II GSK 69/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-03-24
Skład orzekający: Marzenna Zielińska, Tadeusz Cysek, Stanisław Gronowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na prowadzenie apteki, udzielone indywidualnym wspólnikom spółki cywilnej, przechodzi z mocy prawa na spółkę jawną powstałą w wyniku przekształcenia tej spółki cywilnej, na podstawie art. 553 § 2 Kodeksu spółek handlowych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zezwolenie na prowadzenie apteki, udzielone indywidualnym wspólnikom spółki cywilnej, przechodzi z mocy prawa na spółkę jawną powstałą w wyniku przekształcenia tej spółki cywilnej. Sąd oparł się na uchwale siedmiu sędziów NSA, która stwierdziła, że odpowiednie stosowanie art. 553 § 2 k.s.h. do skutków przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową wymaga modyfikacji polegającej na zastąpieniu wyrazów "spółce przed jej przekształceniem" wyrazami "wspólnikom spółki cywilnej przed jej przekształceniem", co oznacza, że zezwolenia przyznane indywidualnie wspólnikom przechodzą na spółkę jawną.Stan faktyczny
Spółka cywilna uzyskała zezwolenie na prowadzenie apteki. Po przekształceniu w spółkę jawną, wystąpiła o zmianę zezwolenia, co zostało potraktowane przez organy jako zmiana zezwolenia podlegająca opłacie. Spółka kwestionowała zasadność opłaty, powołując się na art. 553 § 2 k.s.h., zgodnie z którym spółka przekształcona pozostaje podmiotem zezwoleń przyznanych spółce przed przekształceniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że zezwolenie było udzielone wspólnikom, a nie spółce cywilnej, i nie mogło przejść na spółkę jawną. Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Protokolant Michał Sikora po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Farmaceutycznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 578/06 w sprawie ze skargi P. – L. M. M. i Wspólnicy Spółki Jawnej w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki I. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 578/06, wydanym w sprawie ze skargi P. – L. M. M. i Wspólnicy Spółka J. w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz zasądził od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącej P. – L. M. M. i Wspólnicy Spółki Jawnej kwotę 1.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd I instancji ustalił następujący stan faktyczny sprawy:
Ostateczną decyzją K. –P. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] udzielono zezwolenia na prowadzenie apteki typu A o nazwie "O." w W. na rzecz przedsiębiorców M. A. M., M. T. M., M. D. M. i Z. M. wspólników spółki cywilnej P.– L. Jako podstawę prawną tej decyzji podano art. 33 ustawy z dnia 10 października 1991 r. o środkach farmaceutycznych, materiałach medycznych, aptekach, hurtowniach i Inspekcji Farmaceutycznej (Dz. U. Nr 105, poz. 452 ze zm.) w związku z art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) o działalności gospodarczej. W decyzji tej znajduje się ponadto zapis o treści: "Zezwolenie otrzymuje numer i treść jak w załączeniu".
W związku z zawarciem przez wspólników umowy spółki jawnej zgłoszony został do K. –P. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. wniosek o wprowadzenie w zezwoleniu na prowadzenie apteki zmiany poprzez wskazanie, że uprawnioną do jej prowadzenia jest przedsiębiorca: P. – L. M. M. i Wspólnicy Spółka Jawna z siedzibą w W., zwana dalej "spółką".
Decyzją K. –P. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] zmieniono zezwolenie na prowadzenie omawianej apteki, określając przedsiębiorcę jako: P. –L. M. M. i Wspólnicy Spółka Jawna z siedzibą w W. Pobrano od spółki opłatę w kwocie 1.900 zł, z powołaniem się na przepis art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 533 ze zm.). Stosownie do art. 105 ust. 1 powołanej ustawy za udzielenie zezwolenia na prowadzenie apteki pobierana jest opłata skarbowa w wysokości pięciokrotnego najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, określonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw pracy i polityki społecznej (ust. 1). Zgodnie zaś z ust. 2 za zmianę zezwolenia lub jego przedłużenie w przypadku wydania zezwolenia na czas ograniczony pobiera się opłatę w wysokości połowy kwoty, o której mowa w ust. 1. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 155 k.p.a. W decyzji zawarty jest zapis o treści: "Tekst jednolity zezwolenia stanowi załącznik do niniejszej decyzji".
Od tej decyzji odwołała się skarżąca, wnosząc o wydanie decyzji o zwrocie wniesionej opłaty w kwocie 1.900 zł, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości. Zarzuciła błędne określenie podstawy prawnej decyzji, której właściwą podstawę stanowi nie art. 155 k.p.a., lecz art. 553 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), zwany dalej "k.s.h.". W myśl art. 553 § 2 k.s.h. § 2 spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Według spółki, domagającej się zwrotu opłaty skarbowej, wniosek spółki nie dotyczył zmiany zezwolenia, o której mowa w art. 105 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, lecz zmiany w zezwoleniu. Decyzja organu I instancji, jak wywodziła, potwierdza istnienie tego samego zezwolenia, w którym nie zmienił się podmiot, zakres i przedmiot działania.
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Główny Inspektor Farmaceutyczny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Według organu odwoławczego w zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano art. 155 k.p.a., który stanowi podstawę prawną do zmiany każdej decyzji administracyjnej, w tym również zezwolenia na prowadzenie apteki.
Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu przepisu art. 553 § 2 k.s.h. organ odwoławczy ograniczył się do wyrażenia stanowiska, że przepis ten nie może być traktowany jako podstawa prawna decyzji zmieniającej zezwolenie. Powyższy przepis stanowi o przejściu na spółkę przekształconą wszystkich zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Omawiany przepis rozstrzyga o wstąpieniu przez spółkę przekształconą w uprawnienia spółki przekształcanej wynikające m.in. z zezwolenia wydanego przed przekształceniem. Nie przyznaje jednak organowi administracji publicznej właściwemu w danej sprawie uprawnienia do zmiany wydanego zezwolenia. Uprawnienie takie wynika wyłącznie z art. 155 k.p.a.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji o zasadności pobrania od spółki opłaty skarbowej, uznając, iż w sprawie miała miejsce zmiana udzielonego zezwolenia, uzasadniająca pobranie spornej opłaty, stosownie do treści art. 105 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne.
W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., spółka wnosiła o uchylenie obu decyzji oraz o zobowiązanie organu do zwrotu spółce wniesionej opłaty skarbowej w kwocie 1.900 zł. Zdaniem spółki brak jest podstaw do pobrania opłaty skarbowej, o której mowa w art. 105 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne, w sytuacji gdy spółka cywilna na mocy art. 26 § 4 k.s.h. uległa obowiązkowemu przekształceniu w spółkę jawną. Jednocześnie podtrzymała stanowisko prezentowane w sprawie, iż podstawę prawną decyzji organu I instancji stanowił przepis art. 553 § 2 k.s.h.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 578/06, jak to już wskazano na wstępie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Jak ustalił Sąd I instancji na podstawie decyzji K. –P. Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w B. z dnia [...] grudnia 2001 r. zezwolenie na prowadzenie apteki zostało udzielone na rzecz przedsiębiorców spółki cywilnej, nie zaś spółce cywilnej. Omawiane zezwolenie, jako nie stanowiące majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej, o którym mowa w art. 26 § 5 k.s.h., nie mogło, według Sądu I instancji, przejść na przekształconą spółkę jawną w oparciu o przepis art. 553 § 1 k.s.h. Przekształconej spółce jawnej nie mogło bowiem przysługiwać prawo, którego nie posiadała spółka cywilna.
Ponadto, jak wskazał Sąd I instancji, zmiana ostatecznej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. możliwa jest jedynie w odniesieniu do przedmiotu decyzji, nie zaś jej podmiotu (wyrok NSA z dnia 22 lutego 1991 r. sygn. akt IV SA 1377/90; ONSA 1991/2/37).
Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Organ oparł skargę na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", tj. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stawia zarzut dokonania przez Sąd I instancji błędnego ustalenia faktycznego, że zezwolenie z dnia [...] grudnia 2001 r. na prowadzenie apteki, którego dotyczyła decyzja będąca przedmiotem skargi, zostało udzielone na rzecz przedsiębiorców spółki cywilnej, podczas gdy, jak twierdzi organ, zezwolenie to zostało udzielone na rzecz spółki cywilnej P. –L. w składzie M. A. M., M. T. M., M. D. M. decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. Wbrew też stanowisku Sądu I instancji decyzja z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] stanowiła tekst jednolity koncesji (obecnie zezwolenia) z dnia [...] grudnia 1997 r. W związku zaś z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2001 r. powołanej ustawy Prawo działalności gospodarczej działalność tę, prowadzoną przez spółkę cywilną na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 1997 r., kontynuowali jej wspólnicy, co stanowiło przesłankę uzasadniającą zmianę zezwolenia. Skarga kasacyjna przywołała stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2005 r. wraz ze wskazanymi tam przepisami art. 553 § 2 k.s.h. i art. 155 k.p.a., jako uzasadnienie stanowiska zajętego w sprawie przez organy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadku ziszczenia się co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wobec takich regulacji nie może budzić wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie i że uzasadnione jest odnoszenie się do poszczególnych zarzutów składających się na podstawy kasacyjne i wyznaczających zakres badania sprawy przez sąd drugiej instancji. Ponieważ składające się na podstawy kasacyjne zarzuty wyznaczają granice badania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, istotne znaczenie ma należyte ich sformułowanie. W szczególności koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., OSK 421/04, LEX nr 146732).
Wychodząc z wymogów formalnych, jakim w świetle powołanych wyżej przepisów powinna odpowiadać skarga kasacyjna, trudno nie dostrzec mankamentów skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie. Tym niemniej, mając na uwadze ukierunkowany na realizację konstytucyjnej gwarancji dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 września 2006 r. w sprawie SK 63/05 (OTK-A 2006/8/108), a także potrzebę odpowiednio wysokiego standardu sprawowanej przez Sąd kasacyjny kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia sądu niższej instancji (zob. Zbigniew Kmieciak, glosa do wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego; "Glosa" 2007/1/123), Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie przyjął do rozpoznania skargę kasacyjną w niniejszej sprawie. Ponadto odrzucenie skargi kasacyjnej wywarłoby wysoce niekorzystny skutek dla spółki, gdyż organ administracji publicznej, stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a., byłby związany poglądem zajętym w wyroku Sądu I instancji, który jednakże odbiega od stanowiska zajętego w uchwale siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt II GPS 6/08, o czym dalej.
Jak już wskazano skarga kasacyjna stawia Sądowi I instancji zarzut dokonania błędnego ustalenia faktycznego, że zezwolenie na prowadzenie wspomnianej apteki zostało wydane w dniu [...] grudnia 2001 r. na rzecz przedsiębiorców spółki cywilnej, podczas gdy zezwolenie to zostało udzielone decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. na rzecz spółki cywilnej P. –L. w powołanym wyżej składzie osobowym. Natomiast decyzja z dnia [...] grudnia 2001 r. stanowiła tekst jednolity koncesji (obecnie zezwolenia) z dnia [...] grudnia 1997 r.
W tym miejscu odnieść się należy do argumentacji skargi kasacyjnej, odwołującej się do tekstu jednolitego zezwolenia na prowadzenie apteki, stanowiącego załącznik do decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. W aktach sprawy brak jest jednakże wspomnianego tekstu jednolitego zezwolenia. Natomiast znajduje się tekst jednolity, stanowiący załącznik do decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], która została uchylona wyrokiem Sądu I instancji zaskarżonym skargą kasacyjną. W świetle tego załącznika zezwolenie na prowadzenie apteki udzielone zostało przedsiębiorcy P. – L. M. M. i Wspólnicy Spółka Jawna z siedzibą w W. Budzi zdziwienie, jako nie mająca podstaw prawnych, praktyka organu I instancji tworzenia załączników do decyzji w postaci tekstu jednolitego zezwolenia na prowadzenie apteki i wprowadzania ich do obrotu prawnego. Wywołuje to wątpliwości co do waloru prawnego owego dokumentu. Nie wiadomo bowiem, czy w intencji organu I instancji tekst jednolity ma walor decyzji, na co mogłoby wskazywać zamieszczenie na nim pouczenia o prawie złożenia odwołania, czy też jest to swoiste zaświadczenie. Jednakże zaświadczenie nie jest wydawane z urzędu, lecz na wniosek strony (por. art. 217 § 1 k.p.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie podważyła skutecznie stanowiska Sądu I instancji, iż w świetle decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] podmiotami zezwolenia na prowadzenie omawianej apteki byli wspólnicy spółki cywilnej P.– L. nie zaś spółka cywilna, jak to błędnie wywodzi skarga kasacyjna. Powyższe ustalenie Sądu I instancji znajduje bowiem jednoznaczne oparcie w treści sentencji decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...]. Za trafnością stanowiska Sądu I instancji przemawia także i ten argument, że z dniem 1 stycznia 2001 r., a to w związku z wejściem w życie powołanej ustawy Prawo działalności gospodarczej, spółka cywilna nie miała już przymiotu przedsiębiorcy. I tak, w świetle art. 2 ust. 2 tej ustawy, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą. Natomiast w myśl art. 2 ust. 3 tej ustawy za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Toteż, w dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. nie wchodziłoby w rachubę ukształtowanie treści zezwolenia na prowadzenie apteki w ten sposób, aby jego adresatem mogła być spółka cywilna. Reasumując, w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie podważyła skutecznie stanowiska Sądu I instancji, iż na etapie podejmowania zaskarżonej decyzji z dnia [...] października 2005 r. nr [...] podmiotem uprawnionym na prowadzenie apteki byli wspólnicy spółki cywilnej P.– L., nie zaś spółka cywilna, jak to wywodzi organ w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna przywołała wskazany wcześniej przepis art. 553 § 2 k.s.h. Na przepis ten powoływała się także spółka. Przepis ten, o czym była już mowa, był również przedmiotem analizy Sądu I instancji, który nie znalazł podstaw dla jego zastosowania w niniejszej sprawie. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd I instancji, zakończonej wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną, wyłonił się problem, czy w przypadku udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki, o jakim mowa w art. 99 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne, osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej, która następnie została przekształcona w spółkę osobową prawa handlowego, spółka przekształcona pozostaje podmiotem tego zezwolenia na podstawie art. 553 § 2 k.s.h. Według Sądu I instancji w sprawie nie wchodzi w grę zastosowanie przepisu art. 553 § 2 k.s.h.
Powyższy problem wzbudził poważne wątpliwości składu orzekającego w Izbie Gospodarczej NSA, który postanowieniem z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 209/08 zagadnienie to przekazał składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. Uchwałą z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt II GPS 6/08 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że spółka komandytowa powstała w wyniku przekształcenia spółki cywilnej, której wspólnicy prowadzili działalność gospodarczą na podstawie udzielonego im zezwolenia na prowadzenie apteki, o jakim mowa w art. 99 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne, pozostaje, w rozumieniu art. 553 § 2 k.s.h., podmiotem tego zezwolenia. Uchwała ta, którą podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
W świetle stanowiska zajętego w powołanej uchwale w wypadku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową nie dochodzi do przekształcenia podmiotu w podmiot, jak to ma miejsce w przypadku przekształcenia innych spółek, na podstawie art. 551 § 1 k.s.h., ale do przekształcenia stosunku zobowiązaniowego w podmiot. Skutki przekształcenia w zakresie stosunków pomiędzy wspólnikami spółki cywilnej a handlową spółką przekształconą, niezależnie od jej typu, określone są w przepisach art. 26 § 5 zdanie 2 i 3 k.s.h. W świetle tych unormowań "Spółce tej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. Przepisy art. 553 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio".
Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, jak to wskazał NSA w powołanej uchwale odwołując się do piśmiennictwa, pozwala na stosowanie ich wprost, na dokonywanie modyfikacji stosownie do wymagań innego zakresu stosowania, jak również na odrzucenie tych przepisów jako nieprzystosowanych do nowego zakresu stosowania. Przyjęcie powyższego stanowiska prowadzi do wniosku, że odpowiednie stosowanie przepisu art. 553 § 2 k.s.h. do skutków przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową, wymagać będzie właściwej modyfikacji tego przepisu, polegającej na zastąpieniu wyrazów "spółce przed jej przekształceniem" wyrazami "wspólnikom spółki cywilnej przed jej przekształceniem". Za przyjęciem takiej wykładni przemawiają rezultaty wykładni celowościowej. Celem przepisów art. 551 § 2 i 3, art. 26 § 5 i art. 553 § 2 k.s.h. jest ograniczenie przypadków prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej, a to z uwagi na wzgląd zwiększenia bezpieczeństwa obrotu poprzez zapewnienie udziału w nim jednostek organizacyjnych wyposażonych w podmiotowość prawną, w tym zdolność sądową i procesową, nawet przy braku osobowości prawnej. Realizacja tego celu wymagała wprowadzenia takich mechanizmów, dotyczących podstaw prowadzenia działalności gospodarczej przez dotychczasowych wspólników spółki cywilnej, które zachęcałyby do podejmowania preferowanych działań w zakresie przekształcenia. W sferze praw i obowiązków o charakterze majątkowym zasada kontynuacji została uregulowana wprost w przepisie art. 26 § 5 zdanie drugie k.s.h. Jak już wskazano, stosownie do powołanego przepisu, spółce jawnej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. Oznacza to, że w miejsce kilku wspólników jako współuprawnionych wchodzi spółka mająca podmiotowość prawną. Inaczej rzecz ujmując, majątek wspólny wspólników spółki cywilnej staje się majątkiem spółki posiadającej podmiotowość prawną. Chodzi tu przede wszystkim o te składniki majątkowe, które stanowiły materialną podstawę prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej. Skoro realizacja celu ustawy wymagała ustanowienia zasady kontynuacji w sferze cywilnoprawnej, to należy uznać, że wspomniana zasada powinna mieć zastosowanie także w odniesieniu do uprawnień o charakterze publicznoprawnym. Możliwość kontynuowania dotychczasowej działalności gospodarczej, wymaga nie tylko istnienia bazy materialnej w postaci lokalu, maszyn, urządzeń itp., ale również dopuszczalność korzystania z przysługującego uprzednio uprawnienia do prowadzenia reglamentowanej działalności gospodarczej. W wypadku wykluczenia wspomnianej możliwości modyfikacji art. 553 § 2 k.s.h., przekształcenie spółki cywilnej w sposób preferowany przez ustawę, wymagałoby od dotychczasowych wspólników podejmowania dodatkowych czynności związanych z uzyskaniem nowej koncesji (zezwolenia), a to oznaczałoby pogorszenie ich sytuacji w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej od tej, która istniała przed przekształceniem spółki. W związku z tym nakaz odpowiedniego stosowania art. 553 § 2 k.s.h. należy rozumieć w ten sposób, iż zezwolenia, koncesje lub ulgi przyznane indywidualnie wspólnikom, przechodzą z mocy prawa na spółkę jawną.
Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie, jak już wspomniano, podziela argumentację zawartą w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt II GPS 6/08. Przekładając ją na realia niniejszej sprawy zasadne jest stanowisko spółki odnoszące się do możliwości przeniesienia posiadanego przez wspólników spółki cywilnej zezwolenia na prowadzenia apteki na rzecz spółki prawa handlowego, jaką jest spółka jawna. Natomiast, jak to już wyżej wskazano, w wyroku zaskarżonym skargą kasacyjną wyłączono taką możliwość. Naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 553 § 2 k.s.h., przez błędną jego wykładnię, miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Na podstawie przepisu art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasadzenia od spółki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a to z uwagi na zaistnienie w sprawie szczególnie uzasadnionych okoliczności, a w szczególności podjęcie powołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt II GPS 6/08, zbieżnej ze stanowiskiem, prezentowanym przez spółkę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło