II SA/Gl 884/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant asystent Jolanta Czarnata, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną przez nią w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia (...) r. nr (...); 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 stycznia 2006 roku, wydanym w sprawie oznaczonej sygn. akt II SA/Gl 806/04 oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] r. nr [...] nakazującą J. S. zlikwidowanie rury PCV odprowadzającej wody opadowe z rynny budynku mieszkalnego przy ul. [...] pod drogą gminną nr [...], skierowaną bezpośrednio na działkę nr [...], stanowiącą własność J. i J. P. oraz nakazująca J. S. odprowadzanie wody na teren własny do dołów chłonnych. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że nie może budzić wątpliwości, iż wykonane odprowadzenie wód opadowych z rynien i terenu działki ( należącej do J. S. ) poprzez rury PCV stanowi zmianę stanu wody na gruncie, a zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie, co uzasadnia wydanie nakazów w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Sąd przyjął, że rów ( uskok terenu ) stanowi część działki nr [...] stanowiącej własność J. i J. P., a usytuowanej poniżej drogi nr [...], a wobec faktu iż wylot rury odprowadzającej wody opadowe z działki J. S. znajdują się w rowie położonym bezpośrednio przy działkach niżej położonych ( w tym J. i J. P. ) to skumulowane wody opadowe zostały skierowane na teren działki niżej położonej, co przynosi skutek w postaci zalewania gruntów sąsiednich. Na skutek skargi kasacyjnej J. S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 września 2007 roku sygn. akt II OSK 892/06 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 stycznia 2006 roku sygn. akt II SA/Gl 806/04 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stwierdził, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa ) nie dostrzegając naruszenia przez organy administracyjne przepisów art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 kpa, którego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na braku jednoznacznego ustalenia co do tego czy wody opadowe odprowadzane są do rowu czy też bezpośrednio na działkę Państwa P. oraz na czyim terenie znajduje się "rów". Pismem z dnia [...] roku skarżący – powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2007 roku wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając ponownie skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku w warunkach wynikających z art. 190 ppsa stwierdził, że skarga ta zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana bez wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co przyniosło skutek w postaci nieuprawnionego przyjęcia spełnienia przesłanek, przewidzianych art. 29 ust. 1 Prawa wodnego z dnia 18 lipca 2001 roku ( Dz. U. nr 115, poz. 1229, nr 154 z zm.). Stosownie do art. 29 ust. 1 Prawa wodnego właściciel gruntu, o ile przepisy nie stanowią inaczej, nie może 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie wójt ( burmistrz, prezydent ) może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ( art. 29 ust. 3 Prawa wodnego ). Oznacza to, że w sprawie dotyczącej zmiany stanu wody na gruncie, w tym polegającej na zmianie kierunku odpływu wód opadowych, niezbędnym jest dokonanie ustaleń, jaki stan wody na gruncie istniał przed podjęciem określonych działań przez właściciela gruntu, czy wskutek działań właściciela gruntu doszło do jego zmiany i czy zmiana ta szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy orzekające w sprawie wynika w sposób jednoznaczny, iż z uwagi na naturalne ukształtowanie terenu wody opadowe spływają z działki skarżącego w kierunku położonej poniżej drogi działki J. i J. P. Nadto bezspornym jest także, że wody opadowe z działki skarżącego odprowadzone są za pomocą rur. Brak natomiast jednoznacznych ustaleń co do tego czy wody opadowe odprowadzane są do rowu, czy też bezpośrednio na działkę J. i J. P. W tym zakresie istnieją rozbieżności między ustaleniami obu organów orzekających w sprawie, przy równoczesnym twierdzeniu iż mapy ewidencyjne nie wykazują istnienia rowu. Nadto przy przyjęciu, że wody opadowe są odprowadzane do rowu, nie ustalono na czyim terenie ten rów się znajduje, a domniemania w tym zakresie należy uznać za niedopuszczalne. Stwierdzenie czy doszło do zmiany kierunku odpływu wody opadowej wymaga dokładnego ustalenia stanu faktycznego pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 29 ust. 1 Prawa wodnego. W tym celu należy uzupełnić materiał dowodowy przez bezsporne ustalenie – w następstwie przeprowadzenia oględzin z udziałem stron – czy wody opadowe z działki skarżącego odprowadzane są do rowu czy też bezpośrednio na działkę Państwa P. W sytuacji ustalenia, że wody te są odprowadzane do rowu winien być on dokładnie opisany, a w szczególności wyjaśnieniu winno ulec czy rów ten jest rowem w rozumieniu ustawy Prawo wodne ( art. 9 ust. 1 pkt 13 ) wymaga wyraźnego oddzielenia pojęcie "rowu" od pojęcia "uskoku terenu", bowiem z każdym z nich łączą się różne konsekwencje. Niezbędnym jest także wyjaśnienie na czyim terenie "rów" się znajduje, w szczególności czy jest on usytuowany na działce stanowiącej własność Państwa P. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli organom orzekającym na jego kwalifikację w kontekście spełnienia przesłanek wymienionych w art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, a w przypadku zrealizowania się tych przesłanek podjęcie decyzji przewidzianej art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Decyzja będąca przedmiotem skargi została więc wydana bez właściwego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i jej rozpatrzenia, co stanowi obowiązek organów administracji publicznej ( art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa ), a w postępowaniu przed sądem administracyjnym skutkują na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c p.p.s.a. uchyleniem zaskarżonej decyzji, Ponieważ identycznymi wadami dotknięta jest także decyzja organu I instancji o jej uchyleniu orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c w związku z art. 135 ppsa. O wykonalności i kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 152 i art. 200 ppsa.