II SA/Ke 566/07
WyrokWSA w Kielcach2007-12-19
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Renata Detka, Sylwester Miziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (działka nr 802/29) na rzecz spadkobiercy byłego właściciela, uznając, że na nieruchomości zrealizowano inny cel publiczny, który mógł stanowić podstawę wywłaszczenia, mimo że inwestycje (zjeżdżalnia, bar sezonowy) zostały wykonane po złożeniu wniosku o zwrot?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję organu w części odmawiającej zwrotu nieruchomości, uznając, że organ nie wykazał w sposób wystarczający, iż na działce nr 802/29 zrealizowano inny cel publiczny, który mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Kluczowe było ustalenie, kiedy inwestycje (zjeżdżalnia, bar sezonowy) zostały wykonane, ponieważ jeśli nastąpiło to po złożeniu wniosku o zwrot, przepis art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami mógł nie znaleźć zastosowania. Sąd podkreślił, że organ nie wykazał, dlaczego konkretne inwestycje należy uznać za cel publiczny i na jakiej podstawie prawnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku L.B. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (działka nr 802/29). Starosta zwrócił część nieruchomości (działki nr 802/23 i 802/30), ale odmówił zwrotu działki nr 802/29, uznając, że zrealizowano na niej inny cel publiczny. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. L.B. zaskarżył decyzję w części odmawiającej zwrotu działki nr 802/29, zarzucając błędną wykładnię przepisów o zwrocie nieruchomości i niezrealizowanie celu wywłaszczenia. Spółka "A" zaskarżyła decyzję w części dotyczącej zwrotu działki nr 802/30, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i brak zawiadomienia o postępowaniu M.M., który był dzierżawcą części nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty z dnia [...] w części orzekającej o odmowie zwrotu L. B. części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr ewid. 802/29. Sąd zasądził od Wojewody na rzecz L. B. zwrot kosztów postępowania, stwierdził, że uchylona część decyzji nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz oddalił skargę Spółki "A" Sp. z o.o.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007r. sprawy ze skarg L.B. i "A." Sp. z o.o. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty z dnia [...] znak: [...] w części orzekającej w pkt 2 o odmowie zwrotu L. B. części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr ewid. 802/29 o powierzchni 0,0754 ha, położonej w L. gm. G; II. zasądza od Wojewody na rzecz L. B. 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; IV. oddala skargę "A" Sp. z o.o..
Decyzją z dnia [...] Starosta na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140, art. 142, art. 217 ust. 2, art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku L. B. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości orzekł:
1. zwrócić L. B. nieruchomość położoną w L. gm. G. (dawniej C., gromada R., powiat K.), w aktualnej ewidencji gruntów obr. L. oznaczoną nr działki 802/23 (dz. nr hip. 298/5) o powierzchni 0,6099 ha i nr 802/30 (dz. nr hip. 298/4) o powierzchni 0,2946 ha, ujawnioną w KW nr [...] jako własność Gminy G.,
2. odmówić L. B. zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. gm. G. (dawniej C., gromada R. powiat K.), oznaczonej w dacie wywłaszczenia numerem działki 298/2, która w aktualnej ewidencji gruntów obr. L. odpowiada działce nr ewid. 802/29 (dz. nr hip. 298/3) o powierzchni 0,0754 ha, ujawnionej w KW nr [...] jako własność Gminy G.,
3. zwaloryzowaną wartość zwracanej nieruchomości ustalić na kwotę 2115 zł,
4. zobowiązać L. B. do wpłacenia kwoty wymienionej w pkt 3 decyzji na konto Urzędu Gminy w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji,
5. decyzja stanowi podstawę do wpisów w księgach wieczystych.
Decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania L. B. oraz odwołania Spółki z o.o. "A" , na podstawie art. 9a w związku z art. 136, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140, art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 kpa - utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] znak:[...] wywłaszczono na podstawie art. 2,3,8,20,21 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 18, poz. 94 z 1961 r.) na potrzeby Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej PPRN nieruchomość o powierzchni 9815 m², położoną w C., powiat [...], ujawnioną w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego pod nr [...]", jako własność A. B. c. P. Wywłaszczona nieruchomość została oznaczona nr 298/2 na planie sporządzonym w 1967 r. przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Rolnych i przyjętym do ewidencji za numerem 127/67 w dniu [...]. Z decyzji wynika, że przedmiotowa nieruchomość była niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych tj. pod urządzenie pracowniczych ogródków działkowo-campingowych w C., gr. R., pow. K. – zgodnie z lokalizacją szczegółową Nr 415/69, która została ustalona decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. z dnia [...] znak: [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Decyzja wywłaszczeniowa została utrzymana w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...].
Działka nr 298/2 weszła w skład terenu położonego na wschodnim obrzeżu zalewu w C., przeznaczonego pod budowę ośrodka rekreacyjno-wypoczynkowego WOSTiW w Kielcach p.n. "C.-W" oraz zakładowe ośrodki wypoczynkowe.
Na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] Gmina G. nabyła z mocy prawa na własność nieruchomość o powierzchni 17,5300 ha, położoną w obrębie ewidencyjnym L., w skład której weszła m.in. nieruchomość przejęta przez Skarb Państwa na podstawie decyzji wywłaszczeniowej. Na terenie objętym decyzją komunalizacyjną znajdowały się budowle i urządzenia Ośrodka Wypoczynkowego Polskich Kolei Państwowych oraz Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji (będącego następcą prawnym Wojewódzkiego Ośrodka Sportu i Rekreacji) oraz tereny rekreacyjne MOSiR.
Zgodnie z mapą sytuacyjną Nr [...], zaewidencjonowaną w dniu [...] nieruchomość oznaczona w dacie wywłaszczenia jako działka nr 298/2 o powierzchni 0,9815 ha uległa podziałowi na działki nr 802/23, nr 802/29 i nr 802/30, a podział ten został zatwierdzony prawomocną decyzją Wójta Gminy.
Zgodnie z wypisami z rejestru gruntów, znajdujących się w aktach sprawy przedmiotowe działki są własnością Gminy Górno, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej [...].
Pismem z dnia [...] L. B. – jako spadkobierca wywłaszczonej A. B., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...] oraz z dnia [...] sygn. [...] wystąpił o zwrot nieruchomości położonej w L. gm. G., wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...].
Starosta orzekając decyzją z dnia [...] o zwrocie L. B. działki nr 802/23 o pow. 0,6099 ha i nr 802/30 o pow. 0,2946 wskazał, że w latach 70-tych odstąpiono na terenie tych działek od budowy ogródków działkowo-campingowych dla pracowników, co oznacza że cel wywłaszczenia nieruchomości nie został zrealizowany, a zatem spełnione zostały przesłanki uzasadniające ich zwrot. Działki te stanowią teren niezagospodarowany, porośnięty trawą i krzakami. Na niewielkiej części działki nr 802/30 znajduje się fragment basenu kąpielowego wybudowanego przez dzierżawcę bez pozwolenia na budowę, lecz w świetle przepisów budowlanych (art. 3 i 5 Prawa budowlanego) jest to obiekt tymczasowy.
Odmawiając natomiast zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 802/29 organ wskazał, że w stosunku do tej części nieruchomości nie zostały spełnione przesłanki wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniające zwrot nieruchomości na rzecz byłego właściciela lub jego spadkobiercy, ponieważ zrealizowany został inny cel użyteczności publicznej, który w momencie nabycia na rzecz Skarbu Państwa mógł stanowić inny cel publiczny wywłaszczenia (zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - Dz.U. Nr 17, poz. 70). W takim przypadku, stosownie do art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nie przysługuje. Część działki nr 802/29 zajęta została pod fragment ciągu pieszego, który biegnie wzdłuż zalewu. Na pozostałej części znajdują się drzewa sosnowe, zjeżdżalnia wodna, bar sezonowy, a także przyłącza wodne i energetyczne.
Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu nieruchomości wywłaszczonej lub jej części, jeśli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z definicji zbędności zawartej w art. 137 wynika, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z kolei w myśl art. 229a ustawy roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Analizując materiał dowody zgromadzony w sprawie Wojewoda uznał, że organ I instancji dokonał szczegółowej analizy przesłanek uzasadniających zwrot nieruchomości, prawidłowo także ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania na kwotę 2115 zł, podlegającego, stosownie do art. 140 ustawy zwrotowi w przypadku zwrotu części nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Zasadnie także odmówił zwrotu działki nr 802/29, która została zagospodarowana na inny cel publiczny, mogący stanowić ówcześnie podstawę wywłaszczenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję w części dotyczącej zwrotu działki nr 802/30 wniosła Spółka z o.o. "A, domagając się uchylenia decyzji z dnia [...] oraz uchylenia decyzji organu I instancji.
W skardze zarzucono "sprzeczność z prawem, w szczególności z art. 229a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wyrażającą się w niezastosowaniu tej normy do oceny zasadności wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości". Ponadto zarzucono naruszenie art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 28, art. 7 i art. 8 kpa poprzez nie zawiadomienie o toczącym się postępowaniu M. M., którego interesu prawnego przedmiotowe postępowanie dotyczy z uwagi na fakt, iż to M. M. jako osoba fizyczna jest obok Gminy G. stroną umowy dzierżawy z dnia [...]., obejmującej miedzy innym wywłaszczoną działkę".
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że stroną umowy dzierżawy z dnia [...] jest obok Gminy G. M. M. jako osoba fizyczna, a nie jako reprezentant Spółki z o.o. "A", zaś przedmiotem dzierżawy są grunty objęte niniejszym postępowaniem administracyjnym. Konsekwencją zaniechania zawiadomienia M.M. o tym postępowaniu było pozbawienie go prawa czynnego udziału w postępowaniu, zgłaszania wniosków dowodowych, wypowiedzenia się jako osoba fizyczna w przedmiocie wniosku, co godzi w zasadę praworządności, pogłębiania zaufania do organów państwa.
Ponadto w skardze podniesiono, że działka nr 802/30 jest wykorzystywana na cele rekreacyjne, dla wypoczynku ludności, znajduje się na niej fragment wodnego placu zabaw, wzniesionego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego. Wydarcie z przedmiotu dzierżawy pasa gruntu stanowiącego działkę nr 802/30 uczyni niezdatnym do użytku pozostałą część dzierżawionej przez M. M. nieruchomości, a w konsekwencji doprowadzi nie tylko do wygaśnięcia umowy dzierżawy w zakresie wywłaszczonych gruntów na zasadzie art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz także do rozwiązania umowy dzierżawy w pozostałym zakresie i do zwrotu dokonanych przez M. M. nakładów oraz utraconego zarobku.
W skardze L. B. na decyzję z dnia [...] w części odmawiającej zwrotu działki nr 802/29 zarzucono naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie
przepisów:
– art. 229a, art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, iż cele zrealizowane na nieruchomości nr 802/29, której zwrotu odmówiono stanowią cele publiczne, a więc ich zagospodarowanie mieści się w granicach materialnoprawnych przesłanek dopuszczających wywłaszczenie,
– art. 136 ust. 1 i art. 137 tej ustawy poprzez odmowę zwrotu nieruchomości w sytuacji, gdy wnioskodawca dochował wszelkich nałożonych prawem aktów staranności, a brak było przesłanek do negatywnego rozpatrzenia jego wniosku, a w dacie jego złożenia na przedmiotowej nieruchomości nie dokonano żadnych czynności i nie rozpoczęto żadnych inwestycji,
2. przepisów proceduralnych, w szczególności art. 7 kpa, w szczególności poprzez uznanie, iż jako właściciel przedmiotowych nieruchomości w księgach wieczystych widnieje Gmina G., podczas gdy w rzeczywistości dla nieruchomości tych urządzona jest księga wieczysta nr [...], gdzie jako właściciel wpisany jest skarżący L. B., a także pominięcie faktu, iż wszystkie inwestycje poczynione zostały na przedmiotowej nieruchomości po złożeniu przez skarżącego wniosku o zwrot nieruchomości.
L. B wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji w części odmawiającej zwrotu pozostałej części nieruchomości, figurującej w aktualnej ewidencji gruntów gm. G. obr. L. jako działka nr 802/29 o powierzchni 0,0754 ha oraz decyzji organu I instancji".
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dnia [...] i wówczas żadne inwestycje na przedmiotowej nieruchomości nie były wykonane i żaden cel publiczny nie został zrealizowany. Urząd Gminy po złożeniu wniosku zawarł umowę dzierżawy, jednak zgodnie z orzeczeniem SN z dnia 13 grudnia 2002 r. III RN 128/02 prawo do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie podlega ograniczeniu ze względu na uprawnienia dzierżawcy wynikające ze stosunku dzierżawy dotyczącego części tej nieruchomości składowej.
Ponadto w skardze zarzucono, że organ dowolnie zinterpretował definicję celu publicznego, który w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Wojewoda popierając stanowisko Starosty o prawidłowości zastosowania art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wykazał dlaczego uważa, że budowa zjeżdżalni, postawienie baru sezonowego i ciąg dla pieszych interesujący widokowo realizuje określony cel publiczny i na jakiej podstawie prawnej opiera swoje stwierdzenie. Zdaniem skarżącego zarówno fragment ciągu pieszego, drzewa sosnowe, jak i prowadzony przez prywatnego przedsiębiorcę bar sezonowy oraz zjeżdżalnia wodna nie mieszczą się w definicji celu publicznego przyjętej w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Inwestycje związane z rekreacją nie mogą być zaliczone do inwestycji związanych z realizacją celu publicznego.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając skargę złożoną przez "A" Spółka z o.o. należy rozważyć, czy ma ona interes prawny w sprawie niniejszej i czy może być uznana za stronę niniejszego postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.
Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny.
Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie niekwestionowany jest pogląd, że interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa, który odnosi się do uprawnień lub obowiązku danego podmiotu. Oznacza to, że skarżący musi mieć do złożenia skargi interes prawny, który jest rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżoną decyzją. Interes prawny w rozumieniu powołanego przepisu ma charakter materialnoprawny. Jest on oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć konkretna norma prawna przewidująca, w odniesieniu do określonego podmiotu i w określonym stanie faktycznym, możliwość wydania określonej decyzji, czy też podjęcia określonej czynności.
Przenosząc te ustalenia na grunt postępowania wywłaszczeniowego stwierdzić należy, że stosownie do art. 112 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, określającego istotę wywłaszczenia stroną postępowania wywłaszczeniowego powinien być podmiot, którego prawo do nieruchomości ma być odjęte lub ograniczone w drodze decyzji. W pierwszej kolejności będzie to właściciel nieruchomości, jej użytkownicy wieczyści oraz osoby, którym na nieruchomości przysługują ograniczone prawa rzeczowe.
Tak rozumianego interesu prawnego nie posiada skarżąca spółka w niniejszej sprawie. Pełnomocnik Spółki na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. oświadczył, iż swój interes prawny spółka wywodzi z faktu, iż jest inwestorem urządzeń na działce nr 802/29. Jak wynika ze złożonej na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym umowy dzierżawy z dnia [...] (k. 31-34 akt) stronami tej umowy była Gmina G., jako wydzierżawiający oraz M. M., jako dzierżawca. Dzierżawą była objęta m.in. działka nr ewid. 802/22, na którą składały się działki: 802/29 oraz 802/30, będące przedmiotem wniosku L. B. o zwrot. Zatem nie Spółka z o.o. "A", lecz M. M. jako strona umowy dzierżawy części nieruchomości, objętej orzeczeniem o wywłaszczeniu ma interes prawny w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Nie zmienia tego fakt, że M. M. jest Prezesem Zarządu skarżącej Spółki.
Od interesu prawnego należy bowiem odróżnić interes faktyczny tj. sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Fakt, że skarżąca spółka nie miała przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, nie miała też żadnego interesu prawnego ani w postępowaniu administracyjnym, ani we wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję, która jej nie dotyczyła, jak również w żadnym zakresie nie dotyczyła jej interesu prawnego i obowiązku – ma ten skutek, że skarga jej uległa oddaleniu (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a nie odrzuceniu. Sąd bowiem zobowiązany do oceny interesu prawnego strony skarżącej, rozważał tę kwestię merytorycznie, uzależniając od tego rozstrzygnięcie w sprawie.
Uznając zatem, że skarga nie została wniesiona przez uprawniony podmiot, Sąd nie dokonywał oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w części objętej tą skargą, tj. w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej nr. ewid. 802/30.
Natomiast skarga L. B. jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania, nie zaś ocena ich pod względem słuszności i celowości.
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W wyniku dokonanej oceny należy stwierdzić, że decyzja w zaskarżonej części wydana została z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77, art. 107 § 3 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie zauważyć należy, iż badaniem legalności w sprawie niniejszej objęta jest decyzja w części dotyczącej odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości – działki nr 802/29 z powodu uznania przez organ, iż wprawdzie nie został na niej zrealizowany cel wywłaszczenia, lecz nie może ona być zwrócona z uwagi na zrealizowanie na niej innego celu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Zgodnie z art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej ustawą nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, jeżeli poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ustawy określa, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany,
natomiast, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.
Według art. 137 ustawy o zbędności nieruchomości nie decyduje aktualny sposób wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości. Zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w ustawie o wywłaszczeniu obejmuje również zakaz rozporządzania nieruchomością w drodze czynności prawnej przed wykorzystaniem jej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Nowelizacją z dnia 28 listopada 2003 r. został wprowadzony do ustawy o gospodarce nieruchomościami przepis art. 229a, w którym ustawodawca uznał, że nie podlega zwrotowi wywłaszczona nieruchomość także wówczas, gdy przed 1 stycznia 1998 r. (data wejścia w życie ustawy) została wydana decyzja wywłaszczeniowa, w której określono cel wywłaszczenia, ale nie został on zrealizowany, zrealizowano natomiast inny cel publiczny, który w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Do organów orzekających w sprawie należało zatem zbadanie istotnej w sprawie okoliczności i jednoznaczne określenie, czy na działce nr 802/29 został zrealizowany cel, który został określony w decyzji o wywłaszczeniu jako "urządzenie pracowniczych ogródków działkowo-campingowych", czy też inny cel, który należy uznać za inny cel publiczny, mogący stanowić w dacie wydania decyzji podstawę wywłaszczenia.
Z ustaleń organu wynika, że działka 298/2 na początku lat 70-tych weszła w skład terenu położonego na wschodnim obrzeżu zalewu C., przeznaczonego pod budowę ośrodka rekreacyjno-wypoczynkowego WOSTiW w K. p.n. "C.-W." oraz zakładowe ośrodku wypoczynkowe, ale na jej części, oznaczonej nr 802/23 i 802/30 cel ten nie został zrealizowany i te działki podlegały zwrotowi. Jednak należy podzielić pogląd wyrażony w skardze, że organ nie wykazał, że co do pozostałej części działki nr 298/2, oznaczonej nr 802/29 zachodzą negatywne przesłanki zwrotu, przewidziane w art. 229a ustawy. Samo stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji, iż "część działki 802/29 zajęta została pod fragment ciągu pieszego, który biegnie wzdłuż zalewu, na pozostałej części znajdują się drzewa sosnowe, zjeżdżalnia wodna, bar sezonowy a także przyłącza wodne i energetyczne" nie zawiera istotnej w sprawie informacji, a mianowicie dlaczego te inwestycje należy uznać za cel publiczny, na który można było wywłaszczyć nieruchomość oraz kiedy zostały one zrealizowane. Jak wynika ze złożonego na rozprawie oświadczenia Prezesa Spółki z o.o. "A" M. M. zjeżdżalnia wodna, bar sezonowy oraz przyłącza zostały wykonane dopiero po 2003 r.
Okoliczność ta zatem winna być sprawdzona przez organ, zaś ponownego rozważenia wymaga możliwość zastosowania przepisu art. 229a ustawy. Sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń w sprawie. Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Z tego względu sąd co do zasady nie może zastępować organu administracji publicznej. Rolą sądu była zatem kontrola zaskarżonej decyzji i prawidłowość przeprowadzonego przez ten organ postępowania dowodowego. Podstawową zasadą postępowania dowodowego jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), co oznacza, że organ uprawniony do oceny dowodów obowiązany jest swoją ocenę oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu, zaś sąd administracyjny ma obowiązek dokonać kontroli tej oceny dowodu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi w zakresie powołanego w decyzji wpisu do księgi wieczystej podnieść należy, że organ prawidłowo powołał się na księgę wieczystą [...] założoną dla nieruchomości gruntowej położonej w L., gmina G., oznaczonej nr 802/23, 802/29, 802/30 , w której jako właściciel wpisana jest Gmina G. na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] nr [...] (zawiadomienie Sądu Rejonowego VI Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] znajdujące się w aktach administracyjnych).
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty z dnia [...] w części orzekającej w pkt 2 o odmowie zwrotu L. B. części nieruchomości oznaczonej nr ewid. 802/29 o powierzchni 0,0754 ha, położonej w L. gm. G.. Stosownie do art. 152 ppsa Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ dokona niezbędnych ustaleń i oceni, czy zachodzą przesłanki do zwrotu nieruchomości oznaczonej nr 802/29 w świetle przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.),
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło