I SA/Łd 780/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.) Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Protokolant asystent sędziego Arkadiusz Widawski po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. przy udziale --- sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenie kwoty wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych oraz odmowy zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...]. Nr [...] w części odmawiającej zwrotu wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w kwocie 4585,00 (cztery tysiące pięćset osiemdziesiąt pięć) zł; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego K. B. kwotę 818,00 (osiemset osiemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. nr [...] z dnia [...] określającą kwotę zwrotu wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w wysokości 1 055 złotych oraz odmawiającej zwrotu części wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w wysokości 4 585 złotych. Organ ustalił następujący stan faktyczny w sprawie. W dniu 22 sierpnia 2006 roku K.B. wystąpił na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 2005 roku o zworce osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (Dz. U. Nr 177, poz. 1468) o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym w kwocie 5 640 złotych. Na wniosku widnieje także podpis małżonki podatnika – I.B. (k. 37 akt administracyjnych). Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. decyzją z dnia [...] określił kwotę zwrotu wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w wysokości 1 055 złotych oraz odmówił kwoty zwrotu w wysokości 4 585 złotych. Zakwestionowana kwota wydatków wynikała z faktur wystawionych przez K.B. prowadzącego Dom Handlowy "A" K.B. na nabywców: I. i K. B. W ocenie organu faktury te winny mieć charakter wewnętrznych Podatnik odwołał się od tej decyzji w dniu 16 lutego 2007 roku podnosząc, że ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) nie definiuje pojęcia faktury VAT, nie określa również jednolitego wzoru tej faktury. Faktury wewnętrzne są innego rodzaju dokumentami niż faktury VAT. Wymagania określone w rozporządzeniu z dnia 25 maja 2005 roku w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 798) są bardzo rozległe i formalistyczne, a niektóre z nich mogą być dyskusyjne w świetle przepisów VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 roku w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U.UE.L77.145.1 ze zm.). Wskazał nadto, że dostawą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług nie musi być koniecznie przeniesienie własności w rozumieniu prawa cywilnego. W ocenie K.B. spełnił on warunki określone art. 4 w związku z art. 3 ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym. Wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i określenie kwoty zwrotu w wysokości wnioskowanej przez podatnika, tj. w kwocie 5 640 złotych. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym dokumentem stanowiącym podstawę od obliczenia kwoty zwrotu części wydatków jest faktura wystawiona dla osoby fizycznej. Podatnik przekazując lub zużywając towar na własne potrzeby miał obowiązek wystawić fakturę wewnętrzną. Natomiast faktury wystawione przez K.B. Dom Handlowy "A" na nabywców I. i K. B. naruszają art. 106 ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług. Na powyższą decyzję w dniu 31 maja 2007 roku K. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzucił naruszenie art. 120 i art. 121, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej o. p., art. 2 pkt 3, art. 3 ust. 1, 2 i 4 ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym i § 25 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom zaliczkowego zwrotu podatku, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na swą rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W ocenie podatnika te same przepisy stosuje się do faktur oraz do faktur wewnętrznych. Nie ma zakazu wystawiania faktury wewnętrznej w kształcie, w jakim uczynił to podatnik. Dyrektywa VI w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej nie zawiera rozróżnienia faktury oraz faktury wewnętrznej. W odpowiedzi na skargę z dnia 27 czerwca 2007 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż wskazane w jej zarzutach. Zauważyć należy, że po myśli art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. sąd administracyjny nie jest związany granicami wyznaczonymi przez skarżącego w zarzutach oraz wnioskach skargi. Sąd kontroluje bowiem zaskarżony akt w całości pod względem zgodności z prawem. Istotą sporu w niniejszej sprawie strony uczyniły dwie kwestie, czyli: rodzaj faktury, jaki winien był podatnik przedłożyć ubiegając się o zwrot kwoty podatku w trybie ustawy oraz znaczenie faktu nabycia przez wnioskodawcę niektórych materiałów budowlanych objętych wnioskiem o zwrot podatku w Domu Handlowym "A" prowadzonym przez K.B. Tymczasem w niniejszej sprawie zasadniczym problemem okazało się uchybienie proceduralne, którego dopuściły się organy podatkowe rozpoznające wniosek o zwrot podatku, które to uchybienie miało zasadniczy wpływ na treść zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Mianowicie - z treści wniosku złożonego w dniu 22 sierpnia 2007 roku wynika, że wnioskodawcami, osobami inicjującymi postępowanie podatkowe byli oboje małżonkowie: I. i K. B. Pod wnioskiem podpisały się przecież te dwie osoby. Zarówno zatem I., jak i K. B. wyrazili wolę występowania w postępowaniu w roli strony tego postępowania. W tej sytuacji adresatem decyzji organu podatkowego winni być oboje małżonkowie, nie tylko jedno z nich, jak stało się to w rozpoznawanej sprawie. Pominięcie I.B. jako strony postępowania podatkowego skutkuje wobec tego naruszeniem prawa, opisanym w art. 240 § 1 pkt 4 o. p. Strona ta bowiem bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, w którym brać udział miała prawo. Podnieść należy, iż przepis art. 5 ust. 2 ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym umożliwia małżonkom złożenie jednego, wspólnego wniosku, jednak z treści tego przepisu nie sposób wywodzić, iż w razie złożenia takiego łącznego wniosku, tylko jedno z małżonków winno występować w charakterze strony, a drugie z nich przymiot strony traci (czy też w ogóle go nie uzyskuje). Jest wprost przeciwnie. Zwrócić uwagę należy na fakt, że wymieniony przepis ma charakter przepisu szczególnego, ustanowionego na potrzeby konkretnego uprawnienia do uzyskania zwrotu kwoty uiszczonego podatku. Tym samym nie znajduje w postępowaniu wszczętym z wniosku o zwrot tego podatku zastosowania art. 92 § 3 o. p. regulujący przypadek solidarności wierzycieli w razie powstania wierzytelności o zwrot nadpłaty podatku. W konsekwencji – brak jest również podstaw do zastosowania dyspozycji art. 133 § 3 o. p., ustanawiającego regułę wzajemnej reprezentacji małżonków w postępowaniu podatkowym w przedmiocie w. w. nadpłaty. Z przepisów ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym nie wynika obowiązek takiego obustronnego przedstawicielstwa. Nie wynika też instytucja solidarności, tym samym nie wolno jej domniemywać. W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, iż zastosowanie znajdzie jakaś forma solidarności po stronie wierzycieli. Skoro ustawodawca zdecydował się na określony kształt regulacji uprawnienia podatnika, to należy go respektować. Wobec tego każda z osób pragnąc wystąpić w roli wnioskodawcy, dając temu wyraz w podpisaniu wniosku, zyskuje uprawnienie do stania się stroną postępowania, niezależnie od tego, czy pozostaje w związku małżeńskim czy też nie i bez względu na ewentualny fakt równoczesnego złożenia wniosku przez małżonka. Wprawdzie z art. 5 ust. 2 i art. 4 ust. 3 ustawy o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym wynika, że kwota zwrotu dotyczy łącznie obojga małżonków, a wniosek można złożyć wspólnie, jednak nie zmienia to oceny, iż oboje wnioskodawcy stają się z chwilą złożenia wniosku stronami postępowania. Z tej przyczyny pominięcie I.B. w postępowaniu podatkowym wszczętym z wniosku I. i K. B. ocenić należy jako naruszenie prawa. Uchybienie to przy tym należy do kwalifikowanych, dających podstawę do wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 o. p.), a wobec tego skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uwzględniając przy tym zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, płynący z art. 134 § 2 p. p. s. a., Sąd uchylił oba akty jedynie w części odmawiającej zwrotu wydatków poniesionych na zakup materiałów budowlanych w kwocie 4 585 złotych, nie przychylając się tym samym do wniosku skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Przystępując do ponownego rozpatrzenia wniosku małżonków organy podatkowe zwrócą uwagę na poprawne zakwalifikowanie obojga wnioskodawców jako stron postępowania. Nie pominą nadto okoliczności związanych z obranym przez małżonków ustrojem majątkowym i odniosą się do faktu, iż prowadzącym działalność gospodarczą Dom Handlowy "A" jest jedynie K.B.. Ustalenia w powyższych kwestiach legną u podstaw nowego rozstrzygnięcia, w oparciu o przesłanki wymienione w poszczególnych ustępach art. 3 ustawy osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym. O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p. p. s. a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w wyroku. LF