I SA/Wr 1316/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Błystak, Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek (spr.), Asesor WSA Anetta Chołuj, Protokolant Kamilla Gos-Górska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. przy udziale --- sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko R. S. na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W., obejmujących nieuregulowane należności z tytułu składek i opłat dodatkowych za poszczególne miesiące lat 1994-1996. Pismem z dnia [...] r. wierzyciel wniósł o zawieszenie postępowania, wobec wszycia w stosunku do zobowiązanego postępowania restrukturyzacyjnego. Na mocy postanowienia z dnia [...] r. nr [...] postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Pismem z dnia [...] r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie restrukturyzacyjne zostało zakończone poprzez jego umorzenie z uwagi na niespełnienie przez zobowiązanego ustawowych wymogów umorzenia zaległości. Wobec tego wniesiono o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] zawiadomieniem z dnia [...] r. nr [...] dokonał zajęcia prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego zakładem pracy zobowiązanego. Zajęcie to jest realizowane. Pismem z dnia [...] r. skierowanym do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. R. S. wniósł o "oddalenie zajęcia" w uzasadnieniu wskazując, iż składki za okres maja 1994 r. - maja 1996 r. uległy przedawnieniu. Wierzyciel postanowieniem nr [...] w trybie art. 65 k.p.a. przekazał przedmiotowy wniosek do organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...], pismem z dnia [...] r. wystąpił do wierzyciela o zajęcia stanowiska w zakresie wniosku strony. Wierzyciel, pismem z dnia [...] r. nr [...] wskazał, iż zaległości wskazane w tytułach wykonawczych wystawionych przez wierzyciela nie uległy przedawnieniu i nadal pozostają wymagalne. Mając na uwadze treść pisma wierzyciela, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r nr 110 poz 968 z późn zm), zwanej dalej w skrócie u.p.e.a. uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany wskazała na fakt "...iż ZUS nie wskazał jednoznacznie przepisów mówiących o nieprzedawnieniu dochodzonych roszczeń". Ponadto zobowiązany podniósł, iż wielokrotnie zwracał się do ZUS o rzetelne rozpatrzenie jego sprawy jako sprawy nadzwyczajnej bowiem w jego ocenie ZUS działa na niekorzyść strony. Wskazał także na okoliczności wypłacania stronie - w okresie dochodzenia zaległości - renty chorobowej, przez co ZUS naraził stronę na naliczanie dodatkowych odsetek, ponadto wierzyciel nie uwzględnił także faktu uiszczenia przez zobowiązanego opłaty z tytułu restrukturyzacji. W konsekwencji zobowiązany, powołując się na przesłankę wynikającą z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. uważa, iż jego obowiązek został umorzony poprzez postępowanie restrukturyzacyjne. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego okoliczności sprawy nie wypełniają przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, zwłaszcza przedstawionych przez zobowiązanego w treści wniosku o ich umorzenie i treści zażalenia. Stosownie, bowiem do regulacji art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu. Pismem z dnia [...] r. wierzyciel wskazał, iż zaległości dochodzone wobec zobowiązanego wynikające z tytułów wykonawczych o nr [...] do [...] nie uległy przedawnieniu i nadal pozostają wymagalne. Natomiast twierdzenie strony, że obowiązek egzekucyjny tychże składek uległ przedawnieniu poprzez postępowanie restrukturyzacyjne jest twierdzeniem opartym na jego subiektywnej ocenie interpretacji przepisów związanych z restrukturyzacją niektórych zobowiązań publicznoprawnych, o których mowa w ustawie z dnia 30.08.2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Należy przy tym zauważyć, że zobowiązany nie wskazał nawet z jakim dniem - w jego ocenie - należności uległy przedawnieniu. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w myśl przepisu art.29.§ 1 u.p.e.a organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tym przypadku skoro wierzyciel jednoznacznie w swoim piśmie stwierdza, iż obowiązek w zakresie uiszczenia należności z tytułu składek istnieje i jest wymagalny organ egzekucyjny nie jest uprawniony do podważenia tego stanowiska. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż w przypadku, gdy zobowiązany uważał, że dochodzony obowiązek uległ przedawnieniu, służył mu w początkowym stadium postępowania egzekucyjnego zarzut na postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. tj. w wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zobowiązany nie skorzystał z tego uprawnienia. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze Strona podnosił okoliczności związane z toczącym się przed wierzycielem postępowaniem restrukturyzacyjnym na podstawie ustawy z dnia 30.08.2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców ( Dz.U. z 2002 r. Nr 155, poz. 1287 ze zm.). Skarżący podnosi fakt, iż "...zawarł umowę w sprawie restrukturyzacji jego należności z ZUS, uiścił stosowne opłaty i to właśnie ZUS Oddział we W., jako wierzyciel nie wywiązał się ze swoich obowiązków przez co naraził skarżącego na powstanie dalszych tek za zwłokę od dochodzonych należności/' W ocenie skarżącego brak jednoznacznych i przejrzystych przepisów dot. restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawny przedsiębiorców spowodowało powstanie dochodzonych przez wierzyciela zaległości i konsekwencje tego ponosi - w ocenie skarżącego - on sam. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Podkreślił, że okoliczności toczącego się postępowania w sprawie restrukturyzacji należności z tytułu składek na rzecz ZUS na podstawie ustawy z dnia z dnia 30.08.2002 r. restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców nie stanowią podstawy do umorzenia toczącego się postępowania egzekucyjnego. Dłużnik, otrzymał decyzję z dnia [...] r. ZUS umorzył postępów restrukturyzacyjne. Zobowiązany nie odwołał się od tej decyzji. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej okoliczności niniejszej sprawy nie wypełniają przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, a powoływanie się przez skarżącego na zakończone decyzją ostateczną postępowanie restrukturyzacyjne również nie wypełnia ustawowych przesłanek umorzenia egzekucji, a jedynie może stanowić podstawę ewentualnych pertraktacji z wierzycielem w sprawie umorzenia dochodzonych należności . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie upsa. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) upsa. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 upsa, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza prawo, jakkolwiek z innych przyczyn niż podane w skardze. Przechodząc do analizy niniejszej sprawy wskazać należy, że wniosek zobowiązanego, z [...] nie był zarzutem w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Mimo braku we wspomnianym piśmie wprost sformułowanego żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny prawidłowo zakwalifikował go właśnie w ten sposób. Jednocześnie organ nie miał obowiązku zwracania się do wierzyciela o zajęcie stanowiska, gdyż wymogu takiego nie przewidują przepisy art. 59 - 61 u.p.e.a. Uzyskanie stanowiska wierzyciela nie zwalniało jednak organu od dokonania samodzielnych ustaleń, czy w sprawie występuje jedna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. "Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jest on obowiązany do chociażby sprawdzenia czy obowiązek ten nie wygasł". (wyrok wsa w Warszawie z 15.03.2006 r sygn. akt III SA/Wa 2258/05 LEX nr 197575). Podkreślić przy tym należy, że organy egzekucyjne – ograniczając się w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć jedynie do powołania się na stanowisko wierzyciela – pozbawiły zobowiązanego możliwości obrony swoich praw. Stanowisko to bowiem nie ma formy postanowienia i – jak słusznie zarzucał skarżący- nie zawiera żadnego uzasadnienia ani nawet wskazania podstawy prawnej. "W postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio następujące zasady: wynikającą z art. 6 k.p.a. zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, określoną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania, zasadę udzielania informacji (art. 9 k.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.), (...)"( wyrok wsa w Warszawie z 12.04.2005 r sygn. akt III SA 3483/03 LEX nr 165982). Faktyczny brak odniesienia się do twierdzeń zobowiązanego niewątpliwie narusza te zasady. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się między innymi w razie niewymagalności obowiązku, jego umorzenia lub wygaśnięcia lub z innego powodu albo nieistnienie obowiązku; Wystąpienie jednej z tych okoliczności powoduje, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego w danej sprawie jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie zobowiązany powoływał się na wygaśnięcie zobowiązań w skutek przedawnienia. Jak wynika z akt sprawy egzekucja dotyczy zobowiązań za lata 1994-1996, a prowadzona jest na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w [...] r. Do wszystkich tych należności mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. t.j. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). Artykuł 35 ust. 3 ustawy przewidywał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Należy mieć przy tym na uwadze, że wprowadzony przez ustawodawcę z dniem 1 stycznia 2003 r. dziesięcioletni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem, na co wskazał m.in. Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 5 kwietnia 2005 r. o sygn. I UK 232/04 (opubl. OSNP z 2006 r. nr 1-2 , poz.26 ). Zarówno w zaskarżonym postanowieniu jak i postanowieniu organu I instancji. organy w ogóle nie zwróciły uwagi na wyżej omówione zagadnienia. W dalszym postępowaniu organ egzekucyjny powinien zbadać, czy w przypadku wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. tytułów wykonawczych nastąpiło przedawnienie obowiązku. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Rozstrzygnięcie o kosztach i wykonalności uchylonych aktów znajduje oparcie w treści art. 152 i 200 w/w ustawy.