VII SA/Wa 1494/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Asesor WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska (spr.), Protokolant Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia skargę oddala [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] ([...]) - na podstawie art. 156 §1 pkt 2, art. 157 §1 i art. 158 §1 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej kpa - stwierdził nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] (nr [...]), którym organ ten przekazał, na podstawie art. 65 § 1 kpa, Staroście Powiatowemu w S., pismo J. B. z dnia [...] dotyczące zobowiązania inwestora do wykonania rozbiórki przebudowywanej linii energetycznej na odcinku od stacji transformatorowej ST [...] do ul. G. (działki o nr geod. [...], [...],[...]). W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że ww. wniosek został uprzednio przekazany według właściwości Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem Starosty S. z dnia [...] (nr[...]). Następnie postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił powyższy wniosek ponownie do Starostwa Powiatowego w S. stwierdzając, że pismo winno być rozpoznane jako uzupełnienie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Wobec faktu, że postanowienie Starosty S. z dnia [...] zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił, w oparciu o art. 65 kpa, postanowienie własne z dnia [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia J. B. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] (nr [...]) uchylił postanowienie z dnia [...], a następnie wszczął z urzędu postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...]. Powołując się na zasady obowiązujące w postępowaniu nieważnościowym, oraz na treść art. 65 kpa organ wojewódzki wskazał, że zakres robót wykonywanych przez inwestora w oparciu o pozwolenie na budowę ww. linii energetycznej, nie obejmował robót na działkach wymienionych we wniosku J. B., stąd też organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o nakazanie rozbiórki przedmiotowej linii energetycznej - zgodnie z treścią art. 83 ust 1 Prawa budowlanego był Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. Przekazanie zatem ww. wniosku do Starosty Powiatowego dotknięte jest wadą o której mowa w art. 156 §1 pkt 2 kpa. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia J. B. - utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko przedstawione w decyzji organu I instancji podnosząc, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydając kontrolowane postanowienie rażąco naruszył art. 65 § 1 Kpa., bowiem organem właściwym do rozpatrzenia wniosku J. B. był właśnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., a zatem wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Skargę na to rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. B., zarzucając: - obrazę art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez jego nadużycie do wyeliminowania orzeczenia, co najwyżej dotkniętego zwykłym naruszeniem prawa, przy jednoczesnym naruszeniu zakazu reformationis in peius oraz - rażące naruszenie prawa poprzez doprowadzenie do sytuacji, w której w tym samym przedmiocie (właściwości) orzekają dwa organy i dwa sądy administracyjne, co - zdaniem skarżącego - w oczywisty sposób może doprowadzić do sprzeczności orzeczeń. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia lub ewentualnie jego uchylenie i podkreślił, że przedmiotowy wniosek został złożony w trakcie postępowania toczącego się przed Starostą S. o wydanie pozwolenia na przebudowę linii energetycznej i miał być rozpatrzony w trybie art. 36 1 pkt 3 a Prawa budowlanego. Okoliczność ta była podnoszona również w zażaleniu na postanowienie Starosty S. z dnia [...]. J. B. podniósł, że wyżej powołany przepis nie jest wymieniony w art. 83 ust 1 Prawa budowlanego, na który powołuje się Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego, pozwolenia na rozbiórkę i zgłoszenia rozbiórki przyjmują starostowie, zatem błąd co do właściwości - jeśli jest rażącym naruszeniem prawa - to popełnił go Starosta S. a nie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Ponadto - w ocenie skarżącego - nie można organowi narzucać właściwości orzeczeniem organu nadrzędnego, gdyż prawem organu jest "samodzielne kształtowanie uznania swojej właściwości". Rażącym naruszeniem prawa jest dopiero wydanie postanowienia z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 §1 pkt 1), a w tym przypadku naruszenie to miało miejsce poprzez zwrot wniosku do Starosty. Zdaniem skarżącego, właściwość Staroście S. mógł narzucić jedynie organ powołany do rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego. Brak zainicjowania postępowania w celu rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego doprowadził do sytuacji, w której w tej samej sprawie powstały dwa niezależne postępowania, czyli prawna zawisłość sporu i zajmują się nimi dwa niezależne Sądy. Mogą być zatem wydane nie tylko dwa sprzeczne orzeczenia, ale drugie z nich będzie naruszało powagę rzeczy osądzonej. J. B. podniósł, że i tak w ewentualnym odwołaniu od pozwolenia na budowę będzie podnosił zarzut naruszenia art. 36 ust 1. pkt 3a Prawa budowlanego, bowiem inwestor musi rozebrać po przebudowie, nieprzewidziany do dalszego użytkowania fragment istniejącej linii energetycznej. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Kontroli Sądu podlegało postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...], stwierdzające nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...], którym organ ten - na podstawie art. 65 §1 kpa - zwrócił pismo J. B., przekazane uprzednio według właściwości przez Starostę S. Zaskarżone postanowienie zapadło w postępowaniu nieważnościowym, które - co wymaga podkreślenia - jest postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 kpa). W postępowaniu prowadzonym w tym trybie organ nadzoru nie rozstrzyga o istocie sprawy, a winien ograniczyć się tylko do zbadania, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) dotknięte jest którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa (patrz wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2000r., I SA 1110/99, LEX nr 75520, teza pierwsza). Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma okoliczność, że we wniosku z dnia 4 grudnia 2006r. J. B. domagał się nakazania rozbiórki, w trybie art. 36 ust 1 pkt 3 a Prawa budowlanego, nie używanej linii energetycznej (na odcinku od stacji transformatorowej ST - [...] do ulicy G., na działkach o nr [...],[...] i [...]) i został zgłoszony w ramach postępowania wznowieniowego, prowadzonego przez Starostę S. w przedmiocie udzielenia Zakładowi Energetycznemu B. S.A., Rejon Energetyczny w S. pozwolenia na przebudowę linii kablowej SN 15 KV od stacji transformatorowej ST - [...] do stacji transformatorowej ST- [...] w ulicach L., G., M., G. i Ż. w S. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe pozwolenie budowlane w ogóle nie obejmowało budowy linii energetycznej na działkach nr [...],[...] i [...] - jak utrzymuje skarżący - a zatem nie było podstaw do uwzględnienia wniosku w trybie wskazanym przez wnioskodawcę. Z tej też przyczyny Starosta S., mając na uwadze interes strony, potraktował pismo J. B. jako odrębny wniosek o wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowej linii energetycznej i nadał mu bieg zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego (art. 7, 61 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 19 kpa organy administracji państwowej mają obowiązek kontrolowania właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy na każdym etapie postępowania. W świetle powyższego przepisu, wniesienie podania nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania przez organ do którego zostało wniesione, natomiast obliguje organ do zbadania swojej właściwości zarówno rzeczowej jak i miejscowej. W przypadku uznania, że organ do którego podanie wpłynęło nie jest właściwy do jego rozpatrzenia, ma on obowiązek przekazać podanie zgodnie z właściwością, na podstawie art. 65 § 1 kpa (por. wyrok NSA OZ w Szczecinie z 14 listopada 2001 r., SA/Sz 479/2000 - LexPolonica). Jak już wcześniej wskazano, kontrolowanym w postępowaniu nieważnościowym postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. przekazał pismo J. B. ponownie Staroście S. W tym miejscu podkreślić trzeba, iż zgodnie z art. 83 ust 1 ustawy Prawo budowlane do organów nadzoru budowlanego należą zadania i kompetencje, o których mowa we wskazanych w tym przepisie artykułach, wśród których wymieniono art. 67 ust. 1 dotyczący nakazania rozbiórki obiektu nieużytkowanego, niewykończonego, lub nienadającego się do remontu, odbudowy lub wykończenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego był Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., co w konsekwencji oznacza, że przekazanie wniosku ponownie Staroście S. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jak przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie przez rażące naruszenie prawa rozumie się wadliwość decyzji (postanowienia) będącą skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2005r. III SA/Wa 2210/05 LEX nr 192628). W świetle powyższego, należało podzielić stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jak i organu I instancji, że kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym postanowienie S. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], obarczone jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, bowiem w sposób rażący narusza normę wskazaną w art. 65 kpa. W konsekwencji poczynionych ustaleń, zarzuty przedstawione w skardze nie mogły zostać uwzględnione. Mając na uwadze pozostałe zarzuty skargi wskazać należy, że przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku były postanowienia wydane przez organy architektoniczno budowlane w postępowaniu zwykłym - w zakresie przekazania wniosku skarżącego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Natomiast przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie były postanowienia wydane w postępowaniu nieważnościowym, kontrolujące pod względem istnienia przesłanek wskazanych w art. 156 §1 kpa postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o przekazaniu wniosku ww. organom architektoniczno- budowlanym. Nie może być więc mowy o naruszeniu powagi rzeczy osądzonej, czy też wydaniu sprzecznych orzeczeń, jak sugeruje to skarżący. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia zakazu reformationis in peius wyrażonego w art. 139 kpa Sąd wyjaśnia, że zakaz ten z natury rzeczy nie może odnosić się do postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji, gdyż takie postanowienie nie zmienia sytuacji prawnej strony. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.