II SA/Rz 504/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Stanisław Śliwa NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego pozwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2007 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji Burmistrza Miasta N. D. z dnia [...] marca 2007 r., Nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 152 675,63 zł za usunięcie bez wymaganego pozwolenia 2 szt. drzew rosnących na posesji przy ul. Stalowskiej 6 położonej w N. D., stanowiącej jej własność – dębu i klonu jesionolistnego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1070 ze zm. ). Decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny: W dniu 4 maja 2006 r. S. P., na swojej posesji, położonej w N.j D. przy ul. Sosnowskiej 6 usunęła klon oraz dąb bez wymaganego prawem pozwolenia. W tym samym dniu złożyła wniosek o wydanie pozwolenia na ich wycięcie. W toku postępowania ustalono, że drzewa były chore, klon zerwał linię elektryczną, a dąb zniszczył stodołę. Wobec powyższego organ orzekający stwierdził, że wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej jest obligatoryjne, niezależne od winy i sytuacji materialnej sprawcy wycinki. Wysokość kary ustalono w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów, na podstawie art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92, poz. 880 ) oraz obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2006 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oaz kar za zniszczenie zieleni ( Monitor Polski nr 73, poz. 733 z 24 października 2006 r. ), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew ( Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów. Przy dokonaniu pomiaru pni wyciętych drzew przyjęto najmniejszy promień, ponieważ brak było kłód wyciętych drzew, które umożliwiałyby dokonanie pomiaru pni drzew na wysokości 130 cm. Na powyższą decyzję S. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o jej uchylenie i zwolnienie jej z obowiązku zapłacenia nałożonej kary. Niekwestionując faktu dokonanej przez siebie, bez zezwolenia wycinki drzew, nie zgodziła się z twierdzeniem organu, iż bez wpływu na zapadłą decyzję pozostają okoliczności sprawy, a to, że drzewa niszczyły infrastrukturę drogową, zagrażały bezpieczeństwu ruchu drogowego. Wskazała również że dokonała tego w nieświadomości bezprawności swojego czynu a nadto, że zasadziła 30 sztuk 2-3 letnich sosen. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując zatem kontroli w powyższym zakresie Sąd doszedł do przekonania, że decyzje organów orzekających w niniejszej sprawie nie mogą pozostać w obrocie prawnym, choć z innych przyczyn niż wskazano w skardze, a które Sąd – nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami – uwzględnił z urzędu [art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.]. Z urzędu bowiem należało stwierdzić, że decyzje tych organów zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do ich uchylenia. Bezsporne jest w rozpoznawanej sprawie, że skarżąca bez wymaganego zezwolenia usunęła z własnej nieruchomości dwa drzewa – dąb oraz klon jesionolistny. Drzewa te były chore, opadające komary niszczyły infrastrukturę, linię elektryczną i stanowiły zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. O wydanie zezwolenia skarżąca wystąpiła dopiero po wycięciu powyższych drzew. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody /Dz.U. Nr 92, poz. 880/. Zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości, a jeżeli nie jest on właścicielem – do wniosku dołącza się zgodę właściciela nieruchomości. Ust. 2 tegoż artykułu stanowi o usunięciu drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków – wówczas zezwolenie wydaje wojewódzki konserwator zabytków. Wyjątki od tej zasady /określonej w ust. 1/ wymienia enumeratywnie art. 86 ust. 1 powyższej ustawy, stanowiąc, że przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów: 1) w lasach, 2) owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu ochrony – na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową, 3) na plantacjach drzew lub krzewów, 4) których wiek nie przekracza 5 lat, 5) usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych, 7) usuwanych na podstawie właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu, a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości niniejszej niż 3 m od stropy wału, 8) które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu, 9) stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu. Wśród zatem przypadków braku ustawowego obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew nie ma sytuacji, na istnienie której wskazała skarżąca. Przeprowadzone bowiem przez organ I instancji postępowanie dowodowe wykazuje w szczególności, że "klon rósł w odległości 4,40 m od krawędzi drogi, natomiast dąb po przeciwnej stronie działki od pól uprawnych". Trzeba też tu podkreślić, że ustalenie opłat za usunięcie drzew lub krzewów następuje w wydanym zezwoleniu na usunięcie /art. 84 ust. 2 i 3 cyt. ustawy/. Stąd też posiadacz nieruchomości ma obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie także w przypadkach określonych w cyt. wyżej art. 86 ust. 1 ustawy, zaś jedynie podmiot ubiegający się o wydanie zezwolenia został zwolniony od opłat z tego tytułu. Nie powinno bowiem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że jedynie przed udzieleniem zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów możliwe jest dokonanie oceny, czy występuje przypadek wymieniony w powyższym przepisie, a w szczególności fakt obumarcia drzewa i zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi oraz mienia /na co powoływała się skarżąca/. Skarżąca zatem obowiązana była do uzyskania zezwolenia na wycinkę przedmiotowych drzew. Z mocy art. 88 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6 /art. 89 ust. 1/. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, nie pozostawiają organom swobody w podejmowaniu decyzji i dlatego także okoliczności, iż drzewa były schorowane, nieświadomość prawna posiadacza nieruchomości nie mają żadnego znaczenia. Nadmienić należy, że takie stanowisko zdaje się nie budzić wątpliwości w aktualnym orzecznictwie /np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17.10.2007 r. II SA/GL 464/07, WSA w Lublinie z dnia 25.10.2007 r. II SA/Lu 617/07/, a także doktrynie – np. K. Gruszecki w Komentarzu do ustawy o ochronie przyrody /Zakamycze 2005 r., s. 317/ wskazuje, że drzewa obumarłe z punktu widzenia prawa nadal pozostają drzewami, a jedyną różnicą w podejściu do tych obiektów przyrodniczych jest zwolnienie ich usuwania z obowiązku uiszczania opłaty. Podobne stanowisko zajmuje W. Radecki w Komentarzu do powyższej ustawy /Difin, Warszawa 2006, s. 262/. Stwierdzając zatem usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, organ I instancji obowiązany był do wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej. W ocenie jednakże Sądu, wysokość wymierzonej kary pieniężnej nie została ustalona prawidłowo i dlatego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji musiały zostać uchylone. Otóż decyzją organu I instancji wymierzono skarżącej za usunięcie drzew – dębu i klonu jesionolistnego karę pieniężną w łącznej wysokości 152.675,63 zł. Jak wyżej wskazano sposób obliczenia kary pieniężnej z tego tytułu reguluje art. 89 ust. 1 cyt. ustawy – karę ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew. Jeżeli zaś ustalenie obwodu usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 % /art. 89 ust. 3/. W ten właśnie sposób ustalony został obwód przedmiotowych drzew, przyjmując, ze najmniejszy promień dębu, jak i klonu jesionolistnego wynosi 26 cm /oględziny w dniu 1.02.2007 r. z udziałem skarżącej/. Wyliczono więc, że obwód dębu, jak i klonu jesionolistnego wynosi 147 cm. Wyliczenie natomiast kary pieniężnej przedstawione w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej /jak też na karcie wyliczenia – k. 36 akt I instancji/ odnośnie klonu jesionolistnego nie zasługuje na akceptację. Skoro bowiem wyliczony obwód tego drzewa /po pomniejszeniu o 10 %/ wynosi 147 cm, to zastosowanie wynikającego z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew /Dz.U. Nr 228, poz. 2306/ współczynnika różnicującego stawki w zależności od obwodu pnia przewidzianego dla takiego gatunku drzewa przy obwodzie 201 – 300 cm, tj. 5,55 nie jest prawidłowe. Przy obwodzie bowiem 101 – 200 cm ten współczynnik wynosi 3,70. Niezastosowanie prawidłowego współczynnika w konsekwencji musiało mieć wpływ na wysokość kary pieniężnej za usunięcie tegoż drzewa. W tym więc zakresie postępowanie organów nie zostało przeprowadzone dokładnie i w rezultacie nie było też prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Z powyższych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.