I SA/Wa 1633/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: asesor WSA Joanna Skiba asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A.G.-P. i S.P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz A.G.-P. i S.P. solidarnie kwotę 170 (sto siedemdziesiąt) złotych tytułem wpisu sądowego oraz po 617 (sześćset siedemnaście) złotych na rzecz każdego z nich tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta J. od decyzji Starosty Powiatu O. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] ustalającej odszkodowanie za nieruchomość położoną w J. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m² z obrębu [...], zapisaną w księdze wieczystej [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Mazowiecki wskazał, że Starosta Powiatu O. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. ustalił odszkodowanie za wskazaną nieruchomości zajętą pod drogę publiczną. Odwołanie od powyższej decyzji złożył Burmistrz Miasta J. Wojewoda Mazowiecki rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w odwołaniu. Organ odwoławczy zaznaczył, że z decyzji Starosty O. wynika, iż postępowanie dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zostało wszczęte po złożeniu w dniu 2 czerwca 2005 r. wniosku przez S. P. i A. G. – P. Z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] z dnia 8 lutego 2006 r., prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. wynika, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości oprócz A.G. – P. i S. P. jest F. G. Niniejszy stan księgi wieczystej obowiązywał do dnia 9 stycznia 2004 r., kiedy to księga zapisana została w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych. Z kolei znajdujący się w aktach sprawy odpis z księgi wieczystej [...], stan z dnia 1 sierpnia 2005 r., wymienia jako właściciela opisanej wyżej nieruchomości K. P. i J. P. Wojewoda Mazowiecki wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Organ odwoławczy podniósł, że z odpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, iż właścicielem działki nr [...] z obrębu [...] przed dniem 9 stycznia 2004 r. był również F. G. Wnioskodawcy objęci decyzją Starosty O. z dnia [...] lipca 2006 r. nie są zatem jedynymi osobami uprawnionymi do ewentualnego ustalenia na ich rzecz odszkodowania. Wojewoda Mazowiecki powołując przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) zaznaczył, że dopóki w księdze wieczystej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną nie zostanie ujawnione przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, możliwe jest przeniesienie własności takiej nieruchomości przez właściciela wpisanego w dziale II księgi wieczystej. Odszkodowanie w takim przypadku może zostać wypłacone po wcześniejszym jego ustaleniu jedynie właścicielowi nieruchomości, w miejsce którego Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego stała się właścicielem, którego prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji wojewody, wydanej na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Organ podkreślił, że domniemywa się, iż prawo ujawnione w księdze wieczystej jest zgodne z rzeczywistym stanem prawnym, a więc domniemanie to jako prawo wzruszalne może zostać obalone jedynie przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego. Z księgi wieczystej wynika, że nieruchomość stanowi własność K. P. i J. P. Nieruchomość objęta wnioskiem stanowi nadal własność osób fizycznych, za taką zaś nieruchomość nie może przysługiwać odszkodowanie ustalone w trybie art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wpis sądu wieczystoksięgowego, a nie decyzja wojewody może być podstawą ustalenia prawa nowego właściciela, a w konsekwencji do wypłaty odszkodowania, za utratę, którego to prawa przysługuje poprzedniemu właścicielowi nieruchomości odszkodowanie, ustalone jedynie w tym szczególnym przypadku w trybie i na zasadach obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Wojewoda Mazowiecki zaznaczył ponadto, że z wnioskiem wszczynającym postępowanie wystąpiła A. G. – P., natomiast decyzja organu pierwszej instancji skierowana została do A. P. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. G. – P. i S. P. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 73 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, art. 130 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 924 i 925 k.c., art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 131 kpa, art. 138 § 2 kpa, art. 35 § 3 kpa i art. 36 kpa oraz sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono szereg argumentów na poparcie podniesionych zarzutów oraz wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2007 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przedmiotową decyzją Wojewoda Mazowiecki, powołując art. 138 § 2 kpa, uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Podkreślić zatem należy, że w postępowaniu administracyjnym zasadą wynikającą z art. 138 kpa jest merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji jest zaś wyjątkiem od powyższej zasady. Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji nie może być podjęta w innych sytuacjach, niż te które zostały określone w art. 138 § 2 kpa i żadne inne wady decyzji pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. W orzecznictwie utrwalony został pogląd, że wykładnia rozszerzająca art. 138 § 2 kpa jest niedopuszczalna. Istotne jest również, że przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 kpa, powinny znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 kpa). W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu - organ odwoławczy uchylając kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia nie wykazał należycie powodów, którymi kierował się wydając decyzję w trybie art. 138 § 2 kpa. Z treści decyzji Wojewody Mazowieckiego nie wynika jednoznacznie jakie ustalenia decyzji organu pierwszej instancji są wadliwe i na czym wady te polegają. Innymi słowy organ odwoławczy nie uzasadnił w należyty sposób konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Oznacza to tym samym, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów art. 107 § 3 kpa i art. 138 § 2 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.