I OSK 634/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Anna Lech del. NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1585/07 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości i kosztów nauki 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Dowódcy Wojsk Lądowych na rzecz D. D. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2007r., sygn. akt II SA/Wa 1585/07 oddalił skargę D. D. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów nauki. Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym: Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] zobowiązującą D. D. do zwrotu kosztów utrzymania i nauki w czasie studiów na Wojskowej Akademii Technicznej w okresie od października 1998 r. od czerwca 2003 r., w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu w/w decyzji wskazano, że D. D. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2005 r., na skutek odmowy podjęcia służby wojskowej na innym, równorzędnym stanowisku. W związku z tym, na podstawie art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) organ obciążył oficera rezerwy kosztami nauki i wyżywienia na WAT. Wysokość kosztów do zwrotu wyliczona została stosownie do postanowień zawartych w § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451) i ustalona została zgodnie z zapisami księgowymi WAT z okresu studiów żołnierza na tej uczelni. Na powyższą decyzję D. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę nie stwierdził, aby organy wojskowe, podejmujące zaskarżone decyzje o zobowiązaniu skarżącego kosztami jego wyżywienia i nauki na Wojskowej Akademii Technicznej, dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, tj. skarżący studia na Wojskowej Akademii Technicznej ukończył w czerwcu 2003 r., a ponadto z dniem [...] stycznia 2005 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na skutek odmowy podjęcia służby na innym, równorzędnym stanowisku. W uzasadnieniu wyroku wskazano również, iż kwestie związane z ustaleniem równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego podlegających zwrotowi, uregulowano w Rozdziale 4, wydanego na podstawie art. 55 ust. 1 powołanej ustawy, rozporządzenia MON z dnia 24 maja 2004 r. W § 15 tego rozporządzenia określono zasady, według których należy wyliczyć rzeczywiście poniesione koszty w związku z nauką żołnierza zawodowego w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką, dojazdu do miejsca nauki, koszty udzielonej pomocy finansowej opisanej w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie natomiast z § 17 podano, że łączne rzeczywiste poniesione koszty wynikają z ewidencji księgowej, przeliczone na jednego żołnierza zawodowego. W ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organy przestrzegały zasad i warunków, według których należy ustalać wysokości kosztów wyżywienia i nauki, jakie zobowiązany jest zwrócić skarżący. Wysokość tych kosztów ustalono na podstawie danych z ewidencji księgowej Wojskowej Akademii Technicznej za okres 1998 - 2003 r., a więc okres, w którym studiował D. D. Dane zawarte w ewidencji księgowej oparły się na wydatkach udokumentowanych zapisami w ewidencji, zgodnie z zasadami rachunkowości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył D. D. Zaskarżając orzeczenie w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji wydanej w wyniku postępowania w sposób istotny naruszającego przepisy regulujące to postępowanie, tj.: a) art. 7, art. 11, art. 77 i art. 140 kpa, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organ wydający decyzję w sprawie określenia wysokości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę, w sposób rażący naruszył przepisy poprzez niezastosowanie ogólnych zasad kodeksu postępowania administracyjnego i przez to niewyjaśnienie stanu faktycznego dotyczącego wysokości poszczególnych kwot w poszczególnych kategoriach wydatków w kolejnych latach; 2) naruszenie art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. nieprzeanalizowanie przez Sąd wszystkich zarzutów zamieszczonych w skardze i nie skonfrontowanie ich z ustaleniami przyjętymi przez organ i materiałem dowodowym sprawy; 3) naruszenie art. 45 ust. 1 w związku z art. 184 Konstytucji przez błędne ich zastosowanie, tj. pominięcie normatywnej treści tych przepisów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż w sprawie nie zbadano czy wyliczenie kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę w czasie studiów zostało w jakikolwiek sposób poświadczone właściwymi dokumentami. Zarówno organ I jak i II instancji wydający decyzję oparł się jedynie na pobieżnej kalkulacji kosztów przedstawionych przez uczelnię. Wskazane w uzasadnieniu decyzji organów oraz wyroku Sądu wyliczenie jest jedynie ogólnym zestawieniem wysokości kosztów jakie mogłyby być poniesione na utrzymanie i naukę żołnierza w czasie studiów na Wojskowej Akademii Technicznej, lecz nie jest ono dowodem na to, że koszty takie zostały rzeczywiście poniesione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej Ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Ppsa w związku z art. 7, 11 i 77 kpa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przewidywał, że ustalenia kosztów utrzymania i nauki w czasie studiów w sprawach dotyczących ich zwrotu dokonuje w drodze decyzji dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową. Wobec tego rzeczą właściwego dowódcy jest ustalenie kosztów poniesionych w związku z nauką konkretnego żołnierza. W tym celu dowódca jednostki powinien, zgodnie z art. 7 oraz art. 77 § 1 kpa, w sposób wyczerpujący wyjaśnić stan faktyczny sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Szczegółowo kwestię wyliczenia kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza rozstrzygał obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Przepis ten wskazywał jakie elementy powinny być brane pod uwagę, aby zgodnie z § 17 cytowanego rozporządzenia obliczyć rzeczywiste koszty poniesione na edukację i utrzymanie żołnierza. Zgodnie z treścią § 15 powołanego rozporządzenia organ wojskowy obliczając sumę rzeczywiście poniesionych kosztów, wynikających z ewidencji księgowej na utrzymanie i naukę żołnierza w szkole wojskowej, powinien w decyzji wszystkie je dokładnie określić i poprzeć odpowiednimi dokumentami. W niniejszej sprawie Dowódca Jednostki Wojskowej dokonał kalkulacji kosztów powołując się na dokumentację księgową przedstawioną przez Wojskową Akademię Techniczną. Tymczasem w aktach sprawy brak jest dokumentacji księgowej pochodzącej z Wojskowej Akademii Technicznej, co nie pozwalało Sadowi I instancji skontrolować zasadności obliczonych kosztów w decyzji pierwszoinstancyjnej. Należy też w tym miejscu zauważyć, że w piśmie z dnia [...] maja 2006 r.(k 12) Kwestor Wojskowej Akademii Technicznej informował Dowódcę Jednostki Wojskowej w K., iż wyliczenie równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką żołnierza na podstawie § 15 cyt. rozporządzenia "napotyka duże utrudnienia". Zawarte w ewidencji księgowej dane (okres październik 19998r -czerwiec 2003) nie zawierają kosztów wymienionych w rozporządzeniu z dnia 24 maja 2004 r. W tej sytuacji należy zgodzić się z zarzutami skargi kasacyjnej, iż w sprawie nie zbadano czy wyliczenie kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie w czasie studiów skarżącego kasacyjnie zostało rzetelnie wyliczone i poświadczone właściwymi dokumentami. W przedmiotowym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie przeanalizował wnikliwie wykazanych przez Dowódcę Jednostki kosztów utrzymania i nauki żołnierza, choć skarżący zrzucił nierzetelności wyliczenia tych kosztów w skardze skierowanej do WSA wskazując na nieprawidłowo wyliczone koszty umundurowania, gdyż mundur oraz płaszcz wojskowy otrzymał jednorazowo. Powołany § 15 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. enumeratywnie wskazuje jakie koszty składają się na koszty rzeczywiście poniesione. Są to m. in. koszty związane z zakwaterowaniem, umundurowaniem, wyżywieniem i nauką oraz koszty dojazdu do miejsca jej pobierania. Wskazany przepis jednoznacznie wskazuje, że koszty utrzymania i nauki muszą być kosztami rzeczywistymi, a więc kosztami udokumentowanymi, faktycznie poniesionymi na kształcenie i utrzymanie konkretnego żołnierza. Zapis taki wyklucza określenie kosztów utrzymania i nauki żołnierza w sposób statystyczny dzielony "per capita" na jednego statystycznego żołnierza pobierającego naukę. Z powyższych względów nie można zgodzić się z argumentacją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że podstawę wyliczenia kosztów utrzymania i nauki skarżącego stanowi powołany w uzasadnieniu wyroku dokument, tj. pismo Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] w K. z dnia [...] listopada 2006 r. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny podzielając pogląd o niekompletności materiału dowodowego i niewyjaśnieniu okoliczności mających podstawowe znaczenie dla sprawy, za uzasadniony uznał zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Ppsa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 ustawy Ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 203 pkt 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.