II OSK 673/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia del. WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Łd 669/07 o odrzuceniu skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 14 grudnia 2007 r. odrzucił skargę M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż w niniejszej sprawie ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] została przesłana ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi M. J. na adres kancelarii, wskazany w pełnomocnictwie. Zgodnie bowiem z regulacją art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W przedmiotowej sprawie doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...], w trybie art. 41 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 41 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga, żeby w toku postępowania strony, ich przedstawiciele i pełnomocnicy zawiadamiali organ administracji o każdej zmianie swego adresu. W razie zaniechania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z tego przepisu wynika domniemanie prawidłowego doręczenia pisma. W stanie faktycznym sprawy kwestionowana w skardze decyzja została wysłana na adres pełnomocnika strony skarżącej. Przesyłka listowa wróciła do organu z informacją z dnia [...], dokonaną przez doręczyciela, że adresat się wyprowadził. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych nie wynika, żeby pełnomocnik skarżącej zawiadomił organ o zmianie adresu siedziby kancelarii. Dlatego Sąd I instancji przyjął, iż doręczenie decyzji na adres znany organowi, w dniu [...], było - stosownie do treści art. 41 § 2 kpa - skuteczne. W toku postępowania sądowoadministracyjnego, w piśmie z dnia 25 października 2007 roku pełnomocnik skarżącej wskazała, iż organowi znany był nowy adres siedziby kancelarii, gdyż znajdował się on na pismach, z którymi miał możliwość zapoznać się organ (np. wskazany był w skardze na wcześniejszą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która była wniesiona za pośrednictwem organu), jednakże zdaniem Sądu I instancji, zamieszczenie nowego adresu w nagłówku lub treści pisma, bez wyraźnego wskazania, że jest to nowy adres, nie spełnia wymogu zawiadomienia, o którym stanowi art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak zauważył WSA w Łodzi, przepis ten nakłada na strony, ich przedstawicieli i pełnomocników obowiązek zawiadomienia organu administracji o każdej zmianie adresu. Czynność zawiadomienia, winna wyrażać się w konkretnym podaniu określonych danych do informacji. Nie spełnia zatem wymogów art. 41 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawarcie nowego adresu w treści, bądź w nagłówku pisma. Z takiej informacji nie wynika, z jaką datą nastąpiła zmiana adresu, ani czy dana osoba chce, aby pisma kierowane do niej, były przesyłane na nowy adres. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wniosła M. J., reprezentowana przez radcę prawnego J. C. - F., zaskarżając powyższe postanowienie WSA w Łodzi w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.: a) art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 41 § 1 i 2 kpa przez przyjęcie, iż skarga M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], wydaną w sprawie sygn. [...], podlega odrzuceniu wskutek wniesienia jej po upływie ustawowego terminu w następstwie uznania, iż spełnione zostały przesłanki przyjęcia domniemania skutecznego doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] skarżącej, przez co termin do wniesienia skargi upłynął 31 lipca 2006 r. b) art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 40 § 2 kpa przez przyjęcie skuteczności doręczenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] skarżącej, w sytuacji gdy skarżąca miała ustanowionego pełnomocnika, a pismo nie zostało mu doręczone c) art. 41 § 1 kpa przez jego błędną wykładnię w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) poprzez zaakceptowanie doręczenia zaskarżonej decyzji na nieaktualny adres zamiast na prawidłowy adres wskazany przez pełnomocnika. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż wbrew wykładni dokonanej w skarżonym postanowieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu nie może być utożsamiany z koniecznością przedstawienia organowi odrębnego pisma, które zawiera informację o zaistniałej zmianie. Zdaniem skarżącej dopuszczalna jest jakakolwiek forma poinformowania organu o zmianie adresu, przy tym wystarczy, aby organ powziął tę wiadomość niezależnie od tego czy została ona skierowana bezpośrednio do niego. Skarżąca zwróciła uwagę, iż skarga na decyzję z dnia [...], przesłana SKO w Ł. w dniu [...] zawierała już zmieniony adres Kancelarii pełnomocnika skarżącej. Również kolejna w niniejszej sprawie skarga z dnia 26 sierpnia 2004 r. wywołana doręczeniem przez SKO pełnomocnikowi skarżącej tej samej decyzji z dnia [...] uzupełnionej o brakujące podpisy składu orzekającego, doręczona osobiście w biurze podawczym SKO w Ł. w dniu 27 sierpnia 2004 r. wskazywała na nowy adres Kancelarii. Przede wszystkim jednak, jak podkreśla skarżąca, Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję SKO z dnia [...] nie miał żadnych wątpliwości co do zmienionego adresu pełnomocnika, a SKO takiego problemu, mimo pośredniczenia w skierowaniu skargi do Sądu, również nie podnosiło. Wszystkie pisma sądowe kierowane do pełnomocnika w toku postępowania sądowoadministracyjnego były kierowane przez Sąd już na nowy adres. Wskutek stwierdzenia nieważności sprawa wróciła następnie do SKO, które mimo posiadania pełnej dokumentacji w sprawie, a więc również wiedzy o zmienionym adresie pełnomocnika, przesłało wydaną kolejną decyzję (z dnia [...]) na stary adres. Zdaniem skarżącej Sąd dokonał błędnej wykładni art. 41 § 1 kpa przez przyjęcie, że zawiadomienie o zmianie adresu musi nastąpić oddzielnym pismem dotyczącym wyłącznie zmiany adresu, a nie w piśmie innym złożonym w ramach tego samego postępowania. Według skarżącej obowiązek z art. 41 § 1 kpa został wypełniony, a zatem brak było podstaw do zastosowania art. 41 § 2 kpa. Prawidłowe doręczenie nastąpiło zdaniem skarżącej w dniu 16 maja 2007 r., co oznacza, że strona zachowała termin z art. 53 § 1 p.p.s.a. Skarżąca, wskazując na tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt I SA 2341/2005 (powinno być I SA 2341/02), podkreśliła iż organ mając informację o zmienionym adresie pełnomocnika, a mimo to wysyłając skarżoną decyzję z dnia [...] na jego stary adres, naruszył przepis art. 40 § 2 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma na dotychczasowy adres wywołuje skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). Z treści niniejszego przepisu, jak również pozostałych przepisów k.p.a., regulujących doręczenia, nie wynika, aby zawiadomienie organu o zmianie adresu miało być dokonane w określonej formie. Zatem należy przyjąć, że wystarczające jest takie wskazanie adresu, z którego wynika, iż nastąpiła jego zmiana. Dlatego też Sąd pierwszej instancji niezasadnie zakwestionował możliwość wskazania nowego adresu w nagłówki lub treści pisma wnoszonego do organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego odczytanie adresu wskazanego w piśmie strony nie stanowi czynności skomplikowanej technicznie jak i intelektualnie, a zatem wymaganie dla skuteczności zawiadomienia organu o nowym adresie wyraźnego wskazywania, iż jest to nowy adres, na który należy dokonywać doręczeń stanowi nadmierny formalizm, nie znajdujący oparcia w treści art. 41 § 1 k.p.a. Konsekwencją zakwestionowanego stanowiska Sądu pierwszej instancji było wyłączenie spod oceny okoliczności faktycznych przedstawionych przez skarżącą, a dotyczących wskazania w skardze na decyzję z dnia [...] nowego adresu kancelarii reprezentującego ją pełnomocnika. Należy bowiem mieć na względzie, że przepis art. 41 § 1 k.p.a. mówi o obowiązku informowania o zmianie adresu w toku postępowania. Wskutek wydania decyzji ostatecznej z dnia [...] postępowanie administracyjne zostało zakończone. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu wszczęła postępowanie sądowoadministracyjne. Z tą chwilą między skarżącym a organem został rozpoczęty spór o legalność zaskarżonej decyzji, a więc powstał nowy stosunek procesowy. W tej skardze pełnomocnik skarżącej, jak twierdzi, wskazała nowy adres kancelarii. Sąd administracyjny stwierdzając nieważność niniejszej decyzji wyeliminował ją z obrotu prawnego, czym spowodował powrót do sytuacji, która miała miejsce przed jej wydaniem. Powrót do sytuacji sprzed wydania decyzji, wyeliminowanej przez sąd z obrotu prawnego, nie oznacza, że organ administracji publicznej nie jest zobligowany do wzięcia pod uwagę zmiany adresu strony (jej pełnomocnika), która nastąpiła po zakończeniu postępowania administracyjnego, a przed wydaniem wyroku przez sąd. W takiej sytuacji bowiem do zmiany adresu nie doszło w toku postępowania administracyjnego, lecz po jego zakończeniu, a zatem brak jest podstaw, aby organ mógł zastosować przepis art. 41 § 2 k.p.a. Zmiana adresu strony lub jej pełnomocnika po zakończeniu postępowania administracyjnego, a przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną nie stanowi zmiany adresu w toku postępowania, o której mowa w art. 41 § 1 k.p.a. Rzeczą organu administracji publicznej, za pośrednictwem którego wnoszona jest skarga do sądu administracyjnego jest odnotowanie nowego adresu strony, bądź jej pełnomocnika, wskazanego w skardze. Odpis takiej skargi (bądź jej kopia) winien znajdować się w aktach administracyjnych. Zaniechanie tych czynności przez organ nie może, w przypadku zaistnienia konieczności kontynuacji postępowania administracyjnego spowodowanej negatywnym orzeczenie sądu, uzasadniać zastosowania art. 41 § 2 k.p.a. Wobec powyższego należało uznać, że nie dokonując weryfikacji twierdzeń strony skarżącej i przyjmując skuteczność doręczenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 41 § 2 k.p.a. Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. art. 58 § 1 pkt 2 w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 41 § 1 i 2 k.p.a. i art. 40 § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.