I SA/Bk 512/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wydania dyspozycji w sprawie przeksięgowania depozytów gotówkowych 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącego R. K. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z [...] czerwca 2007 r. R. K. (dalej, jako: skarżący) wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w B. o wydanie dyspozycji w sprawie przeksięgowania na konto Drugiego Urzędu Skarbowego w B., depozytu gotówkowego w kwocie [...] zł (wpłata z [...] listopada 2006 r.) oraz depozytu gotówkowego w kwocie [...] zł (wplata z [...] grudnia 2006 r.), przyjętych, jako zabezpieczenie wykonania zobowiązań wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] października 2006 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2002 r. (nr [...]) oraz poszczególne okresy rozliczeniowe 2003 r. (nr [...]) wraz z odsetkami. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] lipca 2007 r. nr [...], na podstawie art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa (dalej jako: O.p), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przeksięgowania depozytów gotówkowych w łącznej kwocie [...] zł. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] sierpnia 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest wstrzymanie prawa do prowadzenia przez organy podatkowe egzekucji należności, z czym wiążą się dodatkowe koszty i z tego powodu ma ogromne znaczenie dla ochrony interesu strony. Dyrektor Izby Skarbowej w B. za niesłuszny uznał zarzut naruszenia art. 224b § 1 O.p. Wskazał, że wydając postanowienie nie pozbawiono skarżącego prawa do wykonania decyzji wydanych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Podniósł, że w sytuacji, gdy wykonanie przedmiotowych decyzji jest nadal wstrzymane (nie nastąpiło uprawomocnienie się orzeczeń sądów administracyjnych dotyczących tychże decyzji), organy podatkowe nie mają prawa do podejmowania żadnych działań, które zmierzałyby do zaspokojenia należności wynikających z tych decyzji w tym również do wydanie dyspozycji, jak również dokonania samego przeksięgowania kwot depozytowych przez organy. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 224b §1 O.p. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 224a §1 pkt 1 i art.33d O.p. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie. W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że w myśl art. 224b §1 O.p. wstrzymanie wykonania decyzji nie pozbawia podatnika prawa do wykonania takiej decyzji. Argumentował, że skoro podatnik uruchomił postępowanie o wstrzymanie wykonania decyzji składając wniosek i stosowne zabezpieczenie, to o ile nie pozbawia organu możliwości ściągnięcia zobowiązania wynikającego z wydanej decyzji, ma prawo pieniędzmi tymi dysponować np. żądając by kwota zabezpieczenia została przyjęta na poczet zobowiązania określonego decyzjami. Dodatkowo wskazano, że wniosek o przeksięgowanie wpłaconej wcześniej kwoty, na konto organu podatkowego celem wykonania decyzji oznacza działanie tego podatnika dozwolone w świetle postanowień art.224b § 1 O.p., a nie niedozwolone działanie organu zmierzające do przymusowego wykonania tej decyzji. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle postanowień art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena z punktu widzenia zgodności z prawem procesu konkretyzacji (zastosowania) norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej. Z treści art. 165a §1 O.p. wynika, że organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przypadku, gdy żądanie wszczęcia postępowania podatkowego, o którym mowa w art.165 O.p., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przeszkody dotyczące wszczęcia postępowania mogą, więc dotyczyć zarówno podmiotu wnoszącego podanie (osoba niebędącą stroną), jak i przedmiotu żądania (inne okoliczności, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte). Użyte w tym przepisie pojęcie "postępowanie podatkowe" należy rozumieć, jako ciąg działań organów podatkowych i czynności stron postępowania występujących przy załatwianiu przez organy spraw wymienionych w art. 2 O.p., o ile przepisy prawa materialnego przewidują w tych sprawach konkretyzację praw i obowiązków określonych podmiotów w drodze indywidualnego, zewnętrznego aktu administracyjnego. Organy dokonując wstępnej kontroli podania (żądania) powinny przede wszystkim ustalić, czy jego celem było uruchomienie postępowania podatkowego. Dopiero pozytywna odpowiedź na to pytanie, będzie uzasadniała dalsze badanie wniesionego podania z punktu widzenia wystąpienia którejkolwiek z przesłanek odmowy jego wszczęcia. Dyrektor Izby Skarbowej odmowę wszczęcia postępowania uzasadnił brakiem uprawnień do podejmowania działań, które zmierzałyby do zaspokojenia należności wynikających z decyzji, których wykonanie zostało wstrzymane, uznając, że wykonaniem decyzji byłoby również wnioskowane przez skarżącego przeksięgowanie kwot depozytowych. Tymczasem z treści pisma skarżącego z [...] czerwca 2007 r., jak i treści zażalenia z [...] lipca 2007 r. wynika, że wnosząc o wydanie dyspozycji w sprawie przeksięgowania depozytów gotówkowych na konto Drugiego Urzędu Skarbowego w B., skarżący chciał skorzystać z zagwarantowanego mu w art. 224b § 1 O.p. prawa do dobrowolnego wykonania decyzji, których wykonanie zostało przez organ wstrzymane, a nie inicjowanie działań organów, których celem byłoby żądanie przez organ przymusowego wykonania ustalonych w decyzjach obowiązków. W myśl postanowień art. 224b § 1 O.p. wstrzymanie wykonania decyzji nie pozbawia podatnika prawa do wykonania takiej decyzji. Z jego treści wynika, więc, że wstrzymanie wykonania decyzji ogranicza jedynie uprawnienia organu administracji, który nie może żądać od strony wykonania nałożonych na nią w decyzji obowiązków, natomiast strona jest uprawniona do ich realizacji mimo wstrzymania przez organ ich wykonania. W okresie wstrzymania wykonania decyzji organ nie jest również uprawniony do egzekwowania wynikających z niej obowiązków w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Mając powyższe na uwadze nie można się zgodzić z Dyrektorem Izby Skarbowej w B., że wydanie na wniosek skarżącego dyspozycji, jak również samo dokonanie przeksięgowania kwot depozytowych przez organy podatkowe, w sytuacji, gdy wykonanie przedmiotowych decyzji jest nadal wstrzymane traktować należy jako niedozwolone działanie organu. Skład orzekający w sprawie zgadza się z autorem skargi, że "wniosek o przeksięgowanie wpłaconej wcześniej kwoty, na konto organu podatkowego celem wykonania decyzji oznacza działanie tego podatnika dozwolone w świetle postanowień art.224b § 1 Ordynacji podatkowej, a nie niedozwolone działanie organu zmierzające do przymusowego wykonania tej decyzji". W związku, z czym podanie skarżącego "o wydanie dyspozycji w sprawie przeksięgowania depozytów gotówkowych na konto Drugiego Urzędu Skarbowego w B." należało potraktować nie jako wniosek o wszczęcie postępowania podatkowego lecz, jako wniosek o przyjęcie wpłat w celu dobrowolnej realizacji obowiązków wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] października 2006 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2002 r. (nr [...]) oraz poszczególne okresy rozliczeniowe 2003 r. (nr [...]). Na marginesie należy podkreślić, że wstrzymanie wykonania decyzji nie uchyla obowiązku uiszczenia zaległości podatkowej i odsetek, a wpłaty dokonywane pomimo wstrzymania wykonania decyzji na poczet zaległości nie są nadpłatami, gdyż w tym czasie zaległości podatkowe istnieją, choć nie są wymagalne. (por. wyrok NSA z 12 października 2001 r., sygn. akt I SA/Lu 1066/00, publ. Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2002/5/125). Uwzględnienie skargi następuje m.in. w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lup prawa procesowego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa może polegać bądź na błędnej jego wykładni, bądź na niewłaściwym jego zastosowaniu, czyli podciągnięciu ustalonego stanu faktycznego pod hipotezę niewłaściwego przepisu. Właśnie z takim błędem w subsumcji mamy do czynienia w omawianej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w B. naruszył art.165a ustawy – Ordynacja podatkowa poprzez jego błędne zastosowanie. Powyższe naruszenie przepisów w ocenie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uwzględnieniem skargi. Orzeczenie w tym punkcie, znalazło oparcie w regulacji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając ponownie sprawę organy podatkowe uwzględnią dokonaną przez Sąd interpretację przepisów prawa dokonując jego subsumcji pod ustalony w sprawie stan faktyczny. Na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i § 4 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi