II OSK 622/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-04-28
Skład orzekający: Bożena Walentynowicz, Małgorzata Stahl, Grażyna Radzicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samo prowadzenie postępowania karnego o przestępstwa przeciwko mieniu, bez prawomocnego skazania, stanowi wystarczającą podstawę do obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że samo prowadzenie postępowania karnego o przestępstwa przeciwko mieniu, bez prawomocnego skazania, nie jest wystarczającą przesłanką do obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń. Konstytucyjna zasada domniemania niewinności wymaga, aby obawa użycia broni w sposób sprzeczny z porządkiem publicznym była uzasadniona konkretnymi dowodami, a nie oparta jedynie na fakcie toczącego się postępowania karnego. Wymaga to przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia R. M. pozwolenia na broń palną bojową ze względu na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne o przestępstwa przeciwko mieniu. Organy administracji uznały, że fakt ten, na mocy art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, stanowił obligatoryjną przesłankę do cofnięcia pozwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. M., podzielając stanowisko organów. R. M. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i naruszenie zasady domniemania niewinności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia NSA Grażyna Radzicka Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1860/07 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową 1) uchyla zaskarżony wyrok, 2) uchyla zaskarżoną decyzję , oraz poprzedzająca ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] lipca 2007 r., nr. [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 1860/07, oddalił skargę R. M. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową.
W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 oraz art. 20 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) zwanej dalej ustawą o broni i amunicji, oraz art. 104 § 1 i 268a K.p.a., cofnął R. M. posiadane przez niego pozwolenie na broń palną bojową. W uzasadnieniu organ podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż przeciwko R. M. toczy się postępowanie karne przed Sądem Rejonowym w Katowicach o popełnienie przestępstw: 1) z art.13 § 1 K.k. (usiłowanie) w zw. z art. 286 § 1 K.k. (oszustwo) i art. 294 § 1 K.k. i art. 230 § 1 K.k. (płatna protekcja) przy zastosowaniu art. 11 § 2 K.k.; 2) art. 18 § 2 K.k. w zw. z art. 233 § 1 K.k. (fałszywe zeznania); 3) z art. 286 § 1 K.k. i art. 13 § 1 K.k. w zw. z art. 286 § 1 K.k. w zw. z art. 294 § 1 K.k. w zw. z art. 12 K.k.; 4) z art. 278 § 2K.k. (kradzież programu komputerowego), 5) z art. 278 § 3 K.k. (kradzież przypadek mniejszej wagi) w zw. z art. 278 § 2 K.k.; 6) z art. 278 § 3 K.k. w zw. z art. 278 § 2 K.k. (część stanowi przestępstwa przeciwko mieniu). Powołując się na treść art. 18 ust. 1 pkt 2 oraz art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji organ wskazał, że osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec, których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw, organ musi cofnąć pozwolenie na broń. Ponieważ przeciwko R. M. toczy się postępowanie karne o przestępstwa przeciwko mieniu nie jest on osobą w pełni wiarygodną i organ zobowiązany jest cofnąć pozwolenie na broń.
R. M. w odwołaniu od powyższej decyzji wskazał, że została ona wydana przed zakończeniem postępowania o zwieszenie postępowania i organ był zobligowany do powstrzymania się od działania do czasu rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a K.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania od dnia 28 czerwca 2007 r. było ostateczne i wykonalne, zatem organ był zobligowany kontynuować postępowanie. Organ odwoławczy wskazał, że samo prowadzenie postępowania o popełnienie czynów zabronionych przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu uzasadnia obawę sprzecznego z prawem użycia broni. Strona została oskarżona o popełnienie przestępstw przeciwko mieniu, a z takim postępowaniem ustawodawca związał obawę sprzecznego z prawem użycia broni. Cofnięcie pozwolenia na broń jest w takiej sytuacji obligatoryjne.
Skargę na powyższą decyzję złożył R. M. wnosząc między innymi o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem czy art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz z art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. zmienionej protokołami 3, 5, 8 i uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając skargę R. M. na powyższą decyzję uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że niespornym jest, iż przeciwko skarżącemu R. M. w dacie wydawania decyzji przez organ I i II instancji, toczyło się postępowanie karne o popełnienie szeregu czynów stypizowanych w Kodeksie karnym jako przestępstwa przeciwko mieniu. Fakt ten znajduje potwierdzenie w akcie oskarżenia znajdującym się w aktach sprawy. Sąd uznał, że ta okoliczność ma znaczenie decydujące przy ocenie zasadności cofnięcia pozwolenia na broń. Powołując treść art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji Sąd uznał, że ma ona charakter jednoznaczny, a użycie słów "w szczególności" poprzedzających wymienienie osób, które zostały skazane lub są podejrzane o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich obawa sprzecznego z prawem użycia broni istnieje. Co do tych osób organ nie musi więc przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w ustawie. Sąd stwierdził, że pozwolenie na broń musi być więc cofnięte osobom wymienionym po słowach "w szczególności...", a także innym osobom, co do których organ poweźmie obawę, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Co do tych innych osób organ musi szczegółowo zanalizować i uzasadnić swoją obawę. Zdaniem Sądu pierwszej instancji odmienne rozumienie przepisu prowadziłoby do wniosku, że cała jego część zaczynająca się od słów "w szczególności..." jest zupełnie niepotrzebna, skoro organ musiałby i tak zawsze, i w każdym przypadku oceniać, czy co do konkretnej osoby, w konkretnej sytuacji istnieje uzasadniona obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Sąd uznał, że skoro organ prawidłowo ustalił, że skarżący w dacie decyzji był osobą wobec, której prowadzono postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko mieniu, to fakt ten przesądza, iż należy on do kręgu osób, które zdaniem ustawodawcy stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa. Prowadzenie w tej sytuacji dalszego postępowania dowodowego, co do cech osobowych skarżącego, nie było potrzebne, a zarzut dotyczący tej kwestii jest nieuzasadniony. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie był także zasadny zarzut przedwczesnego wydania rozstrzygnięcia o cofnięciu pozwolenia na broń oraz odmowy zawieszenia postępowania. Sąd wskazał, że postanowienie organu II instancji o odmowie zawieszenia postępowania zapadło dnia [...] czerwca 2007 r., zaś decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń zapadła później, tj. dnia [...] lipca 2007 r., zatem w czasie kiedy administracyjny tok instancji w kwestii zawieszenia był już wyczerpany, a postanowienie o odmowie zawieszenia było wykonalne. Sąd zaznaczył również, że skarga na to postanowienie została oddalona wyrokiem WSA z dnia 13 listopada 2007 r. Sąd odnosząc się do zarzutu sprzeczności z Konstytucją samych uregulowań prawnych będących podstawą zaskarżonej decyzji podniósł, że obowiązuje domniemanie zgodności ustaw z Konstytucją. Domniemanie to może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, a sędzia jest związany ustawą dopóty, dopóki ustawie tej przysługuje moc obowiązująca. Jest niesporne, że nie ma orzeczenia TK, w którym stwierdzono by niezgodność z Konstytucją przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 643 ze zm.) zasadą jest, że każdy sąd może przedstawić pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Sąd stawia takie pytanie, kiedy wbrew domniemaniu zgodności ustawy z Konstytucją (umową międzynarodową) poweźmie w tej kwestii wątpliwość, zaś w sprawie niniejszej Sąd takiej wątpliwości nie powziął. W ocenie Sądu priorytet interesu społecznego, którym jest podyktowane pozbawienie prawa do posiadania broni osób, którym postawiono określone zarzuty karne, jest zgodny z zasadami Państwa prawa i zasadą domniemania niewinności oraz Europejską Konwencją Ochrony Praw Człowieka. Decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń nie jest potwierdzeniem winy, tylko odebraniem uprawnienia, które w szczególnych okolicznościach toczącego się postępowania karnego, może stwarzać zagrożenia dla bezpieczeństwa społecznego. Sąd wskazał, że organ prawidłowo ocenił, iż co do skarżącego oskarżonego o przestępstwo przeciwko mieniu istnieje przesłanka uzasadniająca obligatoryjne cofnięcie pozwolenia na broń przewidziana cytowanymi powyżej przepisami.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", złożył R. M., reprezentowany przez adwokata, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i jego zmianę przez uwzględnienie skargi, celem przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego w zakresie, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6, a więc mającego ustalić, czy istnieje co do skarżącego uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a to art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji oraz art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., zmienionej protokołami 3, 5, 8 i uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd błędnie zinterpretował przepisy art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, poprzez ustalenie, że wymienienie w art. 15 ust. 1 pkt 6 po słowie "... w szczególności..." kategorii przestępstw przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu, pozwala na odstąpienie od wymogu badania uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa publicznego. Zdaniem skarżącego, naruszenie zasady domniemania niewinności skodyfikowanej w art. 6 ust. 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności nastąpiło zrównanie osoby prawomocnie skazanej za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu z pozycją osoby wobec której postępowanie karne o popełnienie wymienionych przestępstw dopiero się toczy. W skardze kasacyjnej podnosi się, że dotychczasowa praktyka orzekania organów administracji w zakresie objętym skargą kasacyjną nie tylko nie jest jednolita, ale niejednokrotnie wręcz sprzeczna w zależności od regionalnego poglądu prawnego właściwego Komendanta Wojewódzkiego Policji dotyczącego zakresu stosowania wymienionych powyżej przepisów. Również orzecznictwo WSA w sprawach dotyczących postępowań administracyjnych w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną lub gazową nie wydaje się jednolite, skoro obok rozstrzygnięć, w których Sądy prezentują pogląd prawny, że w przypadku gdy sprawca (posiadacz broni) nie został skazany prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, a jedynie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne, powzięcie "uzasadnionej obawy" musi być poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, w toku którego w sposób nie budzący wątpliwości zostanie ustalone, że konkretna osoba należy do kręgu osób, których zachowanie budzi uzasadnione obawy, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej skrótowo P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany jej zarzutami. W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego skargę na decyzję w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską oraz broń palną oparta została na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucając naruszenie prawa materialnego art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.
Oceniając zgłoszone zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny podzielił ich zasadność. Podnieść należy, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez organy i ich ocenę prawną winien skonfrontować z całokształtem materiału dowodowego zebranego w sprawie, i na podstawie tej oceny całościowej dopiero winien badać wyprowadzone przez organy wnioski urzeczywistniane w treści decyzji kontrolowanej.
Zauważyć należy, że zaskarżone decyzje podjęte zostały na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Zgodnie z treścią ww. przepisów "organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy.
Z dyspozycji tej normy wynika, że pozwoleń na broń nie wydaje się (a także cofa się wydanie) osobom co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przesłanką cofnięcia skarżącemu R. M. pozwolenia na broń myśliwską i broń palną było wszczęcie postępowania karnego o przestępstwa przeciwko mieniu. Postępowanie karne toczy się przed Sądem Rejonowym od stycznia 2007 r. i do chwili obecnej nie zapadł wyrok skazujący (pismo informacyjne Komendanta Głównego Policji).
Z treści przytoczonego wyżej art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wynika jednoznacznie, iż cofnięcie pozwolenia na broń, może nastąpić tylko wówczas, gdy co do osoby, która takie pozwolenie na broń już otrzymała zachodzi uzasadniona obawa, że może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Taką uzasadnioną obawę może stanowić fakt skazania prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowi i mieniu. Zgodnie bowiem z treścią art. 11 P.p.s.a. "ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą Sąd administracyjny".
Zasady tej nie można stosować w ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdy wszczęto dopiero postępowanie karne przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń, lecz nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok skazujący za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu – o których mowa we wskazanym przepisie.
Nie można bowiem stawiać znaku równości co do skutków między istnieniem prawomocnego wyroku skazującego za wymienione w przepisie przestępstwa a wszczęciem dopiero postępowania karnego za takie przestępstwa. Zgodnie z brzmieniem art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej "Każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu". Wynikiem tej konstytucyjnej zasady jest treść art. 5 § 1 Kodeksu postępowania karnego, który stanowi, iż oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem Sądu.
Wobec treści powyższych przepisów Konstytucji RP i ustawy – Kodeks postępowania karnego za niedopuszczalne należy uznać stanowisko organów wg którego przyjmuje się, iż wszczęcie postępowania karnego przeciwko skarżącemu R. M. o przestępstwo przeciwko mieniu pozwalało na ocenę, iż z woli ustawodawcy należy go zaliczyć do osób, które budzą uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, i w konsekwencji tego założenia należy zastosować przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji traktujący o obligatoryjnym cofnięciu pozwolenia na broń. Takie stanowisko nie znajduje akceptacji w świetle wskazanej wyżej zasady konstytucyjnej "domniemania niewinności" każdego skarżonego, jak i zasady tej samej treści wynikającej z ustawy – Kodeks postępowania karnego, także wyżej wskazanej. Zaprezentowana argumentacja organów jest błędna i wynika z wadliwej wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, sprowadzającej się do stosowania automatyzmu cofnięcia pozwolenia na broń nawet w sytuacji gdy tylko toczy się postępowanie karne o przestępstwa wyszczególnione w tym przepisie.
Zauważyć bowiem należy, iż cofnięcie pozwolenia na broń uzasadnia dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Co zaś do uzasadnionej obawy, o której mowa w ww. przepisie, to dotyczyć musi przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych, cech charakteru jak: nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie i inne). Pozwolenie na broń wydawane jest przez Policję po wszechstronnym i stosownym badaniu, czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Cofnięcie takiego pozwolenia winna więc poprzedzać również wnikliwa procedura, a przemawia za tym ochrona nabytego prawa (vide wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt OSK 128/05, niepubl.).
Tych okoliczności nie miały w ogóle na uwadze organy obu instancji wydając zaskarżone decyzje. Także nie miał na uwadze Sąd pierwszej instancji dokonujący kontroli zaskarżonej decyzji. Akceptując wadliwą interpretację wskazanych przepisów art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o amunicji i broni – Sąd pierwszej instancji także zaprezentował stanowisko, iż do cofnięcia pozwolenia na broń wystarczy stwierdzenie, iż toczy się postępowanie karne przeciwko osobie posiadającej takie pozwolenie, i postępowanie to dotyczy przestępstw określonych w tym przepisie. Nie ma potrzeby wykazania, z czego wynika uzasadniona obawa, że osoba ta może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Jest to stanowisko wadliwe, sprzeczne ze wskazanymi zasadami domniemania niewinności, prowadzące do orzekania merytorycznego bez wyjaśnienia istoty sprawy – czy rzeczywiście osoba podejrzana w postępowaniu karnym jest faktycznie osobą zagrażającą bezpieczeństwu i porządku publicznemu, mogącą w takim celu użyć broni.
Taka sytuacja w ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie orzeczono w decyzjach o cofnięciu pozwolenia na broń skarżącemu R. M. bez ustalenia i wykazania związku przyczynowego między zarzucanymi czynami, o które toczy się postępowanie karne, a postępowaniem strony, które stwarzałoby obawy, że skarżący użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Ani organu Policji, ani w ocenie swej Sąd pierwszej instancji nie wskazały żadnej konkretnej przesłanki jaki i przyczyny na podstawie, której powzięły uzasadnione obawy, że skarżący R. M. może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oparcie takiej obawy tylko na fakcie toczącego się postępowania karnego – na co wskazuje uzasadnienie decyzji oraz stanowisko Sądu pierwszej instancji, stanowi naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację i zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o broni i amunicji.
Uzasadnione są zatem zarzuty skargi kasacyjnej, skutkujące jej uwzględnieniem.
Podkreślić należy, iż w orzecznictwie administracyjnym wyrażany był pogląd, iż przy cofaniu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania prawomocnym wyrokiem (vide wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r., sygn. akt III SA 866/02, niepubl.). W takiej sytuacji niezbędne jest wykazanie związku przyczynowego między czynem a cechami charakteru i postępowaniem, które stwarzałoby obawy podnoszone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Tym samym uzasadnione jest stanowisko jakie zajmuje skład orzekający w niniejszej sprawie, iż nie można powoływać się tylko na prowadzone postępowanie karne przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń, nawet jeśli postępowanie to obejmowałoby czyny, o których mówi wskazany przepis o broni i amunicji.
W wyroku z dnia 12 grudnia 2002 r., sygn. akt SA 746/02 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w razie gdy posiadacz broni nie został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu, za przestępstwa wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, a jedynie toczy się przeciwko niemu postępowanie karne, powzięcie «uzasadnionej obawy» musi być poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego w sposób niebudzący wątpliwości zostanie ustalone, iż skarżący należy do osób, których zachowanie budzi uzasadnione obawy, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego". Postępowanie takie w rozpatrywanej sprawie nie zostało przeprowadzone, a orzeczenie oparto na błędnej interpretacji wskazanych przepisów prawa materialnego.
W podsumowaniu powyższych rozważań podzielając w pełni zarzuty skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę – wobec braku zarzutów skargi kasacyjnej o naruszenie przepisów postępowania.
Z mocy art. 188 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Przeprowadzając postępowanie na nowo organy Policji wezmą pod uwagę podniesione rozważania i przeprowadzą wnikliwe postępowanie wyjaśniające oraz dokonają oceny całego materiału zebranego w sprawie w aspekcie regulacji przepisów ustawy o broni i amunicji z uwzględnieniem zaprezentowanego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w sprawie niniejszej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło