II SA/Kr 125/06

Sygn. akt II SA/ Kr 125/ 06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie : WSA Barbara Pasternak ( spr. ) Asesor WSA Inga Gołowska Protokolant: : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej Prezydenta Miasta K. kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [....] , wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budynków i nadbudowie budynków (Dz.U. 68, Nr 36, póz. 249 zm. wyn. z Dz.U. 90, Nr 34, póz. 198), w związku z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy K. z dnia [....] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. , obj. .......zabudowanej budynkiem przy ul. ....... i orzekającej o przyznaniu odszkodowania za w/w nieruchomość w kwocie [....] zł. Wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji złożyli J.K. , J.P., E.G. oraz E.H. działający przez pełnomocnika - swoją córkę A.D. , wszyscy działający przez pełnomocnika. We wniosku tym pełnomocnik wnioskodawców zarzucił, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, wobec czego powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż -niezależnie od tego że organ orzekający nie jest związany zarzutami podniesionymi we wniosku stron wszczynającym postępowanie i jest zobowiązany do zbadania we własnym zakresie , czy kwestionowana decyzja narusza prawo - to wniosek w pełni zasługuje na uwzględnienie z następujących względów : Ustawa z dnia 22. 04. 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (zwana dalej ustawą remontową) odmiennie regulowała zasadę przejęcia obiektów przy dokonywaniu prac budowlanych podjętych na podstawie art. 2 , odmiennie zaś określała zasadę tego przejęcia przy dokonywaniu prac przy budynkach wchodzących w skład zespołów budowlanych dawnej zabudowy wymagających uporządkowania-art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy. Kwestionowana decyzja, orzekająca o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości przy ul. ......., wydana została w oparciu o przepis art. 16 ust. 1-4 ustawy remontowej, oraz o art. 8, 12, 14 i 27 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz zarządzenia Nr ....... Prezydenta Miasta K. -2- z dnia ..........1974 r. w sprawie przeciętnego kosztu wybudowania domu jednorodzinnego, stanowiącego podstawę do ustalenia odszkodowania za budynki i grunty w postępowaniu wywłaszczeniowym. W jej uzasadnieniu podano, że remont został wykonany w latach 1972 -1974, nakładem środków państwowych w kwocie [....] złotych a kwota ta przekracza 50 % wartości technicznej budynku, ustalonej w elaboracie szacunkowym z dnia ........1975 r. sporządzonym przez inż. R.S. , na kwotę [....] zł. Budynek przy ul. ..... należał do zespołu budowlanego dawnej zabudowy. Zgodnie bowiem z uchwałą Nr ...... Rady Narodowej Miasta K. z dnia......... 1969 r. (Dz. Urz. Rady Narodowej m. K. z.......1969 r. Nr......), za zespoły budowlane dawnej zabudowy wymagające uporządkowania uznano zespoły w dzielnicy Stare Miasto w K. , oznaczone jako "zespół zabytkowy ....... obejmujący bloki budowlane określone w załączniku nr ......, oraz "zespół zabytkowy ...... obejmujący bloki budowlane określone w załączniku nr .... Załącznik nr ... wyznaczający granice bloków budowlanych poprzez określenie ulic je okalających, pod pozycją ..... podaje blok oznaczony ulicami : ........,.....etc.......i, zaś pod pozycją ....... podaje blok: "[....] " . Skoro tak, to zgodnie z art. 6 ustawy remontowej, prowadzony w tym budynku remont, przebudowa, rozbudowa, czy wszelkie ulepszenia winny być przeprowadzane w trybie tego przepisu, zaś ewentualne przejęcie remontowanego budynku mogło nastąpić tylko w oparciu o przepis art. 7 ust. 1 ustawy, który określał warunki takiego przejęcia - odmienne niż czynił to art. 16 ust. 1 ustawy. Wbrew powyższemu organ oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisie art. 16 ust. 1 ustawy remontowej, czyli tak, jakby remont dokonywany był w oparciu o art. 2 ustawy. W takiej sytuacji organ powinien był wydać - zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy - decyzję o rozmiarze i rodzaju planowanych robót, którą należało doręczyć wszystkim współwłaścicielom, aby w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia mogli oni oświadczyć się, czy nie wykonają remontu we własnym zakresie. Przeprowadzone postępowanie nie wykazało, aby decyzja taka została wydana. Z pisma pełnomocnika Gminy z dnia .......2005 r. wynika, że nie została w ogóle odnaleziona. Kwestionowana przez wnioskodawców decyzja, jak i akta sprawy, posiadały kategorię archiwalną "B5" i zgodnie z jednolitym rzeczowym wykazem akt, -3- oraz za zgodą Archiwum Państwowego w K. (nr zezwolenia .....z dnia.......1993 r.) zostały zniszczone, co wynika z pisma UMK Wydziału Organizacji i Nadzoru Referat Archiwum z dnia.........2005 r. Dokumentacji dotyczącej nieruchomości przy ul. .......nie posiada także Zarząd Rewaloryzacji Zespołów Zabytkowych K. , zaś z pisma Wydziału Mieszkalnictwa z dnia ........2005 r. wynika, że akta są niekompletne i obejmują jedynie kserokopie dokumentów. Brak w nich - operatu szacunkowego budynku ul. ......, o którym mowa w spornej decyzji. Odnośnie kosztów remontu budynku przy ul...... tj. budynku głównego z oficyną, znajduje się w aktach sprawy rachunek za roboty budowlane realności [....] , wystawiony przez Dzielnicowy Zarząd Budynków Mieszkalnych "[....] " z dnia ......1994 r. Konsulatowi [....] , oraz zestawienie kosztów za roboty budowlane. Kolegium uznało, że wobec oparcia kwestionowanej decyzji na przepisie art. 16 ust. 1-4 ustawy remontowej i pominięcia kwestii "podejścia do remontu jako uporządkowania zespołu dawnej zabudowy" należy badać, czy przesłanki zawarte w tym przepisie umożliwiające przejęcie budynku za remont na rzecz Skarbu Państwa zostały dochowane i zrealizowane. Należało więc ustalić, czy koszty robót wymienionych w art. 2 ustawy remontowej przekraczają 50% wartości technicznej budynku. Ustalenie takie musiało polegać na prawidłowym przeprowadzeniu obliczeń wartości technicznej budynku i kosztów wykonania robót remontowych (zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 27.10.1997 r. IV SA 8/96). Kolegium uznało, że wskazana kwota wysokości kosztów remontu - [....] nie może być prawdziwa dlatego, że taka sama kwota została uwidoczniona jako koszt remontu budynku : [....] " w decyzji z dnia [....] orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa za dokonany remont oficyny. Jest więc niemożliwe, aby dwa różne obiekty wyremontowano w różnych terminach za taką samą kwotę. Nie ulega wątpliwości, że musiała nastąpić pomyłka i w jednej z decyzji - pozostaje sporne w której - podano kwotę nieprawdziwą. Nadto Kolegium uznało na podstawie przeprowadzonych dowodów z umów i ich aneksów zawartych z Konsulatem Generalnym [....] , rachunku z dnia ......1974 r. wystawionego przez Dzielnicowy Zarząd Budynków Mieszkalnych "[....] " Konsulatowi na kwotę [....] oraz dołączonego do rachunku "Zestawienia kosztów", że ze środków państwowych wydatkowano na remont dwóch budynków-tj. frontu i oficyny -4- ............ kwotę [....] , zaś strona [....] wydatkowała kwotę [....] . Zdaniem Kolegium oczywistym jest, że kwota dotycząca remontu budynku frontowego wskazana w spornej decyzji nie mogła wynosić [....] . Biorąc pod uwagę zakres robót wymienionych w w/w zestawieniu świadczący o "bardzo szerokim zakresie i gruntownym remoncie kapitalnym" obiektu, oraz koszt tych robót odnoszący się zarówno do budynku głównego jak i oficyny kwota remontu podana w spornej decyzji jest całkowicie niewiarygodna. Wątpliwości budzi także ustalenie dotyczące wartości technicznej budynku. Pomimo braku w aktach sprawy powołanego w spornej decyzji elaboratu szacunkowego Kolegium ustaliło powołując się na praktykę i doświadczenie sprawozdawcy sprawy, że dla potrzeb decyzji wydawanych na podstawie art. 16 ustawy remontowej nigdy nie sporządzano elaboratu, tj. nie ustalano wartości technicznej budynku. Elaboraty sporządzane były jedynie dla potrzeb wyliczenia wartości odszkodowania i jakkolwiek zawierały pozycję "wartość techniczna budynku" to była to wartość ustalana według cennika kubaturowego dla budynku murowanego wraz ze współczynnikami ogłaszanymi przez dyrektora PZU, podawana jako wartość techniczna w rozumieniu art. 16 ustawy. Nie wiadomo, czy taka wartość techniczna budynku miała stanowić wartość po czy przed remontem, nadto elaborat był z reguły sporządzany w czasie późniejszym niż zakończenie remontu, co miało miejsce także w niniejszej sprawie. Uzasadnienie kwestionowanej decyzji nie zawiera także ustalenia, czy zakres wykonanego remontu odpowiadał zakresowi prac remontowych określonych w decyzji wydanej w trybie art. 2 ust. 1 ustawy remontowej, której to decyzji brak jak też brak informacji co do rozmiaru remontu. Kolegium uznało, że zakresu remontu nie określiła decyzja administracyjna, lecz umowa cywilna z dnia .......1973 r. zawarta pomiędzy Konsulatem [....] a Dzielnicowym Zarządem Budynków Mieszkalnych "[....] " w K., wraz ze stanowiącym jej integralną część załącznikiem "[....] " wymieniającym roboty remontowe, adaptacyjne i modernizacyjne w budynku przy ul. ......... Ostatecznie Kolegium stwierdziło, że kwestionowana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 16, art. 2 i art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i o nadbudowie budynków, jak też z naruszeniem przepisów art. 77 i art. 107 § 3 kpa, ponieważ organ nie ustalił w sposób prawem nakazany zakresu remontu, nie doręczył takiej decyzji współwłaścicielom, ograniczając ich prawo do samodzielnego wykonania nakazanych prac, oraz nie posiadał prawidłowo ustalonych danych do stwierdzenia zaistnienia przesłanek zawartych w art. 16 ust. 1 ustawy remontowej. Uchybienia te posiadają walor rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców, iż kwestionowana decyzja rażąco narusza prawo także dlatego, ze skierowana została do osoby nieżyjącej – M.P. Kolegium stwierdziło, że zarzut ten nie jest słuszny, gdyż sporna decyzja nie była skierowana do M.P. . wynika to z jej rozdzielnika, oraz z faktu, że wywieszenie decyzji na tablicy ogłoszeń UD [....] nie było jej doręczeniem, gdyż przepisy nie przewidywały takiego sposobu doręczania. Natomiast stwierdzenie w treści decyzji, że współwłaścicielka przejmowanego budynku zmarła a spadkobiercy nie są ustaleni nie jest też doręczeniem decyzji. Niewłaściwe ustalenie stron postępowania nie jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji. Pełnomocnik Gminy Miejskiej K. , oraz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K. działającego jako Starosta Grodzki wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Zarzucił błędne zastosowanie art. 16 ust. 1 ustawy remontowej jako podstawy prawnej decyzji SKO, niewłaściwą interpretację ustaleń zawartych w materiale dowodowym sprawy, błędną interpretację art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, oraz naruszenie art. 7 i art. 77 kpa. Zdaniem pełnomocnika art. 16 ustawy remontowej nie może stanowić wprost podstawy dla rozstrzygnięcia polegającego na stwierdzeniu nieważności decyzji. Stwierdzenie takie jest możliwe jedynie w oparciu o art. 156 § 1 kpa, określający przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Ponadto ustawa remontowa została uchylona z dniem 11.12.1994 r. Zarzucił też, że uzasadnienie decyzji SKO oparło się w znacznej części na domniemaniach oraz analogii do prowadzonych dotychczas spraw, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej, oraz art. 77 kpa, i jest naruszeniem interesu społecznego poprzez pominięcie bezspornego faktu wykonania przez Skarb Państwa remontu kamienicy przy ul. ........ Wskazał, że skoro kwestionowana decyzja wydana została wcześniej, niż decyzja o przejęciu nieruchomości [....] , to błędne określenie kwoty remontu nastąpić musiało w decyzji późniejszej. Wskazał nadto, że treść -6- kwestionowanej decyzji nie jest jednoznacznie sprzeczna z treścią art. 16 ust. 1 ustawy remontowej, zatem nie narusza rażąco prawa. Decyzją z dnia [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [....] . .Kolegium w całości podzieliło stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji poprzedzającej i uznało, że przy wydawaniu kwestionowanej decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] miało miejsce rażące naruszenie prawa. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieprawidłowej podstawy prawnej wydanej decyzji Kolegium uznało, że podstawa ta została wskazana w sposób prawidłowy. Kolegium badało bowiem, czy decyzję wydano z rażącym naruszeniem prawa a więc czy naruszono w sposób wyraźny przepisy prawa materialnego obowiązujące w czasie, gdy decyzja była wydawana a nie przepisy aktualnie obowiązujące. Prawidłowa jest także interpretacja art. 156 § 1 pkt. 2 kpa dokonana w wydanej decyzji. Rażące naruszenie prawa następuje wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, przy czym nie można traktować jako rażącego takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. Zdaniem Kolegium w decyzji z dnia [....] w sposób wyczerpujący i szczegółowy określono zakres naruszeń prawa. Orzekając o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. , obj. [....] zabudowanej budynkiem przy ul ....... oraz o przyznaniu odszkodowania, organ nie ustalił w sposób prawem nakazany zakresu remontu, nie posiadał też prawidłowo ustalonych danych do uznania, że zaistniały przesłanki zawarte w przepisie art. 16 ust. 1 ustawy remontowej. Nadto został rażąco naruszony przepis art. 16 ust.1 ustawy, który mógłby mieć zastosowanie, gdyby remont budynku miał być prowadzony na zasadach ogólnych, tj. w trybie przewidzianym w rozdziale 2 ustawy : Remonty i odbudowa budynków. Wynika to jednoznacznie z zapisu art. 16, przy czym przeprowadzenie remontu ze środków państwowych w tym trybie wymagało dokonania szeregu czynności poprzedzających remont, a po jego wykonaniu wydania decyzji ustalającej koszty remontu. Ewentualną podstawę prawną przejęcia na własność Skarbu Państwa -7- nieruchomości przy ul. .........mógł stanowić przepis art. 7 ust. 1 ustawy remontowej z uwagi na fakt, że ulica ....... była objęta cyt. Uchwałą nr ...... Rady Narodowej Miasta K. z dnia .......1969 r. w sprawie określenia zespołów budowlanych dawnej zabudowy wymagających uporządkowania. Jednakże wydane rozstrzygnięcie nie spełnia przesłanek z art. 7 ustawy remontowej. Kolegium podzieliło także stanowisko, iż wskazana w kwestionowanej decyzji kwota remontu pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym, co zdaniem Kolegium zostało szczegółowo wykazane. Kolegium nie uznało za zasadny zarzutu dokonania ustaleń w oparciu o domniemania i analogie. Odnośnie zarzutu dotyczącego wykonania przez Skarb Państwa remontu Kolegium uznało, że było zobligowane do badania kwestionowanej decyzji pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa, natomiast kwestia wykonania remontu kamienicy i ewentualne roszczenia regresowe z tego tytułu pozostają poza zakresem właściwości Kolegium jako sprawy o charakterze cywilnoprawnym. Odnośnie spornej kwoty [....] wskazanej zarówno w decyzji kwestionowanej jak i w decyzji z 1984r. uznało, że kwestia, w której decyzji użyto kwoty nieprawdziwej pozostaje otwarta, jednocześnie jednak wobec wykazania na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego iż wyliczona kwota za remont odnosząca się do dwu obiektów - budynku głównego i oficyny jest znacznie niższa, niż wskazana w spornej decyzji stwierdziło, że kwota wskazana w decyzji, której nieważność stwierdzono "staje się niewiarygodna". Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [....] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. Pełnomocnik skarżącego zarzucił: Błędną interpretację przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków, w szczególności jej art. 16 ust. 1, art. 2 i art. 3 ust. 1 i ust. 2 , błędną interpretację art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego i wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (skarga błędnie uznaje ten zarzut za naruszenie art. 8 kpa), naruszenie art. 77 kpa poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania całego materiału dowodowego -8- niezbędnego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, oraz brak przytoczenia powodów, dla których organ oparł decyzję na jednych dowodach, pomijając inne - t.j. naruszenie art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że ani wnioskodawcy ani Kolegium nie zakwestionowali potrzeby przeprowadzenia remontu przedmiotowej nieruchomości, co czyni bezspornym okoliczność, że remont był potrzebny, oraz że nie został wykonany przez ówczesnych właścicieli nieruchomości. Bezpodstawnym zdaniem skarżącego jest stwierdzenie o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa z tego powodu, iż podstawą wydania decyzji o przejęciu winien być art. 7 ustawy remontowej, skoro zarówno art. 7 jak i art. 16 znajdują się w tej samej ustawie i ich znaczenie jest takie samo. Z kolei błędna interpretacja art. 3 ustawy remontowej polega zdaniem skarżącego na bezpodstawnym przyjęciu przez Kolegium, iż organ miał obowiązek wydać na podstawie art. 3 ust. 1 decyzję o rozmiarze i rodzaju planowanych robót , gdy tymczasem przepis ten nie nakładał na organ obowiązku wydania decyzji. Obowiązek ten wynikał jedynie z art. 3 ust. 3 ustawy, który dotyczył innej sytuacji, nie mającej miejsca w sprawie. Przyjęcie natomiast, że właściciele nieruchomości nie zostali poinformowani o planowanych remontach nie ma wystarczających podstaw wobec nieprzeprowadzenia co do tej okoliczności wiarygodnego dowodu. Zdaniem skarżącego, przy stwierdzonych przez Kolegium brakach w dokumentacji sprawy, badanie treści istniejących dokumentów powinno być dokonane ze szczególną starannością, i uzupełnione przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadków, gdyż w przypadku braku możliwości jednoznacznego stwierdzenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Rażącym naruszeniem prawa jest więc stwierdzenie Kolegium, że dokumenty, o których mowa w decyzji nigdy nie zostały wydane. Błędne jest także uznanie - bez powołania biegłego celem oszacowania kosztów remontów nieruchomości, że kwoty wymienione w rachunku z dnia [....] są prawdziwe, zaś kwota remontu podana w kwestionowanej decyzji prawdziwą nie jest. Stan faktyczny ustalony przez Kolegium , w oparciu o znikomy materiał dowodowy nie daje zdaniem skarżącego żadnych podstaw do uznania, że kwota remontu wskazana w kwestionowanej decyzji jest nieprawdziwa. Nadto, skoro jak wynika z kwestionowanej decyzji, remont budynku był przeprowadzany w latach 1972-1975, co nie jest sporne, to jest rażącym -9- przekroczeniem przez Kolegium swobodnej oceny dowodów uznanie, że znajdujący się w aktach sprawy rachunek dotyczy całego okresu remontu i całego jego zakresu. Niewystarczające jest także zdaniem skarżącego do uznania istnienia rażącego naruszenia prawa stwierdzenie Kolegium, że metoda obliczania wartości budynku budzi duże wątpliwości, skoro brak było ustawowego uregulowania sposobu dokonywania wyceny nieruchomości w celach jej późniejszego remontu. Naruszeniem zasady legalizmu jest twierdzenie Kolegium, iż na podstawie art. 2 ustawy powinna być wydana decyzja, oraz założenie, iż jej brak jest równoznaczny z niedoinformowaniem właścicieli o zamiarze przeprowadzenia remontu w celu zrealizowania uprawnień, o których mowa w art. 3 ustawy. Powyższe wady powodują zdaniem skarżącego brak podstaw do uznania, że kwestionowana decyzja w sposób rażący narusza prawo, co tym samym stanowi o naruszeniu przez Kolegium art. 156 § 1 ust. 2 kpa jako przepisu, który musi być interpretowany ściśle. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Pismem z dnia ..........2007 r. pełnomocnik skarżącego powołując się na dokumenty uzyskane już po wydaniu przez SKO zaskarżonej decyzji i załączając ich kserokopie dodatkowo zarzucił, że wnioskodawca E.H. zmarł jeszcze przed wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [....] z dnia ........1974 r., bo w dniu ........1998 roku, co wynika z treści załączonego do w/w pisma pełnomocnictwa, oraz Postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] z dnia ..........2007 r. sygn. akt l Ns 777/06/S. Kwestionowane decyzje SKO skierowane więc zostały do osoby nie będącej stroną postępowania administracyjnego, co zdaniem skarżącego wypełnia dyspozycję przepisu art. 156 § 1 pkt. 4 kpa. Stwierdzenie praw do spadku po E.H. nie sanuje wad zaskarżonego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik uczestników wniósł o oddalenie skargi podnosząc dodatkowo, że Skarb Państwa nie wykazał, by właściciele nieruchomości nie byli w stanie wywiązać się z obowiązków utrzymania nieruchomości w należytym stanie a do wydania decyzji o przejęciu doszło z całkowitym lekceważeniem praw właścicielskich osób -10- prywatnych. Nie ma nadto znaczenia zdaniem pełnomocnika fakt wcześniejszej śmierci E.H. , skoro jego spadkobierczyni brała udział w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Prokurator przyłączył się do stanowiska skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), w skrócie ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola sądowa sprawowana jest pod względem zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania. Zgodnie z art. 134 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Skargę należało uwzględnić z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie to jest wszczynane i prowadzone na tych samych zasadach co postępowanie w trybie zwykłym, z kilkoma wyjątkami. Pierwszym z nich jest ten, że jego wszczęcie - na wniosek lub z urzędu - następuje w przypadku, gdy zachodzi konieczność ustalenia przesłanek zastosowania instytucji uregulowanej w przepisie art. 156 kpa. Przedmiotem nowej sprawy, w stosunku do rozstrzygnięcia zawartego w decyzji mającej być dotkniętą wadą nieważności jest ustalenie tych przesłanek. Następnym wyjątkiem jest wskazanie organu właściwego w sprawie w przepisie art. 157 § 1 kpa, co wyznacza od razu właściwość instancyjną. Trzecim wyjątkiem jest inny zakres orzekania niż w trybie zwykłym, ponieważ w wyniku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może być wydana tylko decyzja typu kasacyjnego (stwierdzająca nieważność lub odmowna) - nie ma możliwości orzekania w przedmiocie, którego dotyczyła co do istoty sprawy obalana decyzja. Czwartym wyjątkiem jest możliwość wydania decyzji o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - art. 157 § 3 kpa. (tak J. -11 - Borkowski w komentarzu do art. 157 kpa w : Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 7 wydanie, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2005 , wyrok NSA z 22.05.1987, IV SA 1062/86, ONSA 1987/1/35, z uzasadnieniem). Wobec powyższego należy uznać, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się także przepisy rozdziału 6 kpa dotyczące stron postępowania oraz ich pełnomocników. Zgodnie z treścią art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Wynika z tego, że stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z 12.01.1994 r, II SA 2164/92, ONSA z 1995/1/35). Pogląd powyższy, akceptowany w orzecznictwie, zastąpił prezentowane wcześniej stanowisko, iż stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności będą tylko strony, które uczestniczyły w postępowaniu zakończonym weryfikowaną decyzją (por. J. Borkowski w Komentarzu j.w.). Ustalając status strony w postępowaniu administracyjnym organ winien brać pod uwagę treść art. 28 w związku z art. 30 , oraz art. 32 kpa. Z akt sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją wynika, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z ......1979 r, w dniu ....... 2005 r. złożyli: J.K. , J.P. , E.G. oraz E.H. działający przez pełnomocnika swoją córkę A.D. , działającą przez pełnomocnika W.L. - wszyscy działający przez pełnomocnika adwokata M.H. . Do wniosku załączono (m. in.) uwierzytelnione tłumaczenie z języka portugalskiego, zaświadczenia notariusza z [....] , iż w Repertorium Pełnomocnictw nr ......, na str. .... figuruje akt notarialny o treści przytoczonej w tym zaświadczeniu -stanowiący pełnomocnictwo udzielone przez E.H. oraz jego małżonkę W.H. swojej córce A.D. , w dniu ......1990 roku. Z treści w/w dokumentu wynika, że małżonkowie H. udzielili swojej córce pełnomocnictwa ogólnego i nieograniczonego do zarządzania i administrowania całym ich majątkiem, oraz do reprezentowania ich w każdym przypadku dotyczącym spraw wymienionych w pełnomocnictwie. -12- Status strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [....] z dnia ......... 1979 r. miał - zgodnie z powyższym - każdy, czyjego obowiązku mogły dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Te również podmioty posiadały więc legitymację do złożenia wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Niezależnie jednak od tego, który z adresatów kwestionowanej decyzji lub ich następców prawnych (....) wystąpiłby z takim wnioskiem, czy wnioskodawcami byliby wszyscy jej adresaci czy też tylko niektórzy, czy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wystąpiłaby inna ze stron postępowania (zgodnie z prezentowanym wyżej poglądem dotyczącym stron w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji), organ wszczynając postępowanie miał obowiązek zawiadomić o tym wszystkie podmioty będące jego stronami, aby mogły one w takim postępowaniu wziąć udział - art. 28 w zw. z art. 61 4 kpa. Art. 30 § 1 kpa stanowi, że zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Odnośnie zdolności prawnej osób fizycznych, to zgodnie z art. 8 k.c. każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Tak więc zdolność występowania w postępowaniu administracyjnym jako strona posiadają osoby fizyczne od chwili urodzenia, ponieważ każda osoba fizyczna może być podmiotem praw i obowiązków. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Z ta chwilą gasną prawa i obowiązki osoby fizycznej o charakterze osobistym i niezbywalnym, zaś pozostałe przechodzą na inne osoby, stosownie do ich uprawnień w tym zakresie. W przypadku, gdy osoba zmarła przed dniem wszczęcia postępowania administracyjnego, postępowanie to nie może być wszczęte z udziałem tej osoby. Natomiast śmierć strony w toku postępowania może prowadzić do jego zawieszenia lub umorzenia (por. A. Wróbel, kom. do art. 29 kpa w: Kodeks postępowania administracyjnego komentarz, wyd. Zakamycze 2005, wyd. II, także J. Borkowski w kom. do art. 30 kpa w Komentarzu j.w.). Kwestie wszczynania i prowadzenia postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej, czy też z udziałem osoby zmarłej, oraz kierowania do takiej osoby decyzji administracyjnej były wielokrotnie przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych, w których dominuje pogląd, iż uchybienie polegające na wszczęciu i prowadzeniu postępowania oraz wydaniu decyzji w stosunku do osoby zmarłej powoduje iż -13- decyzja taka jest dotknięta jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, l tak w wyroku z dnia 14.11.1999 r. , lex 82653 ) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł: "Prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione musi być jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W sprawie OSP 2004/3/33 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła po wszczęciu postępowania uznać należy za rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego - art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Wyrokiem z dnia 12.07. 2005 l SA 2422/03 WSA w Warszawie orzekł : "W stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (lex nr 190564). W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją, wszczętej na wniosek z dnia ......... 2005 r. jednym z wnioskodawców oraz stroną był E.H. , działający przez swoją córkę, która udzieliła dalszego pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym. Wynika to z treści wniosku wszczynającego postępowanie, oraz zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia ........ 2005 r. (k. ...... akt adm.). Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca skierowana jest także - m.in.- do E.H. , ponieważ dotyczy jego praw wynikających z udziału we współwłasności nieruchomości obj. [....] Wnioskodawca i uczestnik postępowania oraz adresat zaskarżonej decyzji E.H. nie żył od ..... grudnia 1998 roku, co wynika z treści Postanowienia Sądu Rejonowego dla [....] dnia 21. 03. 2007 r. l Ns 777/06/S (oryginał odpisu : k. ...... akt sądowych). Zdolność bycia podmiotem praw i obowiązków w przypadku osoby fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną, która upoważnia pełnomocnika do dokonywania czynności prawnych w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Umocowanie to trwa dopóki pełnomocnictwo nie zostanie odwołane (art. 101 1 kc), bądź dopóty, dopóki nie nastąpi śmierć mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn -14- uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Z treści pełnomocnictwa udzielonego przez E.H. A.D. nie wynika, by zachodził przypadek określony w art. 101 § 2 in fine k.c. Zatem pełnomocnictwo to wygasło z dniem ..... grudnia 1998 r. Stroną postępowania i adresatem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej nie mógł być więc E.H. , zaś A.D. nie mogła działać jako jego pełnomocnik z przyczyn wskazanych wyżej i pełnomocnikiem tym nie była. Przyjąć należy zatem, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca dotknięte są uchybieniem w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Musi to być ocenione jako rażące naruszenie prawa, czyli wada decyzji określona w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, stanowiąca podstawę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W tym miejscu należy odnieść się do stanowiska strony skarżącej według którego powyższa wada wyczerpuje hipotezę art. 156 § 1 pkt. 4 kpa. Zdaniem sądu stanowisko takie nie jest słuszne. Ten przepis dotyczy bowiem sytuacji, w której osoba, do której skierowano decyzję istnieje tzn. osoba fizyczna żyje, a inny podmiot faktycznie i prawnie istnieje, jednakże osoba ta (podmiot) nie może się wykazać przymiotem strony w postępowaniu administracyjnym. Sąd podziela w tej kwestii stanowisko wyrażone w wyroku NSA W-wa z dnia 17.12.1998 r. IV SA 2272/97( lex nr 45697). W niniejszej sprawie natomiast postępowanie toczyło się w stosunku do osoby nieżyjącej i adresatem decyzji była osoba nieżyjąca, podczas gdy powinni być nimi jej spadkobiercy. Wystąpił więc przypadek rażącego naruszenia prawa i stwierdzenie nieważności decyzji musi nastąpić w oparciu o art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie, gdyż decyzje skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie zostają konwalidowane po upływie 10 lat oraz gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, natomiast decyzje rażąco naruszające prawo nie mogą być konwalidowane tylko ze względu na upływ 10 lat, lecz jedynie z racji nieodwracalnych skutków prawnych, co wynika z treści art. 156 § 2 kpa. Odnośnie natomiast stanowiska skarżącego, iż stwierdzenie praw do spadku po E.H. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [....] w dniu ....... 03. 2007 r. nie sanuje wad zaskarżonej decyzji, to należy zwrócić uwagę na okoliczność i podkreślić, że w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku nie rozstrzyga się kwestii dziedziczenia, lecz dokonuje deklaratywnego stwierdzenia -15- przejścia praw i obowiązków na określone osoby. Orzeczenie o stwierdzeniu nabycia spadku nie rodzi skutków materialnoprawnych, lecz ma charakter deklaratoryjny (por. E. Skowrońska, Komentarz do kodeksu cywilnego, księga czwarta spadki, Wyd. Prawnicze, W-wa 1995, kom. do art. 1025-1027 k.c.). O przejściu praw i obowiązków na spadkobierców (nabyciu spadku) przesądza chwila śmierci spadkodawcy, z którą następuje otwarcie spadku. Nabycie spadku nie jest uzależnione od uzyskania przez spadkobiercę orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. Data, z jaką właściwy sąd stwierdził postanowieniem nabycie spadku po E.H. nie ma żadnego znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji pod kątem istnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa, zaś sam fakt istnienia takiego postanowienia miałby znaczenie tylko, gdyby przychylić się do poglądu, że osoba zgłaszająca żądanie stwierdzenia nieważności decyzji winna legitymować się stwierdzeniem nabycia spadku celem umożliwienia organowi ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie. ( por. wyrok NSA z 10. 08. 2001, l SA 528/00, lex 54740) Okoliczność ta miałaby jednak znaczenie w niniejszym przypadku tylko wówczas, gdyby wnioskodawcą w sprawie była A.D. . Należy w tym miejscu także podkreślić, że z uwagi na złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji przez spadkobierców adresatów tej decyzji nie było przeszkód do samego wszczęcia postępowania w sprawie, wystarczającym bowiem do wszczęcia postępowania było złożenie wniosku przez którąkolwiek ze stron kwestionowanej decyzji bądź jej następców prawnych. Nie zmienia to jednak faktu, że za wnioskodawcę i stronę w sprawie uznano osobę nieżyjącą, postępowanie toczyło się ono z udziałem osoby nieżyjącej i do takiej osoby skierowana została zaskarżona decyzja i stanowisko pełnomocnika uczestników wyrażone na rozprawie w dniu .......11.2007 r., w przedmiocie udziału w zakończonym zaskarżoną decyzją postępowaniu A.D. , nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. W związku z tym stanowiskiem rozważenia wymaga w tym miejscu, czy możliwe i zasadne byłoby stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji nie w całości, lecz tylko w części dotyczącej nieżyjącego E.H.. Powszechnie przyjęty jest pogląd, że nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności części decyzji administracyjnej (por. wyroki NSA z 21.01.1988, IV SA 859/87, ONSA 2-3/90, póz. 25, z 3.12.1990, II SA 740/90 ONSA 1/1991, póz. 7, uchwała składu 7 sędziów NSA z 23.02.1998 r. OPS 6/97, ONSA 2/1998, póz. 40, wyrok WSA z 21.12.2005 r. VII SA/Wa 706/05, lex. 196278) . -16- Możliwość taka wymaga w szczególności rozważenia w sprawach, w których występuje wiele stron. Stwierdzenie nieważności części decyzji może nastąpić wówczas, gdy tylko jej część obarczona jest wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, a wadliwość ta nie wywiera wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć zawartych w decyzji. W niniejszej sprawie niemożliwe jest orzeczenie o stwierdzeniu nieważności części zaskarżonej decyzji - tylko w części dotyczącej E.H. Przejęcie na rzecz Państwa nieruchomości na podstawie przepisów ustawy remontowej mogło dotyczyć tylko całej nieruchomości, nie zaś udziałów w jej własności. Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o przejęciu nieruchomości musiała dotyczyć całej nieruchomości i być skierowana wszystkich jej właścicieli (lub ich następców prawnych). W przypadku, gdy zaistniała którakolwiek z przesłanek z art. 156 § 1 kpa stwierdzenie nieważności musi więc dotyczyć całej decyzji. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa, w przypadku ustalenia, że zaskarżona decyzja lub postanowienie dotknięte jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 kpa lub w innych przepisach, sąd administracyjny jest obowiązany stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia nie badając wpływu tej wady na treść zaskarżonej decyzji lub postanowienia (por. T. Woś w kom. do art. 145 ppsa, : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2005 ). Odnośnie ujawnienia przesłanki stanowiącej podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji już po jej wydaniu, stwierdzić należy, że okoliczność ta nie może mieć wpływu na treść zapadłego wyroku, ponieważ istniejący w dacie wydania decyzji stan faktyczny i prawny sprawy stanowił niezależnie od informacji posiadanych przez organ, oraz tego czy wada ta miała wpływ na treść wydanej decyzji podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Powyższa wadliwość zaskarżonej decyzji stanowiąca przesłankę stwierdzenia jej nieważności sprawia, że rozpoznanie zarzutów skargi podnoszonych w odniesieniu do meritum sprawy jest przedwczesne. Stwierdzenie nieważności decyzji nie oznacza, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu [....] dnia ..... 1979 r., nr ......jest niezasadny. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 141 § 4 ppsa, który stanowi, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez -17- organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno zawierać także wskazania co do dalszego postępowania , Sąd zwraca uwagę na następujące kwestie : Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest badanie, czy wystąpiły przesłanki nieważności. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z 28.05. 1985 r. l SA 89/85, ONSA 1/1985, póz. 30).Organ jest zobowiązany i uprawniony do poszukiwania uchybień i wadliwości, które stanowią przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego. Dlatego jedynym punktem odniesienia dla oceny, czy zachodzi którakolwiek z przesłanek z art. 156 § 1 kpa jest stan rzeczy w chwili jej wydania, zaś wynikiem takiego postępowania - wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem obowiązującym w dniu wydania kwestionowanej decyzji. Powszechnie przyjęty jest pogląd dotyczący charakteru wad decyzji oraz oceny tych wad, iż ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a poprzedzające ją postępowanie może być tylko elementem prowadzącym do jej oceny. (por. uwagi na ten temat J. Borkowski, kom. do art. 156, w Komentarzu j.w.). Odnośnie wady wymienionej w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa - "decyzja została wydana bez podstawy prawnej" to przez wadę tę należy rozumieć taka sytuację, iż decyzja rzeczywiście nie posiada takiej podstawy, nie zaś, że jej nie wymienia, lub wymienia niewłaściwy przepis. Przytoczyć tutaj należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 1983 r. l SA 1294/82 (ONSA 1/1983, póz. 5), według którego powołanie się przez organy w decyzji na niewłaściwe przepisy prawne jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, ze nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżoną decyzję mając do tego podstawę w innym przepisie ustawy. Samo więc błędne wskazanie przepisu w podstawie prawnej decyzji nie implikuje nieważności takiej decyzji przy założeniu, że podstawa prawna w istocie istniała a organ jedynie powołał się w treści decyzji na niewłaściwe przepisy. Należy wówczas w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zbadać, czy organy mogły wydać zaskarżoną decyzję mając do tego podstawę w innym przepisie ustawy. -18- Powyższy tok rozumowania ma decydujące znaczenie w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji, jeżeli weźmie się pod uwagę treść przepisów art. 6 i art. 7, oraz art. 16 ustawy remontowej, która dla przejęcia budynku na własność Państwa przewidywała inne kryteria w art. 7 zaś inne w art. 16, oraz istnienie uchwały Rady Narodowej Miasta K. z dnia .........1969 r. określającej zespoły budowlane dawnej zabudowy. Z kolei interpretacja pojęcia "rażącego naruszenia prawa" stanowiącego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji sprowadza się do występujących w literaturze i orzecznictwie dwóch stanowisk, z których pierwsze za rażące naruszenie prawa uznaje naruszenie przepisu nie pozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia (tak J. Borkowski) natomiast według drugiego stanowiska rażące naruszenie prawa to takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, natomiast nie ma decydującego znaczenia ani oczywistość naruszenia przepisu prawnego ani nawet charakter przepisu, który został naruszony (por. wyrok NSA z 30.11.1999 r. V SA 876/99, lex nr 50137). Istnieje także stanowisko łączące według którego o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze wywołane decyzją (por. W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Postępowanie administracyjne, s. 206). Zgodnie stanowiskiem wyrażonym w wyrokach NSA z dnia 12.01.1994r., II SA 2164/92( ONSA 1/1995 po. 32), oraz z dnia 11.04.2001 r. IV SA 645/99 (Lex nr 53549) polegającym na przyjęciu, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ nie jest związany żądaniem strony i stwierdza nieważność decyzji w takim zakresie, w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 § 1 kpa, bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, oraz że wszczęcie postępowania na żądanie strony nie zwalnia organu od przeprowadzenia kontroli decyzji, w sprawie której wszczęto postępowanie w pełnym zakresie pod względem występowania przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa należy wskazać, że badanie wystąpienia przesłanek nieważności kwestionowanej decyzji winno nastąpić nie tylko pod kątem istnienia wad określonych w art. 156 § 1 -19- pkt. 2, ale i wszystkich pozostałych wymienionych w § 1, przy rozpatrzeniu i stwierdzeniu, czy nie istnieją negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. W przypadku rozpatrywania po raz drugi wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji należy mieć na uwadze w szczególności treść samej decyzji, także z należytym uwzględnieniem pojęć stron postępowania nią zakończonego, adresatów decyzji - osób, do których została ona skierowana, oraz stron, którym została ona doręczona, oraz niedoręczona i konieczność jednoznacznego wykazania skutków tych ustaleń - oprócz rozważenia kwestii rażącego naruszenia przepisów ustawy remontowej. Wreszcie podkreślenia wymaga, że decyzja wydana na podstawie art. 158 kpa powinna odpowiadać wszystkim wymaganiom określonym w art. 107 kpa, gdyż jest decyzją w nowej sprawie. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy ppsa orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy.