesłanki umorzenia należności, jakim jest "ważny interes zobowiązanego". Skarżący pozbawiając się bowiem domu, w którym zamieszkuje wraz ze swoją rodziną, będąc jedynym dorobkiem jakie posiada, naraża swoją rodzinę i sytuację majątkową na uszczerbek, a nawet niepowetowaną stratę i w tym kontekście powinna zostać rozpoznana wskazana powyżej przesłanka. Dalej skarżący zarzucił organowi to, że dokonał ustaleń w zakresie, czy trudności płatnicze maja charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się i czy ewentualna pomoc ze strony ZUS wspomoże odzyskanie płynności finansowej i umożliwi wywiązywanie się w przyszłości z bieżących i zaległych zobowiązań. Zdaniem skarżącego o wadliwości poczynionych przez organ ustaleń świadczy fakt, że do okoliczności, które miały istotny wpływ na ocenę zastosowania ulgi w postaci umorzenia organ zaliczył, bez przeprowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego, fakt zwrotu powstałej nadpłaty składek uiszczanych do KRUS. Jednocześnie ustalając źródła finansowania gospodarstwa domowego skarżącego przyjął za własne ustalenia poczynione na wcześniejszym etapie postępowania, uznając tym samym, że należą do niego dochody, uzyskiwane z tytułu członkostwa w radzie nadzorczej w sytuacji, gdy w zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się oświadczenie Prezesa Spółki [...] Spółka z o.o., według którego uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 21 listopada 2005r. nastąpiło odwołanie skarżącego z w/w funkcji. W dalszej części uzasadnienia skargi strona podniosła zarzut przedawnienia należności z tytułu składek. W tym zakresie przedstawiła argumenty identyczne jak w piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2007 r. skierowanym do organu. Ponadto podkreśliła, że z dyrektyw legislacyjnych, które stanowią element istotny w procesie dokonywania wykładni prawa, wynika w sposób jednoznaczny, że działanie normy prawnej z mocą wsteczną dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy prawodawca wprost o tym postanowi w przepisach końcowych, bądź w innych, posiadających moc wsteczną, wynikającą z ich treści. Skarżący podkreślił, że w systemie prawa polskiego obowiązuje zasada bezpośredniego działania nowego prawa, polegająca na zadecydowaniu przez ustawodawcę, że od chwili wejścia w życie nowych norm należy je stosować do wszelkich stosunków, zdarzeń, czy stanów rzeczy danego rodzaju, które dopiero powstaną. W przypadku, gdy normodawca nie wskaże w sposób jednoznaczny daty obowiązywania aktu, wtedy przyjmuje się, że zadecydował o bezpośrednim działaniu nowego prawa. Podkreślił również, że dopuszczalne jest ustanowienie z mocą wsteczną przepisów, które korzystniej regulują sytuację prawną obywatela lub podmiotu, ale warunkiem takiego wstecznego uprzywilejowania jest jednoznaczne postanowienie w tym przedmiocie, zawarte w przepisach końcowych stanowiących o chwili ich wejścia w życie, (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2004 r. III SA/Wa 1874/2004, Monitor Podatkowy 2005/7 str. 47) W konsekwencji z uwagi na fakt, że znowelizowany przepis nie określił wyraźnie, że obowiązuje z datą wsteczną -zdaniem strony -przyjąć należy, że przepisy wydłużające okres przedawnienia mają zastosowanie do zobowiązań składkowych powstałych w okresie ich obowiązywania. W ocenie skarżącego powyższa argumentacja znajduje również uzasadnienie w stanowisku Sądu Najwyższego, który w orzeczeniu z dnia 21 września 2004r. w sprawie sygn. akt II UK 448/03, OSNP z 2005r. nr 9 poz. 129 stwierdził, że stosowanie do określonych zdarzeń przepisów, które nie obowiązywały w momencie zajścia tych zdarzeń jest sprzeczne z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), która jest jedną z podstaw demokratycznego państwa prawa. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi. Przed przejściem do oceny zarzutów strony przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialnej opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej Kpa) uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01) jak i na gruncie Kpa. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku w/s I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), to zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie pozostaje on aktualny także w odniesieniu do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) -ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu. Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącego materiał dowodowy. Zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony przyjął, że sytuacja materialna skarżącego oraz jego rodziny nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje również by rodzina skarżącego znajdowała się w stanie ubóstwa, czy też innymi słowy rzecz ujmując znajdowała się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zatem organ słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi skarżącego i jego rodziny, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez stronę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika. Sąd podziela twierdzenie organu II instancji, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca spełnia przesłanki uzasadniające umorzenie długu ze względu na szczególną sytuację mimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia oraz że nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę swoją lub najbliższego członka rodziny, a co za tym konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zdaniem Sądu za bezzasadny należy uznać również zarzut skargi dotyczący przedawnienia składek. Z dniem 1 stycznia 2003r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz.2074). Na podstawie art.1 pkt 9 tejże ustawy przepis art.24 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się po upływie 10 lat. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Zgodnie z orzecznictwem, zmiana art. 24 ust. 4 u.s.u.s. ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem (v. wyrok SN I UK 232/04 z 5 kwietnia 2005r. OSNP 2006/1-2/26). W stosunku do tych należności zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed tą datą, czyli zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu art.24 ust.4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia ( w związku z odroczeniem terminu opłacenia należności, rozłożenia na raty, podjęciem innej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został powiadomiony dłużnik), po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W niniejszej sprawie przedmiotem odmowy umorzenia są składki za okres [...] r (w zakresie składek za okres [...] organ uwzględnił zarzut strony i stwierdził, że nie stanowią one zadłużenia). A zatem do tych należności mają zastosowanie przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2003r. ustalające 10 letni okres przedawnienia, ponieważ względem tych należności termin przedawnienia nie upłynął przed 1 stycznia 2003, tj. datą wejścia w życie cyt. powyżej ustawy z 18 grudnia 2002r. Ponadto należy stwierdzić, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.