V SA/Wa 2172/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary, Sędzia NSA - Barbara Wasilewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia 23.02.2007r. T. B. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia. Decyzją z dnia [...].04.2007r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia wnioskowanych zaległości. W przedmiotowej decyzji zawarto pouczenie, zgodnie z którym na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. j. Dz. U. z 2007r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji wynikało, że decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 9 maja 2007r. i odebrała ją żona D.B. W dniu 24 maja 2007r. T.B. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2007r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia w łącznej wysokości – [...] zł . Od powyższej decyzji T. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie . Wniósł odchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie, że w opisanych okolicznościach nie nastąpiło uchybienie terminowi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podał, że decyzja z [...] kwietnia 2007 r. nie została mu doręczona w dniu 9 maja 2007r., ale znalazł ją w skrzynce w dniu 10 maja 2007r. , a podpis żony na zwrotnym poświadczeniu został sfałszowany. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wnosił o oddalenie skargi wskazując, iż wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek wpłynął po upływie 14 dni od złożenia decyzji z dnia [...].04.2007r w skrzynce oddawczej skarżącego stosownie do dyspozycji wynikającej z oświadczenia Państwa B. przedłożonego Poczcie Polskiej Oddziałowi Rejonowemu [...] w dniu [...].05.2006r. o pozostawianiu w niej przesyłek poleconych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podnosił, że skoro decyzja merytoryczna została doręczona na adres skarżącego za pośrednictwem poczty w dniu 09.05.2007r. na zasadach wynikających umowy stron to doszło w związku z tym do skutecznego doręczenia decyzji, znajdującego podstawę prawną w zgodnej woli stron wyrażonej na piśmie i w związku z powyższym skarżący uchybił terminowi do złożenia środka odwoławczego od decyzji I instancyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Uprawnienia Sądu określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie należy zwrócić uwagę na to, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Badając prawidłowość decyzji administracyjnych Sąd zwrócił uwagę na to, że zarówno decyzja zaskarżona jak i decyzja wydana w dniu [...] kwietnia 2007 r., zostały podpisane w imieniu uprawnionego organu przez tę samą osobę to jest Zastępcę Dyrektora M. P. Podkreślić przy tym należy, że Sąd co do zasady, nie kwestionuje prawa określonego pracownika ZUS, w tym rzecz jasna Zastępcy Dyrektora Oddziału, posiadającego właściwe upoważnienie - do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Kwestię tę wyjaśnia w wielu swoich orzeczeniach NSA w tym m.in. w wyroku z 14 grudnia 2006 r. sygn. II GSK 264/06. W rozważaniach zawartych w tym wyroku jednoznacznie zaprezentowano pogląd, że kompetencje Prezesa Zakładu wynikają z treści art. 73 u.s.u.s., zaś Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako jednostka organizacyjna stanowiąca całość, jest organem administracji państwowej wykonującym swoje zadania za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych przy czym ustrój, zadania i kompetencje ZUS określają art. 66- 79a u.s.u.s. W związku z treścią wspomnianych przepisów NSA podkreślił, że art. 74 ust.5 u.s.u.s. w zestawieniu z treścią § 3 ust.2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, stanowi wystarczającą podstawę prawną do udzielania przez Prezesa ZUS upoważnień pracownikom ZUS, w tym Dyrektorom Oddziałów i ich zastępcom do reprezentowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu. Zaznaczyć jednak należy, że z treści art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Unormowanie takie zawiera także art. 180 § 1 wspomnianego Kodeksu stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. W art. 83 ust. 4 u.s.u.s. postanowiono, iż od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Należy wskazać, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład, zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku i zarazem organem działającym za Zakład ( por. wyrok NSA z dnia 15 .11.2006 r. sygn akt II GSK 224/06, z dnia 28.02.2007 r. sygn. akt II GSk 317/06). Zgodnie z art. 3 ust.1 u.su.s m.in. ZUS wykonuje zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 66.ust.1 u.s.u.s Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. W skład ZUS wchodzi centrala i terenowe jednostki organizacyjne. Zgodnie z art. 72 u.s.u.s organami ZUS są Prezes Zakładu, Zarząd, Rada Nadzorcza. Prezes ZUS a także Dyrektor Oddziału Biorąc pod uwagę fakt, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie jest organem monokratycznym, brak jest podstaw ażeby w wyniku ponownego rozpoznawania konkretnej sprawy, co polega na rozpoznaniu jej od początku na zasadach właściwych do rozpoznawania odwołań, decyzję wydawał i podpisywał ten sam pracownik. Stanowisko takie jakkolwiek w odniesieniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów NSA W-wa z dnia 22 lutego 2007r.-ONSAiWSA 2007/3/61, w której stwierdzono, że w przypadku postępowania wszczętego na wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 zastosowanie ma art. 24 § 1 pkt 5 ustawy k.p.a. Nie ulega wątpliwości, iż i w tym przypadku postępowanie zostało wszczęte na wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 k.p.a., chociaż nie doszło do wydania decyzji merytorycznej w zakresie rozpoznania samego wniosku , a jedynie stwierdzającej uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Jednak należy zważyć, że i w tym przypadku art. 134 k.p.a. przewiduje, że orzeka o tym organ odwoławczy. Zdaniem WSA oznacza to, że użyty w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. termin "brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji" znajduje pełne zastosowanie. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania jest wydanie decyzji ostatecznej przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Jak już wskazano wcześniej sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Wobec tego wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji ZUS - w imieniu, którego posiadając stosowne upoważnienie, działał określony pracownik ZUS. Wobec konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji ze względu na powyższe uchybienie Sąd za przedwczesną uznaje ocenę zaskarżonej decyzji pod względem merytorycznego rozstrzygnięcia. Należy tylko wkazać, że nie jest zasadny zarzut skarżącego co do niewłaściwej formy orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu, które w jego przekonaniu winno być nie decyzją lecz postanowieniem. Zgodnie bowiem z art. 83b. ust 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Mając powyższe okoliczności na uwadze i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.