I OSK 297/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia WSA del. Marian Wolanin Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 993/06 w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadectwa służby oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 993/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę R. P. na postanowienie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] października 2006 r. nr [...], którym zostało utrzymane w mocy postanowienie Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2006 r. w przedmiocie odmowy sprostowania świadectwa służby. Wyrok Wojewódzkiego Sądu zapadł w następującym stanie sprawy: Rozkazem personalnym Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2003 r., R. P. z dniem 4 kwietnia 2003 r. został zwolniony ze służby i rozkazowi temu nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a rozkaz ten został utrzymany w mocy przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2003 r. W dniu 4 kwietnia 2003 r. zostało wydane przez Komendanta Miejskiego świadectwo służby z okresem służby od 16 listopada 1970 r. do 4 kwietnia 2003 r. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2004 r. uchylone zostały obie ww. decyzje w zakresie tylko rygoru natychmiastowej wykonalności, a w pozostałej części skarga R. P. na nie została oddalona. W wyniku tego wyroku Komendant Wojewódzki decyzją z dnia [...] września 2004 r. uchylił rozkaz personalny Komendanta Miejskiego z dnia [...] kwietnia 2003 r. w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby, ustalając ją na dzień 14 czerwca 2003 r., zaś Komendant Miejski dnia 6 października 2004 r. wydał świadectwo służby, w którym okres służby został określony od 16 listopada 1970 r. do 14 czerwca 2003 r. Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji Wojewódzkiego Komendanta z dnia [...] września 2004 r. W zaistniałej sytuacji, wnioskiem z dnia 5 stycznia 2006 r., R. P. wystąpił o zmianę świadectwa służby z dnia 6 października 2004 r. w zakresie czasokresu służby - daty zakończenia, domagając się określenia jej na dzień 26 czerwca 2004 r., tj. uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu z dnia 27 kwietnia 2004 r. uchylającego decyzję w części nadania rygoru natychmiastowej wykonalności zwolnienia ze służby, czemu Komendanci w obu instancjach odmówili, wskazanymi na wstępie postanowieniami. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził: Policjant zwolniony ze służby otrzymuje niezwłocznie świadectwo służby i może żądać jego sprostowania, zaś tryb sprostowania regulują przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261). Zgodnie z § 27 tego rozporządzenia, policjant zwolniony ze służby może w ciągu 7 dni od dnia otrzymania świadectwa złożyć wniosek o jego sprostowanie, odmowa wymaga pisemnego uzasadnienia. Ze stanowiskiem skarżącego, iż rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby stał się wykonalny dopiero z datą uprawomocnienia się wyroku z dnia 27 kwietnia 2004 r. (uchylającego rygor natychmiastowej wykonalności) nie można się zgodzić, bowiem decyzja o zwolnieniu ma charakter konstytutywny, zatem stosunek służbowy ustaje z dniem w niej wskazanym. Na skutek ww. wyroku pozostał w obrocie prawnym rozkaz o zwolnieniu ze służby z dniem 4 kwietnia 2003 r. i jest datą zwolnienia ze służby. Jednak w świadectwie służby z dnia 6 października 2004 r., którego sprostowania domagał się skarżący, data zwolnienia jest określona na dzień 14 czerwca 2003 r., zatem korzystnie dla niego i wobec tego nie można było orzec na niekorzyść skarżącego, zatem skargę na odmowę sprostowania należało oddalić. Na podkreślenie zasługuje fakt uchybienia 7-dniowemu terminowi do złożenia wniosku o sprostowanie świadectwa, bowiem świadectwo z dnia 6 października 2004 r. skarżący otrzymał dnia 15 października 2004 r., a wniosek złożył 6 stycznia 2006 r. Reprezentowany przez radcę prawnego, R. P. wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zarzucając: a) naruszenie przepisów prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni przepisu § 22 pkt 3 w zw. z § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 151, poz. 1261) w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów - rozporządzenia wydanego na podstawie delegacji pomieszczonej w art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58) - w zw. z art. 130 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 108 § 1 K.p.a.; powyższe zaś poprzez dowolne przyjęcie, iż przepis § 22 pkt 3 ww. rozporządzenia - stanowiący tylko, iż data zwolnienia jest koniecznym elementem decyzji administracyjnej w postaci rozkazu personalnego o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby - jest przepisem o charakterze materialnoprawnym i to przepisem wyłączającym zastosowanie przepisu art. 130 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 108 § 1 K.p.a., - tj. przepisów zawierających regulację w przedmiocie wykonalności decyzji administracyjnych; dalej zaś poprzez dowolne przyjęcie - pomimo treści przepisu § 18 ust. 2 ww. rozporządzenia, tj. przepisu nakazującego do postępowania w sprawach osobowych dotyczących m.in. ustania stosunku służbowego, w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu, stosować właśnie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, iż przepisy art. 130 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 108 § 1 K.p.a., nie znajdują w ww. przedmiocie zastosowania; wskazać zaś należy, iż prawidłowa wykładnia ww. przepisów winna prowadzić do wniosku, iż przepis § 22 pkt 3 ww. rozporządzenia stanowi inaczej - w rozumieniu § 18 ust. 2 ww. rozporządzenia - jedynie względem normy przepisu art. 107 § 1 K.p.a., tj. normy wskazującej na konieczne elementy decyzji administracyjnej - i to w takim znaczeniu, iż nakazuje zamieścić w treści decyzji dodatkowe jej elementy; dalej zaś, iż przepis § 22 pkt 3 ww. rozporządzenia nie stanowi inaczej - w rozumieniu § 18 ust. 2 ww. rozporządzenia - względem normy art. 130 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 108 § 1 K.p.a., statuujących naczelne zasady w zakresie wykonalności decyzji w konsekwencji zaś, iż to one wyznaczają datę ustania stosunku służby; bezpośrednią konsekwencją powyższego stało się kolejne naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie - w istocie zaś poprzez brak zastosowania dalszych przepisów ww. rozporządzenia, w szczególności zaś przepisu § 24 ust. 3 pkt 1 i 3 w zw. z § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia, a to poprzez sanowanie zaskarżonym wyrokiem niedopuszczalnego w świetle ww. przepisów zaniechania wydania skarżącemu nowego świadectwa służby oraz odmowy jego wydania na jego wniosek w sytuacji, gdy uprzednio wydane świadectwa zawierają nierzeczywistą datę ustania stosunku służby, nadto zaś w sytuacji zmian treści decyzji administracyjnych o zwolnieniu skarżącego ze służby, dokonanych prawomocnymi wyrokami Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2004r. (sygn. akt: 4/II SA/Po 1471/03), oraz z dnia 15 kwietnia 2005 r. (sygn. akt: SA/Po 1408/04); powyższe zaś w sytuacji, gdy w opisanych wyżej okolicznościach, przepis § 29 ust. 1 ww. rozporządzenia w jednoznaczny sposób obliguje do wydania skarżącemu nowego świadectwa służby - świadectwa zawierającego aktualną datę ustania stosunku służby, tj. dzień 24 czerwca 2004 r. b) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na naruszeniu przepisu art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez zignorowanie treści ww. przepisu, w konsekwencji zaś przyjęcia, iż wydane w oparciu o decyzję, której nieważność orzeczono prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2005 r. (sygn. akt SA/Po 1408/04) - Wielkopolskiego Komendanta Policji z dnia [...] września 2004 r. nr [...] (uchylającą rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i ustanawiającą nowy termin rozwiązania stosunku służby na dzień 14 czerwca 2003 r.) - świadectwo służby z dnia 6 października 2004 r. (wskazujące jako dzień ustania służby 14 czerwca 2003 r.) pozostawać winno w mocy; w dalszej zaś kolejności poprzez sanowanie zaskarżonym wyrokiem, wyrażonego w decyzjach organów pierwszej i drugiej instancji z naruszeniem ww. przepisu art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiska, iż wydane skarżącemu świadectwo służby z dnia 4 kwietnia 2003 r. (wskazujące jako dzień ustania służby dzień 4 kwietnia 2003 r.) pozostaje w mocy i to pomimo uchylenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2004 r. (sygn. akt 4/II SA/Po 1471/03) - leżących u podstaw wydania ww. świadectwa - decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] - właśnie w zakresie, w jakim rozkazowi personalnemu Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] nadawały one rygor natychmiastowej wykonalności; powyższe zaś w sytuacji, gdy przepis art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obliguje zarówno organy pierwszej i drugiej instancji, jak również Sąd pierwszej instancji do respektowania prawomocnych rozstrzygnięć sądów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie można uznać, aby skarga kasacyjna posiadała usprawiedliwione podstawy. R. P. domagał się sprostowania świadectwa służby z dnia 6 października 2004 r., w którym ustalono okres służby od dnia 16 listopada 1970 r. do dnia 14 czerwca 2003 r., tj. doręczenia decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymującej w mocy rozkaz o zwolnieniu, bowiem ten dzień organ uznał jako dzień zakończenia służby, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2004 r., uchylającego rygor natychmiastowej wykonalności nadany zwolnieniu ze służby. Sprostowanie przez organ tego świadectwa miałoby polegać, według wniosku R. P., na określeniu końcowej daty okresu służby na dzień 26 czerwca 2004 r., tj. uprawomocnienia się ww. wyroku. Szczegółowe kwestie dotyczące świadectwa służby funkcjonariuszy Policji reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. Nr 151, poz. 1261), dalej "rozporządzenie", bowiem ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) nakazuje wydanie świadectwa służby w razie zwolnienia z niej funkcjonariusza. Z § 24 ust. 1 cyt. rozporządzenia wynika, że świadectwo wydaje się w dniu zwolnienia ze służby, zaś funkcjonariusz na mocy § 27 ust. 1 ma prawo złożyć wniosek o jego sprostowanie w terminie 7 dni od dnia otrzymania. Jak to słusznie zauważył Wojewódzki Sąd, R. P. wniosek o sprostowanie świadectwa służby z dnia 6 października 2004 r. złożył po upływie 7-dniowego terminu, bowiem dnia 6 stycznia 2005 r., zaś świadectwo doręczono mu 15 października 2004 r. Wprawdzie przytaczając ten fakt, Sąd go nie skomentował ani nie ocenił w świetle § 27 ust. 1 rozporządzenia, jednak wynikałoby z uzasadnienia, że fakt spóźnienia wniosku miał wpływ na ocenę zasadności odmowy sprostowania świadectwa, choć w istocie skarga na tę odmowę została oddalona przez Sąd z przyczyn merytorycznych, tj. podzielenia stanowiska organu. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu, że zarówno wzgląd formalny - złożenie wniosku o sprostowanie po terminie, jak i merytoryczny uzasadniały odmowę sprostowania przez organy świadectwa służby. Wobec uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2004 r. decyzji o zwolnieniu tylko w zakresie nadania im rygoru natychmiastowej wykonalności, zaś oddalenia skargi w pozostałym spowodowało, że zwolnienie ze służby z dnia 4 kwietnia 2003 r. utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. pozostało w mocy. Data zwolnienia zaś była w nim określona, tj. dzień 4 kwietnia 2003 r., bowiem zgodzić należy się Wojewódzkim Sądem, że decyzja o zwolnieniu ze służby, jako konstytutywna powoduje, iż skutek nią przewidziany - zwolnienie - następuje z datą w niej określoną. Skutek ten następuje gdy decyzja staje się ostateczną, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności. Ponieważ w niniejszej sprawie rygor ten został uchylony wyrokiem Wojewódzkiego Sądu, skutek decyzji o zwolnieniu nastąpił z dniem uprawomocnienia się wyroku. Uprawomocnienie się wyroku powoduje nie to, jak chce skarżący, że dzień tego uprawomocnienia staje się datą zwolnienia ze służby, ale to, że decyzja o zwolnieniu z datą zwolnienia w niej określoną pozostaje w obrocie prawnym, bowiem prawa nie narusza w zakresie, w jakim skarga została oddalona. W niniejszej sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2004 r. pociągnął za sobą ten skutek, że organ drugiej instancji uznał, iż jest zobligowany do ponownego rozpoznania sprawy zwolnienia i wydał decyzję z dnia [...] września 2004 r., którą ustalił datę zwolnienia na dzień 14 czerwca 2003 r., zaś organ pierwszej instancji wydał świadectwo służby z dnia 10 października 2004 r., w którym ten dzień 14 czerwiec 2004 r. wskazuje jako datę zwolnienia. Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] września 2004 r. wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r., zatem jak to słusznie podkreślił Wojewódzki Sąd w zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjną wyroku, zwolnienie ze służby nastąpiło w istocie dnia 4 kwietnia 2003 r. Skarżący żądał jednak sprostowania świadectwa służby z dnia 6 października 2004 r., w którym data zwolnienia określona została na dzień 14 czerwca 2003 r., zatem sprostowanie tego świadectwa mogłoby polegać tylko na zmianie tej daty na dzień 4 kwietnia 2003 r. Tego Sąd nie mógł uczynić ze względu na zakres działania na niekorzyść strony, co podkreślił wyraźnie w uzasadnieniu wyroku. W takim stanie rzeczy, skargę na odmowę sprostowania świadectwa służby, Wojewódzki Sąd Administracyjny mógł tylko oddalić. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przesadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).