I SA/Lu 619/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (spr.), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz K. B. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2007 roku, Nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia K. B. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 kwietnia 2007 roku, Nr [...], odmawiające uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego i umorzył postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu powyższego postanowienia podano, iż w dniu 3 stycznia 2007 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego doręczył zobowiązanemu K. B. tytuł wykonawczy nr [...], zaś dnia 11 stycznia 2007 roku wpłynęło do organu egzekucyjnego pismo zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podpisane w imieniu zobowiązanego przez I. K. Organ I instancji rozpatrzył przedmiotowe zarzuty i odmówił ich uwzględnienia postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2007 roku. Zażalenie na wymienione postanowienie wniósł I. K., działający w imieniu zobowiązanego. Zarzucił w nim nieuwzględnienie przez organ I instancji przedawnienia egzekwowanego obowiązku, niespełnienia wymogów formalnych określonych w art.27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, prowadzenia egzekucji, gdy egzekwowany obowiązek nie był jeszcze wymagalny oraz nieskutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Dalej wskazano, że Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził brak umocowania I. K. do reprezentowania zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym na etapie zażaleniowym, bowiem znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo z dnia 24 listopada 2006 roku uprawniało go do reprezentowania K. B. /także jego żony – M./ przed organami podatkowymi oraz sądami administracyjnymi w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz do dokonywania czynności prawnych i faktycznych w tym zakresie. Dlatego, na podstawie art.64 § 2 kpa, wezwał pełnomocnika do doręczenia w terminie 7 dni stosownego pełnomocnictwa. W odpowiedzi na to wezwanie, w dniu 13 czerwca 2007 roku wpłynęło do organu odwoławczego pełnomocnictwo z dnia 5 czerwca 2007 roku, obejmujące reprezentowanie zobowiązanego przez I. K. we wszystkich postępowaniach, w tym egzekucyjnych, w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych. Organ odwoławczy stwierdził, że w zaistniałym stanie sprawy umocowanie pełnomocnika do reprezentowania zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nastąpiło z dniem doręczenia organowi odwoławczemu pełnomocnictwa w tym zakresie, tj. z dniem 13 czerwca 2007 roku, a przed tym dniem I. K. nie był uprawniony do wniesienia zarzutów w imieniu strony. W sytuacji zaś, gdy zarzuty pochodziły od osoby nieupoważnionej do reprezentowania zobowiązanego i niebędącej stroną wszczętego postępowania, postępowanie w sprawie tych zarzutów jest bezprzedmiotowe. W przedstawionym zakresie organ powołał się na pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2004 roku, sygn.akt FSK 296/04. Organ odwoławczy odwołał się także do art.105 § 1 w związku z art.144 kpa wskazując, że przesłanka bezprzedmiotowości postępowania występuje wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle lub w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym sprawę organem I instancji. W skardze na powyższe postanowienie K. B. zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art.138 § 1 pkt 2 i art.105 § 1 kpa oraz art.64 § 2 w związku z art.140 kpa, przy uwzględnieniu związku tych wszystkich przepisów z art.144 kpa i art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, i wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. W obszernym uzasadnieniu skargi jej autor przedstawił przebieg postępowania, a następnie, odnosząc się do wywodu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, podniósł, że nie moment doręczenia dokumentu pełnomocnictwa organowi, lecz moment powstania stosunku pełnomocnictwa jest właściwy dla ustalenia możliwości skutecznego działania pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Jeśli organ odwoławczy miał w tym zakresie wątpliwości, to winien był podjąć czynności w celu ich wyjaśnienia, a tego nie zrobił. Ponadto, gdyby przyjąć argumentację organu, to wzywanie do złożenia pełnomocnictwa należałoby uznać za bezcelowe, gdyż pełnomocnictwo, nawet złożone w terminie zakreślonym przez organ, zawsze byłoby złożone w dacie późniejszej niż data czynności, której brak pełnomocnictwa dotyczy. W uzasadnieniu skargi podniesiono także, że z pism wnoszonych w sprawie przez I. K. w sposób niebudzący wątpliwości wynika, ze nie działał on w imieniu własnym, lecz w imieniu zobowiązanego K. B. Zatem uznając, że brak jest stosownego pełnomocnictwa organ winien był wezwać stronę do podpisania pisma, tego jednak również nie uczynił. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, uznając jej zarzuty i wywody za nieuzasadnione. Wskazał w szczególności, że zbędne było prowadzenie czynności wyjaśniających odnośnie pełnomocnictwa z dnia 5 czerwca 2007 roku, gdyż oczywistym było, że jest ono wystarczające do rozpoznania zażalenia, a jednocześnie brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do uznania, że zakresem czasowym obejmuje ono także postępowanie przed organem I instancji. Podniósł też, że z art.64 § 2 kpa wynika, że do usunięcia braków podania wzywa się wnoszącego, zaś z art.33 § 3 kpa – że oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa dołącza do akt pełnomocnik. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem /art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm. i art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ zauważyć przede wszystkim należy, że zostało ono wydane w toku postępowania egzekucyjnego w związku z wniesieniem zarzutów na podstawie art.33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. Nr 229 z 2005r., poz.1954 ze zm./, zwanej dalej "ustawą egzekucyjną". Organ odwoławczy uznał za bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie tych zarzutów, jako pochodzących od osoby nieupoważnionej do reprezentowania zobowiązanego, co było konsekwencją poglądu, że osoba, która wniosła zarzuty w imieniu zobowiązanego, nie posiadała stosownego pełnomocnictwa. Wobec takich motywów przedmiotowego rozstrzygnięcia podnieść należy, że ustawa egzekucyjna nie zawiera regulacji prawnej dotyczącej wnoszenia przez strony pism w postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub sposobu reprezentowania stron w tym postępowaniu. Stanowi jednak w art.18, iż jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W tej ostatniej ustawie wskazano w szczególności, że strona może działać przez pełnomocnika /chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania; art.32 kpa/, którym może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych /art.33 § 1 kpa/, przy czym pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu, a oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa pełnomocnik obowiązany jest dołączyć do akt /art.33 § 2 i 3 kpa/. Ponadto, w kwestii wnoszenia pism do organów administracji publicznej, ustawa ta stanowi, że podanie /żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia/ może być wnoszone, między innymi, pisemnie /art.63 § 1 kpa/. Powinno ono zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych i być podpisane przez wnoszącego /art.63 § 2-3 kpa/. Jeżeli jednak podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa /innym, niż wskazanie adresu wnoszącego; por.: art.64 § 1 kpa/ organ obowiązany jest wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania /art.64 § 2 kpa/. Jak wynika z akt sprawy, organ odwoławczy zastosował przywołany art.64 § 2 kpa. Stwierdzając bowiem, że znajdujące się w aktach pełnomocnictwo datowane 24 listopada 2006 roku, udzielone I. K. przez K. B. do działania w jego imieniu przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych, nie obejmuje uprawnienia pełnomocnika do reprezentowania zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym na etapie zażaleniowym, stosownie do wymienionego przepisu wezwał pełnomocnika do złożenia /przesłania/ w terminie 7 dni oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Wezwanie to zostało zrealizowane przez złożenie, w terminie zakreślonym przez organ, pełnomocnictwa datowanego 5 czerwca 2007 roku, obejmującego umocowanie do reprezentowania strony we wszystkich postępowaniach przed sądami administracyjnymi oraz organami administracyjnymi, w szczególności w postępowaniach podatkowych, zabezpieczających oraz egzekucyjnych dotyczących zobowiązań podatkowych, co organ odwoławczy uznał za usunięcie braku zażalenia umożliwiające mu jego rozpoznanie. Stosując art.64 § 2 kpa i wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy wykazał się jednak daleko idącą niekonsekwencją. O ile bowiem sam podjął czynności nakazane tym przepisem, o tyle nie dostrzegł, że – wobec braku stosownego pełnomocnictwa uprawniającego I. K. do wniesienia w imieniu zobowiązanego zarzutów - analogicznie winien był zachować się organ I instancji, a tego nie uczynił. W takiej sytuacji przyjęcie, że zarzuty wniesione zostały przez osobę nieuprawnioną do działania w imieniu strony musiałoby być uznane za naruszające powołany przepis i co najmniej przedwczesne. W stanie niniejszej sprawy nie można jednak nie zauważyć, że ze złożonego na żądanie organu odwoławczego pełnomocnictwa wynika nie tylko, że I. K. posiada umocowanie do działania w imieniu K. B. w postępowaniu egzekucyjnym na etapie zażaleniowym w związku z wniesionymi zarzutami na prowadzenie egzekucji administracyjnej, ale także – że jest umocowany do działania w imieniu zobowiązanego w każdej fazie postępowania egzekucyjnego. Tak więc złożenie tego pełnomocnictwa usunęło brak nie tylko zażalenia, ale także zarzutów, i to w czasie, gdy organ nie zakreślił jeszcze – jak tego wymaga art.64 § 2 kpa - terminu do usunięcia braku w tym zakresie. W dacie zatem wydawania zaskarżonego postanowienia w sprawie wykazane było, z zachowaniem terminu przewidzianego w art.64 § 2 kpa, uprawnienie pełnomocnika do działania w imieniu zobowiązanego w całym przedmiotowym postępowaniu. Zauważyć w tym miejscu należy, że – wbrew poglądowi organu odwoławczego, wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia – umocowanie do reprezentowania zobowiązanego nie nastąpiło z dniem doręczenia organowi odwoławczemu pełnomocnictwa w tym zakresie, tj. z dniem 13 czerwca 2007 roku. W dacie, o której mowa, wykazany jedynie został wobec organu właściwego w sprawie fakt posiadania przez pełnomocnika stosownego umocowania, a że wykazanie to nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art.64 § 2 kpa, zostało dokonane skutecznie. Nie ma przy tym znaczenia, jaką datą opatrzono złożone na żądanie organu pełnomocnictwo, o ile nie budzi wątpliwości, że wynika z niego umocowanie pełnomocnika do działania w sprawie, do której je złożono /por.: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 19.06.1998r., I SA/Lu 641/97, i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4.07.2006r., II OSK 941/05 – oba niepublikowane, oraz uzasadnienia postanowień Sądu Najwyższego z 10.07.2003r., III CZP 54/03, publ.: Prokuratura i Prawo nr 4 z 2004r., str.33, i z 16.03.2006r., III SZ 1/06, publ.: OSNP nr 9-10 z 2007r., poz.148/. Dla porządku wskazać należy, że w powoływanym przez organ odwoławczy wyroku z dnia 14 lipca 2004 roku, sygn.akt FSK 296/04, Naczelny Sąd Administracyjny nie zajmował się kwestią, czy i jakie znaczenie ma data, jaką opatrzone zostało pełnomocnictwo złożone na wezwanie organu w trybie art.64 § 2 kpa. Skoro przed wydaniem zaskarżonego postanowienia zostało skutecznie wykazane, że pełnomocnik jest umocowany do działania w sprawie, w tym do wniesienia zarzutów, w imieniu zobowiązanego, którego uprawnienie do wniesienia zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej nie jest kwestionowane /por. np.: art.27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej/, brak było podstaw prawnych do uznania, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, umorzenie postępowania z tego powodu nastąpiło więc z naruszeniem art.105 § 1 kpa w związku z art.140 tej ustawy oraz art.18 ustawy egzekucyjnej. Skoro, jak wykazano wyżej, zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, należało je uchylić na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c/ powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art.200 i art.205 § 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust.2 pkt 1 lit.c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm./.