II SA/Ol 991/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Gminy– Burmistrza Miasta i Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej I. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze; II. orzeka, że rozstrzygnięcie nadzorcze nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy – Burmistrza Miasta i Gminy kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. . W dniu 24 lipca 2007 r., w związku z upływem okresu, na jaki powierzono stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej, Burmistrz ogłosił konkurs na stanowisko dyrektora tej szkoły. Zarządzenie o ogłoszeniu konkursu nie zostało ogłoszone w prasie, nie ukonstytuowała się także komisja konkursowa. W tych okolicznościach, zarządzeniem z dnia "[...]" burmistrz powierzył B.P. z dniem 1 września 2007 r. pełnienie obowiązków dyrektora wskazanej szkoły do chwili jego wyłonienia w drodze konkursu, nie dłużej jednak niż na okres 6 miesięcy. Rozstrzygnięciem nadzorczym "[...]" Wojewoda stwierdził nieważność tegoż zarządzenia. Zdaniem organu nadzoru, przepis art. 36 a ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zmianami), powołany jako podstawa prawna przedmiotowego zarządzenia, wskazuje na możliwość jego zastosowania w sytuacji uprzedniego wszczęcia postępowania konkursowego. Burmistrz wydał wprawdzie zarządzenie o ogłoszeniu konkursu, jednak nie dopełnił dalszych czynności przewidzianych rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 23 października 2003 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki i trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. Nr 189, poz. 1855). Stosownie do § 1 ust 2 tego rozporządzenia, ogłoszenie o konkursie powinno zostać zamieszczone w co najmniej dwóch dziennikach. Organ prowadzący szkołę nie powołał także komisji konkursowej, do czego był zobligowany postanowieniem art. 36a ust. 5 w/w ustawy. Wprawdzie art. 36a ust 4a ustawy przewiduje powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, ale sytuacja taka powinna mieć miejsce tylko w wyjątkowych, nagłych przypadkach i tylko do czasu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły wyłonionego w drodze konkursu. Szkoła nie może bowiem funkcjonować bez dyrektora a organ prowadzący szkołę powinien mieć czas na ogłoszenie i przeprowadzenie konkursu. W przedmiotowej sprawie termin wygaśnięcia powierzenia stanowiska dyrektora szkoły był znany organowi prowadzącemu szkołę, miał on zatem czas na przeprowadzenie procedury konkursowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Gmina zarzuciła, iż przepis art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty w żaden sposób nie wiąże możliwości jego zastosowania z konkursem na stanowisko dyrektora szkoły. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Treść art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r. 142, poz. 1591 ze zm.) wskazuje, iż rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia. Przyjąć należy, iż "podstawą uchylenia przez sąd aktu nadzoru powinno być każde naruszenie prawa przez organ nadzorczy, bez względu na materialnoprawny lub procesowy charakter naruszonego przepisu" (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis str. 466). Zgodnie z art. 36a ust. 4a ustawy o systemie oświaty, który stanowił materialnoprawną podstawę wydania zarządzenia uchylonego zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym, do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, zgodnie z ust. 3 lub 4, organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w szkołach, w których nie ma wicedyrektora, nauczycielowi tej szkoły, jednak nie dłużej niż na okres 6 miesięcy. Z zawartego w tym przepisie odesłania do zapisów ust. 3 lub 4 art. 36a organ nadzoru wywiódł, iż warunkiem powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły jest uprzednie podjęcie czynności związanych z przeprowadzeniem konkursu. Stanowisko to, w ocenie Sądu, jest nadinterpretacją przytoczonej normy. Po pierwsze za zasadnością skargi przemawia wykładnia językowa art. 36a ust. 4a ustawy. Ze sformułowania: "do czasu powierzenia stanowiska dyrektora, zgodnie z ust. 3 lub 4" wynika tylko to, iż czasowe powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły jest jedynie rozwiązaniem doraźnym, stanowiącym etap przejściowy procesu, który ma zakończyć się wyłonieniem dyrektora w drodze konkursu (ust. 3), a jeśli nie zgłosi się do niego żaden kandydat albo nie zostanie w jego wyniku wyłoniony, powierzeniem tego stanowiska przez organ prowadzący szkołę ustalonemu przez niego kandydatowi, po zasięgnięciu opinii rady szkoły lub placówki i rady pedagogicznej (ust. 4). Przepis art. 36a ust. 4a ustawy nie wymaga równocześnie, by wcześniejsze wszczęcie procedury konkursowej było niezbędną przesłanką do powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora w tym trybie. Po drugie także wykładnia celowościowa art. 36a ust. 4a ustawy wskazuje na konieczność uchylanie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Celem tego przepisu jest zabezpieczenie szkoły przed sytuacją, w której z różnych przyczyn do czasu wyłonienia dyrektora w sposób przewidziany w art. 36a ust. 3 lub 4 ustawy o systemie oświaty, szkoła byłaby pozbawiona osoby wykonującej obowiązki dyrektora. Osoba taka jest bowiem konieczna do prawidłowego funkcjonowania szkoły. Tę okoliczność zauważył również organ nadzoru wskazując, iż w wyjątkowych przypadkach powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora jest niezbędne, gdyż szkoła nie może funkcjonować bez dyrektora a organ prowadzący szkołę powinien mieć czas na ogłoszenie i przeprowadzenie konkursu. Należy uznać, iż z takiej właśnie przyczyny wydane zostało zarządzenie uchylone zaskarżonym rozstrzygnięciem. W piśmie z dnia 1 października 2007 r., skierowanym do Wojewody, Burmistrz Miasta i Gminy usprawiedliwił swoje działanie, wyjaśniając, iż komórka odpowiedzialna w jego urzędzie za sprawy oświaty ze względu na okres urlopowy w szkołach miała trudności z właściwym przygotowaniem dalszego postępowania w procedurze konkursowej. Wskazał również, że w związku ze zmieniającymi się przepisami ustawy o systemie oświaty, dotyczącymi rad rodziców, które powinny być wybrane najpóźniej do końca października 2007 r., chciał, by rodzice będący przedstawicielami w komisji konkursowej byli wytypowani zgodnie z nowymi przepisami. Dodatkowo, zmieniające się przepisy emerytalne dla nauczycieli w trakcie roku spowodowały, iż powstało wiele niepewności co do sposobu ich odejścia na emeryturę. Burmistrz stwierdził, iż postanowił rozpocząć procedurę konkursową po wyjaśnieniu powyższych wątpliwości. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej w dalszej części uzasadnienia: p.p.s.a. - Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze oraz z mocy art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Ponadto Sąd, na podstawie art. 200 p.p.s.a orzekł o zwrocie kosztów zastępstwa prawnego w kwocie 240zł, tj. w wysokości określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).