II SA/Ol 1008/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...] nr "[...]" w przedmiocie wydania kopii dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. L. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W wyniku toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wybudowanego przez T. i G. L. obiektu budowlanego, T.L. wniósł o umożliwienie ..cyt: " skserowania trzech kartek (2 notatki służbowe z 7 lipca 2001 r. i z 10 sierpnia 2001 r. oraz odwołania z 17 sierpnia 2001 r. ) ". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 74 § 2 oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: Kpa) w dniu "[...]" postanowieniem znak: PINB. "[...]" odmówił wydania kserokopii w/w dokumentów. Na postanowienie organu l instancji wniósł zażalenie T.L. zarzucając naruszenie art. 73 § 1 Kpa i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji z zaleceniem zapewnienia stronie możliwości sporządzenia żądanych kserokopii. Postanowieniem z dnia "[...]"Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przepis art. 73 § 1 Kpa - zobowiązuje organ administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, stosownie natomiast do treści art 73 § 2 Kpa - strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. Instytucja udostępnienia akt stronie składa się z następujących uprawnień: przeglądania akt sprawy, sporządzenia z nich notatek i odpisów, żądania uwierzytelnienia sporządzonych uprzednio przez stronę odpisów z akt sprawy, wydania stronie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. Skarżący zwrócił się do PINB z wnioskiem o skserowanie w/w dokumentów. Zatem jego wniosek nie dotyczy uprawnień przysługujących stronie, o których mowa w przepisie art 73 Kpa. Skarżący nie żądał również uwierzytelnienia sporządzonych wcześniej przez siebie odpisów, jak również nie żądał wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Gdyby nawet przyjąć, że intencją skarżącego było uwierzytelnionych dokumentów, to - skarżący nie wskazał na jego ważny interes. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniósł T.L., żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organ II instancji myli w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ustalony przez siebie stan faktyczny sprawy, na jego wstępie prawidłowo stwierdzając, że wnioskodawca zwrócił się: (...) ... o umożliwienie ...cyt.: "skserowania trzech kartek (2 notatki służbowe z 07 lipca 2001 r. i z 10 sierpnia 2001 r. oraz odwołania Państwa L. z 17 sierpnia 2001 r.) " (...), by w końcowym akapicie pierwszej strony wywieźć, że (...) Skarżący zwrócił się do PINB z wnioskiem o skserowanie w/w dokumentów. (...). W ocenie skarżącego są to tymczasem dwa odmienne stany faktyczne: w pierwszym wnioskodawca zwraca się o to, by mu umożliwiono sporządzenie kserokopii, a drugim zaś miałby jakoby oczekiwać, że owe kserokopie wykona dlań organ administracji. Istota więc problemu sprowadza się do zdarzenia poprzedzającego złożenie wniosku na piśmie. Skarżący, podczas osobistej bytności w urzędzie, zwrócił się o umożliwienie mu sporządzenia kserokopii: bądź odpłatnie na sprzęcie tegoż urzędu, bądź w punkcie usługowym, do którego akta mogły być bez zbędnej mitręgi dostarczone. Nie oczekiwał bynajmniej, że dokumenty te wykona i dostarczy mu organ administracji, do którego się zwrócił w tej sprawie. Gotów był za nie zapłacić, a nawet wykonać je sam, gdyby umożliwiono mu odpłatne skorzystanie z kserokopiarki, będącej powszechnie obecnie na wyposażeniu wszystkich urzędów. Nieopodal znajduje się także punkt usługowy wykonujący kserokopie. Nie było żadnych przeszkód, iżby kserokopie zostały tam wykonane pod nadzorem jedynie urzędnika PINB, który miałby pieczę nad aktami. Na te wszystkie okoliczności nie przeprowadzono, ani w I ani w II instancji żadnego postępowania dowodowego. Dodatkowo zaś, w postępowaniu przed Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego wprowadzono pod rozwagę dodatkowy element, który we wniosku w ogóle nie występował: żądanie wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Efektem tego były pozostające w ogóle bez związku z tą sprawą rozważania, czy dla owego uwierzytelnienia skarżący wykazał ważny interes w rozumieniu art. 73 §2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ wskazał ponadto, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie dysponuje warunkami, by zapewnić własnoręczne kserowanie dokumentów, a u siebie kserować nie może ze względu na brak odpowiednich środków finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone postanowienia pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a. Spór w niniejszej sprawie dotyczy możliwości wykonania przez stronę kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Organ administracji stoi mianowicie na stanowisku, iż skserowanie niektórych dokumentów z akt sprawy nie dotyczy uprawnień jakie przysługują stronie z mocy art. 73 § 1 Kpa. Stosownie do treści art. 73 § 1 Kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przepis powyższy wskazuje, iż strona posiada uprawnienie do przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z tychże akt notatek i odpisów, a uprawnienie te winien zabezpieczyć organ. W ocenie Sądu kserowanie dokumentów z akt administracyjnych mieści się w pojęciu wykonania przez stronę odpisów tychże dokumentów. Użycie kserokopiarki czy też innego urządzenie oznacza bowiem tylko sposób sporządzenia takich notatek czy odpisów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2001r II SA/Ol 2580 Wokanda 2002/1/26). Dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stało na stanowisku, iż artykuł 73 § 1 i 2 kpa nie przewiduje obowiązku sporządzenia przez organ administracyjny kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczenia ich stronie (por. wyrok z 27 listopada 1996r. I SA/Lu 139/96 LEX nr 28938). W sprawie niniejszej jednak wnioskodawca nie zażądał sporządzenia i doręczenia mu kserokopii dokumentów, a jedynie żądał umożliwienia mu wykonania ich kserokopii. W istocie więc domagał się umożliwienia przez organ wykonania odpisów z akt sprawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 1998r. (I SA/Gd 1657/97 LEX nr 35920), zgodnie z którym "skoro strona ma prawo sporządzać notatki lub odpisy z wszelkich pism znajdujących się w aktach sprawy, to tym samym brak jest podstaw prawnych do odmowy sporządzenia kopii tychże pism za pomocą kserokopiarki. Problem może jedynie sprowadzać się do ustalenia odpłatności za powyższe". Dotychczasowe orzecznictwo przyjmowało ponadto, iż sporządzanie notatek czy odpisów przepis pozostawił stronie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2005r. IV SA 4541/02 LEX nr 189011). Niemniej jednak ciężko wymagać od strony, która nie jest profesjonalistą, ażeby do organu administracji publicznej przychodziła z własną kserokopiarką. W ocenie Sądu przyjąć więc należy, iż to organ winien zabezpieczyć stronie możliwość wykonania odpisów dokumentów, np. poprzez ustawienie w urzędzie płatnej kserokopiarki, czy też innego urządzenia, przy pomocy, którego strona mogłaby utrwalić materiał dowodowy. Za taką wykładnią art. 73 § 1 kpa, winien także przemawiać przepis art. 8 kpa, który stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Niepotrzebny spór w kwestii wykonania kserokopii dokumentów z pewnością nie pomoże w załatwieniu sprawy administracyjnej i w prowadzeniu postępowania w sposób przewidziany w art. 8 kpa. W sprawie niniejszej nie wiadomo nawet, czy skarżący miał możliwość wykonania notatek czy też odpisów z akt sprawy w inny sposób. Organ w trakcie postępowania administracyjnego nie wskazywał także, na brak możliwości technicznych pozwalających na kserowanie przez stronę opisanych dokumentów. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska skarżącego, iż kserokopie dokumentów mogą zostać wykonane poza urzędem. Przyjąć bowiem należy, iż akta udostępnia się w siedzibie urzędu organu prowadzącego postępowanie albo organu działającego w trybie pomocy prawnej (por. G. Łaszczyca, Cz. Marzysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, TOM I, Zakamycze 2005, str. 659). Oznacza to także, iż organ nie ma obowiązku udostępniania akt stronie poza swoją siedzibą celem wykonania przez stronę odpisów z tychże akt, w tym także umożliwienia wykonania kserokopii. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzającą je postanowienie organu I instancji. Z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Ponadto Sąd, na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 340 zł tytułem zwrotu niezbędnych kosztów postępowania, na które składają się uiszczony wpis w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240zł.