I SA/Po 857/07

WyrokWSA w Poznaniu2007-12-19

Skład orzekający: Sylwia Zapalska, Stanisław Małek, Włodzimierz Zygmont

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły przychód podatnika w drodze szacowania marży, gdy księgi podatkowe zostały uznane za nierzetelne w części dotyczącej ewidencjonowania przychodów ze sprzedaży towarów handlowych?
Ratio decidendi
Organy podatkowe mogą ustalić przychód podatnika w drodze szacowania marży, jeśli księgi podatkowe zostaną uznane za nierzetelne w części dotyczącej ewidencjonowania przychodów, a dane wynikające z ksiąg uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania. Sąd administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny i nie może samodzielnie oceniać stanu faktycznego sprawy na podstawie oświadczeń stron złożonych na rozprawie, jeśli nie wynikają one z akt sprawy zgromadzonych przez organy podatkowe.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji organów podatkowych określających M. P. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Organy uznały prowadzone przez spółkę A s.c. księgi za nierzetelne w części dotyczącej przychodów ze sprzedaży towarów handlowych, co doprowadziło do ustalenia przychodu w drodze szacowania marży. Podatnik kwestionował sposób ustalenia marży, zarzucając m.in. dokonanie analizy na zbyt małej ilości danych i pominięcie czynników takich jak ubytki, przeceny czy zwroty towarów. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo uchylił decyzje organów, jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska Sędziowie NSA Stanisław Małek NSA Włodzimierz Zygmont(spr.) Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzje Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. oddala skargę /-/ W.Zygmont /-/S.Zapalska /-/ S. Małek Decyzją z dnia [...]. nr [...] na podstawie art. 24 ust. 2 pkt. 1 i art. 31 ustawy o kontroli skarbowej (t.j. Dz. U. z 1999r. Nr 54. poz. 572 ze zm.), art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 47 § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 56 i art. 207 O.p. oraz na podstawie art. 14 ust. 1, art. 22 ust. 1 i art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) M. S. - Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w P. - określiła M. P. prowadzącemu działalność gospodarczą ramach A s.c. w P., w której posiadał 50% udziału, wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. w kwocie [...]zł oraz zaległość podatkową w tej samej wysokości. A s.c. prowadziła działalność w P. i w G. W. obrót ze sprzedaży ewidencjonowany był za pomocą kas rejestrujących. Handel detaliczny obejmował towary dziecięce, jak: wózki, foteliki, chodziki, łóżeczka, odzież, pościel, butelki i smoczki, zabawki, artykuły kosmetyczne i higieniczne. Inspektor Kontroli Skarbowej w uzasadnieniu decyzji stwierdziła, iż podatnik bezzasadnie nie wykazał w zeznaniu rocznym PIT - 36 za 2000r. dochodu oraz nie zadeklarował podatku dochodowego, a zamiast tego wykazał stratę w wysokości [...] zł z działalności gospodarczej. Inspektor Kontroli Skarbowej stwierdziła, że z podatkowej księgi przychodów i rozchodów spółki wynika, iż w 2000 r. osiągnęła ona przychód w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł ze sprzedaży towarów oraz [...] zł ze sprzedaży usług. Natomiast wartość sprzedaży (bez podatku od towarów i usług) jest niższa niż wartość sprzedanych towarów liczona w cenach zakupu. Dokonała więc analizy stosowanych przez spółkę w 2000r. marż i ustaliła średnią marżę w wysokości 50,98%. Stąd wg ustaleń kontroli przychód ze sprzedaży towarów handlowych w A s.c. w 2000 r. wyniósł [...]zł (tj. [...] zł + [...] zł x 50,98%). Nadto stwierdziła brak zaewidencjonowania w podatkowej księdze przychodów i rozchodów kwoty [...] zł, wynikającej z faktury nr 19 z dnia [...] r., dotyczącej usług świadczonych dla B s.c. Z uwagi na powyższe ustalenia przychód A s.c. winien wynosić [...] zł, a odpowiednio podatnika [...] zł. Nadto w spółce stwierdziła zawyżenie kosztów uzyskania przychodu łącznie o kwotę [...] zł ( o kwotę [...] zł stanowiącą wartość zakupów roku 1999, o kwotę [...] zł wydatków dotyczących innych podmiotów oraz wydatków na prywatne rozmowy telefoniczne). Według ustaleń kontroli koszty uzyskania przychodu A s.c. w 2000 r. wyniosły [...] zł, z czego na podatnika przypada [...] zł. Biorąc pod uwagę 50 % udział w zyskach i stratach spółki, przychód na podatnika z tytułu udziałów w spółce wyniósł [...] zł. [([...] zł - [...] zł) : 2]. Podatnik w odwołaniu domagał się uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając decyzji m.in. brak podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia będącego podstawą określenia zobowiązania podatkowego, pominięcie art. 24 ustawy o kontroli skarbowej, naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 130, art.131, art. 132 O.p., dokonanie analizy ekonomicznej w zakresie ustalenia marży kontrolowanej jednostki w oparciu o zawężoną grupę sprzedanych towarów, pominięcie bez wskazania przyczyny protokołu ubytków według stanu na dzień 31 grudnia 2000r. i protokołu złomowania artykułów uszkodzonych, które stanowiły część dokumentacji spisu z natury na dzień 31 grudnia 2000r. Izba Skarbowa po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...]. nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit.b O.p. uchyliła powyższą decyzję i przekazała sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji Izba Skarbowa stwierdziła, z przedstawionego materiału dowodowego nie wynikało by Inspektor Kontroli Skarbowej uznał za nierzetelną prowadzoną przez spółkę podatkową księgę przychodów i rozchodów. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]. nr [...], wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 23 § 3 w zw. z art. 193 § 4 , art. 47 § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 56 i art. 207 O.p. oraz na podstawie art. 14 ust. 1, art. 22 ust. 1 i art.45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.), określił M. P. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. w kwocie [...] zł. oraz zaległość podatkową w tej samej wysokości, wysokość odsetek wg stanu na dzień wydania decyzji w kwocie [...] zł.. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej podał, według podatkowej księgi przychodów i rozchodów prowadzonej przez spółkę, że w 2000r. osiągnęła ona przychód w łącznej wysokości [...] zł , w tym [...] zł ze sprzedaży towarów oraz [...] zł ze sprzedaży usług. W związku z ustaleniem, iż wartość sprzedaży (bez podatku od towarów i usług) jest niższa niż wartość sprzedanych towarów liczona w cenach zakupu , ustalił średnią marżę w wysokości 50,98 %. Stąd uznał, że przychód ze sprzedaży towarów handlowych w 2000r. faktycznie wyniósł [...] zł. Nadto stwierdził brak zaewidencjonowania w podatkowej księdze przychodów i rozchodów kwoty [...] zł wynikającej z faktury nr 19 z dnia [...] ., dotyczącej usług świadczonych dla spółki B. Z uwagi na powyższe ustalenia organ podatkowy I instancji przyjął, że przychód s.c. A winien wynosić [...] zł, z czego na podatnika przypadają [...] zł. Nadto stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodu łącznie o kwotę [...] zł na którą składa się [...] zł z tytułu wartości zakupów z roku 1999 oraz [...] zł jako wydatków dotyczących innych podmiotów niż spółki. Koszty uzyskania przychodu spółki A w 2000r. wyniosły [...] zł, z czego na podatnika przypada [...] zł. Biorąc pod uwagę 50% udział w zyskach i stratach spółki dochód podatnika M. P. z tytułu działalności w przedmiotowej spółce wyniósł [...] zł. W odwołaniu podatnik domagał się uchylenia powyższej decyzji z powodu naruszenia art. 23 § 1 i § 3 w zw. z art. 193 § 1, § 2, § 3 i § 6 O.p. i zasad ogólnych postępowania podatkowego. Izba Skarbowa, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, podzielając stanowisko organu I instancji, decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze podatnik M. P. wniósł o uznanie powyższej decyzji organu odwoławczego za nieważną oraz o przywrócenie podatnikowi prawa do rozliczenia podatku dochodowego za 2000r. zgodnie za złożonym w urzędzie skarbowym zeznaniem PIT. Uzasadniają skargę podatnik podniósł, że inspektor kontroli skarbowej m.in. sporządziła w dniu [...] r. protokół uzupełniający badania dokumentów i ewidencji, stwierdzając w nim, że prowadzone w spółce księgi są nierzetelne w części dotyczącej przychodu ze sprzedaży towarów handlowych za rok 2000. W kontynuowanym postępowaniu kontrolnym, jak stwierdziła Inspektor w protokóle, nie przeprowadzono żadnych czynności. Księgi które, uznała za nieważne nie zostały nawet ponownie zabrane do kontroli. W toku całej kontroli nie dowiedziono , że księgi są nierzetelne t.j. prowadzone były niezgodne ze stanem rzeczywistym. Obliczenia wielkości marży dokonano w sposób nie odzwierciedlający faktyczne jej wartość. Z kilku tysięcy sztuk asortymentu wybrano 458 pozycji , nie ustalając procentowego udziału poszczególnych towarów w ogólnej sprzedaży towarów , co dało pełną dowolność w ustaleniu marży. Izba Skarbowa odrzuciła również jako dowód przedstawione wykresy dotyczące udziału badanych towarów w całości sprzedaży przyjmując do określenia dochodu wyliczony wskaźnik marży. Opodatkowano dochód bez uwzględnienia ubytków , leżenia, zniszczenia, przeceny, niechodliwości, darowizn, zwrotu towarów. Stosowanie metody " rozsądnej marży" nie oznacza, w opinii podatnika tego, że wylicza się ją arytmetycznie z danych dotyczących zakupu i sprzedaży z zastosowaniem do całego sprzedanego towaru bez uwzględnienia powyższych zaszłości. Według skarżącego bezpodstawnie organ odwoławczy nie uwzględnił w decyzji kosztów uzyskania przychodu przypadających na A s.c., a wynikających z decyzji tego organu z dnia [...]. nr [...], skierowanej do B s.c. Z powyższej decyzji wynika bowiem, że A s.c. przekazała B s.c. pieniądze za wynajem powierzchni, które to następnie B s.c. przekazała właścicielowi obiektu, co też zostało podczas kontroli wykazane. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w P. wniosła o jej oddalenie z uzasadnieniem jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...]. sygn. akt [...] uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Uzasadniając wyrok stwierdził, że zakwestionowanie przez organy podatkowe wydatków o łącznej kwocie [...] zł. było uzasadnione w świetle przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem zakupy dokonane w 1999r. nie dotyczą kosztów w roku 2000, natomiast wydatki dotyczące innych podmiotów, na które opiewają dowody ich przeniesienia, także nie mogą obciążać kosztów A s.c. Natomiast sposób określania przychodu w oparciu o ustalaną przez organy podatkowe marżę należy uznać za szacowanie. Wskazuje na to również fakt określenia marży na podstawie znikomej w odniesieniu do faktycznej ilości transakcji tj. (nie mniej niż [...]) 629 transakcji dotyczących 452 asortymentów towarów spośród 6000. Jednakże organy podatkowe miały możliwość dokonania stosownych ustaleń na podstawie przedłożonych im rolek paragonów fiskalnych. Przyjęta do analizy tak niewielka ilość transakcji w odniesieniu do rzeczywistej, podobnie jak i niewielki zakres asortymentów towarów, nie może dać nawet zbliżonego do rzeczywistości obrazu wielkości stosowanych w spółce marż. Z art. 23 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji), wynika, że określenie podstawy opodatkowania w drodze szacunku winno zmierzać do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy podatkowe winny rozstrzygnąć, czy określić przychód spółki na podstawie zebranych dowodów np. kasowych, czy też w sposób określony w art. 23 § 3 i § 5 O.p. oraz, że uzasadnione byłoby przeprowadzenie dowodu z zapisów na elektronicznych nośnikach informacji o przeprowadzenie którego wnioskuje skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej, wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...], uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Uzasadniając wyrok wyraził następującą wykładnię prawa: art. 106 § 3, ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem WSA takiego dowodu nie przeprowadził. Przyjął natomiast za rozstrzygające sprawę złożone na rozprawie (przed tym sądem) oświadczenie strony skarżącej (pełnomocnika) o ilości transakcji dokonanych w roku podatkowym przez A s.c. [...] udokumentowanych - wg tego oświadczenia - rolkami paragonów fiskalnych dostarczonych organom podatkowym i wyłącznie na tej podstawie "negatywnie" ocenił ustalenia stanu faktycznego dokonane w postępowaniu podatkowym. Sformułowania zawarte w uzasadnieniu skarżonego wyroku świadczyły o przesądzeniu przez sąd stanu faktycznego sprawy, że spółka dokonała w badanym roku podatkowym nie mniej niż [...] transakcji odnoszących się do asortymentu, na który składało się 6.000 różnych rodzajów towarów. Informacja o ilości transakcji, w których strona skarżąca brała udział, stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia sprawy przez WSA mogła być wykorzystana przez ten sąd jako dodatkowa okoliczność, brana pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem oceny stanu faktycznego dokonanej przez organy podatkowe; nie mogła natomiast o ocenie tej przesądzać; nie wynikała bowiem z akt sprawy, które zgromadziły organy podatkowe w toku postępowania. W tej sytuacji doszło w sprawie do naruszenia art. 133 § 1 powołanej ustawy mogącego mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia przez sąd I instancji. Podatnik na rozprawie dniu w [...] podtrzymał wnioski i argumentację skargi. W szczególności podkreślił, że organy podatkowe przeprowadziły kalkulację na zbyt małej niereprezentacyjnej ilości wybranego materiału dowodowego w tym rolek i odzwierciedlonych na nich transakcji sprzedaży. Miały jednak możliwości wyboru większej ilości ponieważ rolki zostały organowi dostarczone. Błędna jest stawka marży wyliczonej przez organ podatkowy w granicach 50 % - a zasadna według własnych wyliczeń w oparciu o najlepszy ze sklepów w "C." w granicach 16 % , przy czym nie odnosi się to utargów w tym najlepszym sklepie. Pełnomocnicy Dyrektora Izby Skarbowej wnieśli na tejże rozprawie o oddalenie skargi. Podkreślili, że podatnik wykazał marżę ujemną co do całości A s.c. W trakcie postępowania podatkowego nie wykazywał - pomimo wezwań organu – nawet ujemnej marży. Zwłaszcza nie podawał że były straty, zniszczenia, przeceny towarów itp. ani też w żaden sposób tego nie udokumentował ani nie udowodniał. Organ podatkowy wezwał podatnika do przedstawienie rolek i zbadał losowo kilkaset transakcji, do tych transakcji przypisał cenę zakupu i cenę sprzedaży obliczając w taki sposób marżę, odrzucił skrajne wielkości które stanowiły aż 36 % tych przypisanych i zbadanych transakcji. W tych 36 % marża wynosiła 75 % i więcej. Na etapie postępowania na którym inspektor I instancji zrobił zestawienie miał do dyspozycji 91 rolek przy czym obejmowały one transakcje z jednego , dwóch lub trzech dni. Nie było zanotowanych [...] transakcji. Rolki zostały zwrócone stronie po zakończeniu postępowania dowodowego przez organ I instancji. W sprawie skarżącego M. P., po uchyleniu odnośnej decyzji organu I instancji, wspólniczka M. P. dysponowała tylko 33 rolkami, pozostałe zostały zniszczone w toku awarii kanalizacji, spłonęły bądź zginęły w trakcie transportu, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. Inspektor rozpatrując sprawę, nie dysponował więc innym materiałem dowodowym i oparł się na materiale wcześniejszym, w tym zgromadzonym w sprawie podatkowej M. P. . Natomiast materiału dowodowego odnośnie przecen i sprzedaży poniżej ceny zakupu organ podatkowy nie posiadał, w trakcie toczącego się postępowania przed wydaniem decyzji przez organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA i gdy po wydaniu orzeczenia NSA zmieni się stan prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji. Dokonując zaś kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych , stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Skarga okazała się bezzasadna. W ocenie Sądu bezzasadny jest zarzut nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w znacznej części w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ odwoławczy uznał, że podstawą wydania decyzji winien być przepis art. 23 O.p. Konieczna przeto była ocena rzetelności ksiąg prowadzonych przez A s. c. Nastąpiło więc uzupełniania treści protokołu z badania dokumentów i ewidencji o dokonanie oceny rzetelności ksiąg. W protokole uzupełniającym z badania dokumentów i ewidencji, który został podpisany w dniu [...] uznano, że księgi prowadzone przez A s. c. są nierzetelne w części a mianowicie w zakresie ewidencjonowania w 2000r. przychodów ze sprzedaży towarów handlowych. Natomiast stan faktyczny został stwierdzony w protokole z badania dokumentów i ewidencji, który został podpisany już w dniu [...]., a organ odwoławczy nie wskazał, że należałoby w jakimkolwiek zakresie uzupełnić postępowanie w zakresie innych okoliczności. Bezzasadny jest w ocenie Sądu także zarzut nieudowodnienia przez organ podatkowy częściowej nierzetelności ksiąg podatkowych. Gdy wynikająca z księgi podatkowej marża, zrealizowana jest przez podatnika w wysokości odbiegającej od marż poszczególnych grup asortymentowych towarów, stosowanych przy sprzedaży udokumentowanej, świadczy to, iż księga podatkowa nie odzwierciedla rzeczywistego stanu rzeczy w zakresie wysokości przychodów i tym samym nie może stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym. Podstawą do stwierdzenia, że księgi przychodów i rozchodów prowadzone w A były nierzetelne, było ustalenie, iż wartość sprzedaży (bez i z VAT ) jest niższa niż wartość sprzedanych towarów liczona w cenach zakupu oraz z uwagi na brak merytorycznych wyjaśnień podatnika dlaczego w istocie miałby sprzedawał towary poniżej cen zakupu. Podatnik bowiem w odpowiedzi na w pełni uzasadnione okolicznościami sprawy wezwanie do wskazania wysokości marż stosowanych do cen zakupu w 2000r. na poszczególne grupy towarów, które były przedmiotem sprzedaży, wywodził, że "sprzedaż towaru poniżej jego ceny zakupu zmniejsza rozmiary straty z tytułu nabytych towarów handlowych", natomiast "stosowanie marży w sposób zapewniający zbyt wymaga częstych zmian - nawet kilka razy w tygodniu. Obliczenie i podanie tego wskaźnika wymaga zatrudnienia biegłego księgowego." Sąd stwierdza, iż w związku z tym organy podatkowe słusznie przyjęły , że powyższe wyjaśnienie nie opisuje przyczyn powstania wykazanej przez podatnika straty na sprzedaży towarów. W ocenie Sądu konieczne było w tej sytuacji dokonanie analizy marż stosowanych w A s.c. w celu ustalenia średniej marży stosowanej w spółce w oparciu o dokumenty źródłowe, podkreślając jednocześnie, że obliczenie, w oparciu o dokumentu źródłowe marży było następstwem, a nie powodem uznania ksiąg za nierzetelne. Zmierzając do tego celu , Inspektor zwróciła się do podatnika o dostarczenie rolek z wydrukami z kas rejestrujących. Uprawnienie do żądania dokumentów spółki (wcześniej przy kontroli dochodu M. P.) także przy kontroli w zakresie podatku dochodowego podatnika M. P. wynika z faktu, że postępowania te, w tym właśnie zakresie, wobec każdego ze wspólników, toczyły się w innym czasie. Sąd podziela ocenę organów podatkowych, że możliwość odrębnego przedstawiania dokumentacji wiąże się również z wybraną formą, prowadzenia działalności , t.j. formą spółką cywilną, gdzie w zakresie podatku dochodowego podatnikiem, a więc jednocześnie kontrolowanym, jest wspólnik jako osoba fizyczna. Sąd zauważa, że - jak wynika z pisma z dnia [...]. - nie zostały dostarczone wszystkie rolki kasowe, gdyż część z nich uległa zniszczeniu podczas awarii kanalizacji w archiwum spółki. Sąd uznaje wobec za adekwatne do opisanej sytuacji wydanie przez Inspektor postanowienia dowodowego z dnia [...]., mocą którego na podstawie art. 216 § 1 oraz art.180 § 1 i art. 181 pkt 3 O.p. włączyła do postępowania kontrolnego prowadzonego u M. P. w zakresie podatku dochodowego za rok 2000 dokumenty i dane zgromadzone w toku postępowania kontrolnego prowadzonego u M. P. w zakresie podatku dochodowego za rok 2000, wynikające z dokumentacji księgowej s.c. A - M. P., M. P. zawierające dane dotyczące wartości towarów wynikające ze spisów z natury sporządzonych przez s.c. A na dzień [...] r. w wys. [...] zł i na dzień [...]. w wysokości [...] zł oraz zestawienie marż zrealizowanych w 2000 r. na poszczególnych towarach w A s.c. M. P., M.P., które zostało dokonane na podstawie dowodów księgowych A s.c. tj. faktur zakupu towarów handlowych oraz danych wynikających z paragonów fiskalnych stanowiących dowody sprzedaży towarów. Rozpoznając obecnie sprawę Sąd - będąc związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...]. nie może przyjąć za rozstrzygające sprawę oświadczenia złożonego na rozprawie w dniu [...]. przez podatnika (pełnomocnika) o [...] transakcji dokonanych w roku podatkowym przez A s.c. i udokumentowanych - wg tego oświadczenia - rolkami paragonów fiskalnych dostarczonych organom podatkowym i wyłącznie na tej podstawie negatywnie ocenić ustalenia stanu faktycznego dokonane w postępowaniu podatkowym. Sąd w tej sytuacji nie podziela twierdzeń i zastrzeżeń podatnika w których stwierdza, że jego przychód został ustalony w drodze szacunku przez odniesienie do wielkości zakupu ustalonej marży. W stanie faktycznym sprawy nie ma podstaw do przyjęcia, że Sąd obecnie rozstrzygając sprawę, jest związany oceną w kwestii [...].r. odnosząc się do polemiki Dyrektora Izby Skarbowej w P. z tą częścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA z dnia [...]. , która dotyczyła art. 23 O.p., nie dokonał ani wykładni tego przepisu ani nie wypowiedział się jednoznacznie w sprawie poglądu reprezentowanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] jak również podatnika (pełnomocnika) , że w istocie przychód podatnika określony został w drodze szacunku. Samo stwierdzenie, że księgi są w części nierzetelne nie powoduje, że organ podatkowy zobowiązany był do określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 23 § 3 O.p. organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania pozwalają na określenie podstawy. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. jako podstawę rozstrzygnięcia powołał m.in. art. 23 § 3 w zw. z art. 193 § 4 O.p., ale w uzasadnieniu tej decyzji stwierdził, że dowody źródłowe w A s.c. stanowiły podstawę do obliczenia średniej marży dla zbadanych transakcji. Z akt wynika, że w sprawie zastosowany został odpowiedni do okoliczności sprawy, tok ustalania marż zrealizowanych w 2000r. na poszczególnych towarach w A s.c. – M. P. , M. P. – jak następuje: - analizy stosowanych marż dokonano opierając się na wszystkich przedstawionych paragonach fiskalnych dokumentujących sprzedaż oraz fakturach zakupu, - zasadą przy obliczaniu marży stosowanej przez A s.c. było wyszukiwanie ceny zakupu sprzedanego towaru wymienionego w konkretnym paragonie. Mając nazwę, kod towaru, cenę towaru (uwzględniono cenę bez podatku od towarów i usług) i datę sprzedaży, wyszukiwano cenę zakupu najbliższą dacie sprzedaży tego towaru, - uwzględniono przy obliczaniu marż, jeśli tylko było to możliwe ze względu na określenie danych na fakturze, faktury zakupu, które zawierały adnotację o przeznaczeniu towaru dla konkretnego punktu sprzedaży, - największym dostawcą towaru była B s. c., zakupy były dokonywane często i w małych ilościach wobec czego przy obliczeniu marż przyjęto najpóźniejsze ceny zakupu ( częste zakupy świadczą o dużej rotacji towaru), - z wszystkich przedstawionych paragonach fiskalnych dokumentujących sprzedaż oraz fakturach zakupu, dokonano wyboru dokumentów drogą losową i zbadano 986 transakcji sprzedaży 458 towarów. W ocenie Sądu na podstawie tych czynności Inspektor trafnie zauważa, że żadna z badanych transakcji nie wskazuje, że sprzedawano towar poniżej ceny jego zakupu, że z poddanych kontroli paragonów wynika, że ceny sprzedaży były obniżane w stosunku do cen najczęściej stosowanych, gdy zakupy obejmowały kilka lub kilkanaście pozycji i wartość rachunku była w związku z tym wysoka, że stosowane marże były bardzo zróżnicowane - w przedziale od 3,89 % do 150 %, aczkolwiek najczęściej kształtowały się w granicach od 40 % do 80 %. W rezultacie nie budzi sprzeciwu Sądu ustalenie przez Inspektora średniej marży dla zbadanych transakcji – pomijając marże równe i większe niż 75 %, które wystąpiły aż w 358 badanych transakcjach, a więc stanowiły 36,31 % ogółu transakcji - liczonej do ceny zakupu w rozmiarze 50,98 % ( suma marż [...]: 629 transakcji). Zdaniem Sądu dokumenty i wywody przedkładane przez podatnika już w toku postępowania odwoławczego nie mogły mieć wpływu na wysokość marży. Organ podatkowy trafnie i zgodnie art. 191 O.p. ocenił zaoferowane dowody. W szczególności - jak słusznie zauważył - wykresy dotyczące udziału badanych towarów w całości sprzedaży mają charakter wycinkowy, nie wskazują nawet czy przedstawione zestawienie dotyczy udziału ilościowego czy też wartościowego poszczególnych grup towarów w sprzedaży. Natomiast wywody co do np. oferowania przez A s.c. 170 rodzajów fotelików, 270 rodzajów wózków, 280 modeli samochodzików, nie zostały w żaden sposób potwierdzone. Także zeznania z dnia [...]. świadka M. H. – P. (księgowa w spółce), trafnie ocenione przez organ podatkowy jako ogólnikowe, nie mogły spowodować zmiany stanowiska w kwestii wysokości marży. W ocenie Sądu także oświadczenie podatnika (pełnomocnika) na rozprawie w dniu [...] nie mogło poważyć przyjętej przez organy wysokości marży ponieważ fakt , że rolki z kas rejestrujących obejmowały [...] transakcji nie został udowodniony jak i dlatego, że pomija , iż drogą losową z wszystkich przedstawionych przez spółkę paragonów fiskalnych dokumentujących sprzedaż oraz faktur zakupu, dokonano wyboru dokumentów i zbadano 986 transakcji sprzedaży 458 towarów. Nie jest więc przekonywujący pogląd, że ocena blisko tysiąca transakcji z uwzględnieniem przy bez mała pół tysiącu rodzajów towaru, zasługuje a priori na uznanie za mało reprezentatywną. Nie uchybia temu stwierdzeniu fakt, że z korzyścią dla podatnika organ wyłączył 358 badanych transakcji i wynikające z nich marże równe i większe niż 75 %. Z kolei przedstawiona w oświadczeniu na rozprawie dniu w [...]. wyliczona przez podatnika stawka marży, w oparciu - według oświadczenia - o najlepszy ze sklepów spółki w "C" w P. (ok.16 %) jest wyliczeniem wycinkowym. W kontekście ustaleń faktycznych, brak podstaw by uznać to wyliczenie za istotne dla rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie chodzi o całość spółki, a jak w związku z tym podniosła na tej samej rozprawie pełnomocnik organu odwoławczego komisarz skarbowy R. C., w istocie strona wykazała marżę ujemną co do całości przedsiębiorstwa A s.c. Podatnik w toku postępowania nie przedstawiał w tym postępowaniu żadnych protokołów strat, dokumentów stwierdzających dokonywaniu przecen towarów, itp. Z akt sprawy wynika, że nie podawał że były straty, zniszczenia, przeceny itp. i w żaden sposób tego nie udokumentował ani tego nie udowodniał. Przy wyliczaniu podstawy opodatkowania zdarzenia takie, jako mogące mieć wpływ na wysokość dochodu uzyskanego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, muszą być tak udokumentowane, by mogły być uznane za rzeczywiste, a nie hipotetyczne. Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Finansów dnia 16.12.1999r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. Nr 105, poz. 1199 ze zm.) podatnik jest obowiązany prowadzić księgę rzetelnie, tzn. dokonywane w niej zapisy muszą odzwierciedlać stan rzeczywisty i w sposób niewadliwy. Sąd ocenia jako bezzasadne zarzuty w kwestii wyłączenia z kosztów uzyskania przychodu A s.c . wydatków o łącznej kwocie [...] zł. Ze względu na oczywistość zgodności z prawem oceny organu odwoławczego tego zagadnienia zarzut nie wymaga szczególnych rozważań. Wskazać należy, iż na powyższą sumę składa się kwota [...] zł stanowiącą wartość zakupów roku 1999 oraz kwota [...] zł wydatków dotyczących innych podmiotów (koszty abonamentu i rozmów telefonicznych, koszty ogłoszenia, koszty zakupu dla towarów dotyczące "B" s.c.). W świetle przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, zakupy dokonane w 1999r. nie dotyczą kosztów w roku 2000, natomiast wydatki dotyczące innych podmiotów, na które opiewają dowody ich przeniesienia, także nie mogą obciążać kosztów spółki A s.c. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zasad ogólnych postępowania wrażonych w art. 120 , art. 121 § 1 O.p. , w tym art. 123 O.p. przez pozbawienie strony prawa czynnego udziału w postępowaniu, nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy. Podatnik nie wskazuje, które przepisy zostały naruszone, wobec czego nie jest możliwe ustosunkowanie się do zarzutu sformułowanego w sposób ogólny. Brak powtórnej analizy dokumentów, nie stanowi naruszenia zasad postępowania. Kontynuowane po uchyleniu decyzji postępowanie zostało uzupełnione w zakresie wskazanym przez organ odwoławczy. Podatnik miał zapewniony - co wynika z akt sprawy - udział w całym postępowaniu. Korespondencja zgromadzona w aktach sprawy dowodzi, że zostały podjęte działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego, podpisanie protokołu z badania dokumentów i ewidencji oraz adnotacji z zapoznania z ustaleniami kontroli a także podpisanie protokołu uzupełniającego, wniesienie i rozpatrzenie zastrzeżeń do protokołu oraz podpisanie adnotacji z zapoznania z ustaleniami kontroli w trakcie kontynuowania postępowania po uchyleniu decyzji przez Izbę Skarbową i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wnioskowane w skardze o "przywrócenie stronie prawa do rozliczenia podatku dochodowego za 2000r, zgodnie z rozliczeniem PIT za ten okres, który złożono w US" nie jest możliwe do zaakceptowania również z uwagi na stwierdzone w trakcie kontroli, niezaewidencjonowanie w podatkowej księdze przychodów i rozchodów kwoty [...] zł, wynikającej z faktury nr 19 z dnia [...] r., dotyczącej usług świadczonych dla "B." s.c. a także zawyżenie kosztów uzyskania przychodu łącznie o kwotę [...] zł ([...] zł stanowiących , wartość zakupów roku 1999 i [...] zł wydatków dotyczących innych podmiotów). Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie narusza art. 210 § 4 O.p. Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1240) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ W. Zygmont /-/ S. Zapalska /-/ St. Małek

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło