I FZ 155/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 943/07 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2002 r. postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. z urzędu sprostować oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 943/07 poprzez zastąpienie wskazanej błędnie sygnatury akt "I SA/Kr 943/06" właściwą sygnaturą akt "I SA/Kr 943/07". Zaskarżonym postanowieniem z 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 943/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 18 czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2002 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że w wymienionej skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go tym, że jest matką pięciorga małoletnich dzieci, a podstawowym źródłem utrzymania rodziny jest zasiłek z opieki społecznej oraz inne datki od fundacji charytatywnych. Mieszka u rodziców. Mąż przebywa za granicą i nie interesuje się rodziną. Według skarżącej postępowanie egzekucyjne mogłoby uczynić niepowetowane szkody. Zdaniem tego Sądu ze względu na treść art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić, gdy zaistnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ocena wskazanych okoliczności pozostaje w gestii sądu, natomiast obowiązkiem skarżącego jest wskazanie na możliwość zaistnienia tych zdarzeń, jak również uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przedmiotowy wniosek według tego Sądu nie wskazywał niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a jedynie ogólnikowo określone obawy skarżącej. Sąd pierwszej instancji zauważył niekonsekwencję strony, która twierdząc, że nie posiada majątku, wyrażała jednocześnie obawę, iż egzekucja mogłaby wyrządzić w tym majątku niepowetowaną szkodę. WSA podkreślił, że ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r., Dz. U. nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej u.p.e.a.) gwarantuje dłużnikowi minimum egzystencji. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie. Zdaniem skarżącej jej sytuacja materialna jest faktycznie tragiczna, co znalazło odzwierciedlenie w zwolnieniu jej z konieczności uiszczania wpisów od złożonych skarg. Powołała się również na okoliczność, że organ drugiej instancji wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji pierwszej instancji w czasie postępowania odwoławczego. Dalej skarżąca podniosła, że prowadzenie egzekucji pozbawi ją i jej dzieci środków na wyżywienie, co negatywnie wpłynie na ich zdrowie i spowoduje szkodę majątkową i niemajątkową. Trudno zdaniem strony ocenić, czy "zepchnięcie poza nawias społeczny", do jakiego może dojść w takiej sytuacji, jest skutkiem nieodwracalnym. Skarżąca powołała się na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 351/06, w którym stwierdzono, że sąd, rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, powinien uwzględniać wszystkie okoliczności, nawet te niepodniesione we wniosku, o ile są możliwe do wyinterpretowania na podstawie akt sprawy, natomiast szkoda, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie musi mieć charakteru materialnego. Z kolei trudne do odwrócenia skutki powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie skargi ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, skarżąca powołała się jedynie na ogólnikowe stwierdzenia dotyczące jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Natomiast z akt sprawy również nie wynika, aby przesłanki wstrzymania wykonania decyzji zachodziły. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że konieczne jest wykazanie szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powoływane we wniosku, jak i w zażaleniu, okoliczności złej sytuacji finansowej niewątpliwie mogą uzasadniać wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie są jednak podstawą do uznania, że zachodzą przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Stan finansowy skarżącej i jej rodziny nie są w tym przypadku wystarczającymi przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Tymi przesłankami są bowiem zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a tak zdaje się rozumieć to skarżąca. Trudna sytuacja materialna skarżącej może mieć wpływ na przyznanie prawa pomocy, nie jest zaś wystarczającą okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie są bowiem tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Podobnie jak nie są tożsame przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na etapie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. W postępowaniu podatkowym przesłankami wstrzymania decyzji są: ważny interes strony lub interes publiczny lub zabezpieczenie wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji (vide art. 224 i art. 224 a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.). Należy także przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że zgodnie z art. 8 - 10 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje zasada poszanowania minimum egzystencji, której istotą jest dopuszczalność prowadzenia egzekucji tylko w zakresie, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Z tego względu obawy skarżącej dotyczące zdrowia jej i jej dzieci są nieuzasadnione, jak również nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia należało je stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalić. O sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej orzeczono na podstawie art. 156 § 1, 2 i 3 w związku z art. 166 i art. 193 p.p.s.a. ----------------------- 1