V SA/Wa 2417/07

WyrokWSA w Warszawie2008-01-10

Skład orzekający: Michał Sowiński, Jolanta Bożek, Andrzej Kania

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w szczególności w kontekście trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej zobowiązanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a., poprzez nierzetelne zebranie i ocenę materiału dowodowego dotyczącego sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącej. Organ nie dokonał pełnej analizy dochodów i wydatków rodziny, co uniemożliwiło prawidłowe ustalenie, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, co jest przesłanką do umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego.
Stan faktyczny
Skarżąca Z.M. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powołując się na trudną sytuację materialną i rodzinną. Organ pierwszej instancji oraz Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówili umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności ani szczególne przypadki uzasadniające umorzenie pomimo braku tej nieściągalności. Skarżąca zarzuciła organom błędną interpretację przepisów i błąd w ustaleniach faktycznych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Robert Żukowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...czerwca 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z ... czerwca 2007 r., nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... marca 2007 r., nr ... odmawiającą Z. M. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Pismem z 26 stycznia 2006 r. strona wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału w T., Inspektoratu w W. o umorzenie należności z tytułu składek związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podała, że zaległość powstała na skutek wyłączenia jej z ubezpieczenia w KRUS z powodu nie podlegania ubezpieczeniu rolniczemu nieprzerwanie przez okres 1 roku. Oświadczyła, iż przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej pracownik KRUS-u poinformował ją o możliwości prowadzenia działalności i opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze. Strona wyjaśniła nadto, że prowadzony przez nią sklep spożywczy w 2001 r. nie przyniósł dochodu a w kolejnych latach przynosił niskie dochody co doprowadziło do jego likwidacji. Podkreśliła, że obecnie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej ani rolniczej, jest osobą bezrobotną utrzymującą się wraz z uczęszczającym do ... synem z niskich dochodów męża w wysokości ... zł. miesięcznie. Końcowo stwierdziła, że nie jest w stanie spłacić zaległości, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla rodziny. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z ... marca 2007 r., odmówił umorzenia stronie wnioskowanych należności za okres ...2001 r. - ...2004 r. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie ... zł., tym należności głównej: ... zł. i odsetek ... zł. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 - 4 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm); powoływanej dalej jako ,,u.s.u.s--. Uzasadniając decyzję Zakład stwierdził, że strona jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w R. od ...02.2007 r. Małżonek strony, pobiera świadczenie rentowe w wysokości ... z. brutto, ... zł. netto. Dodatkowym dochodem rodziny są świadczenia z GOPS w B. w postaci zasiłku rodzinnego - ... zł. i dodatku do zasiłku z tytułu wydatków na dojazd do szkoły - ... zł. Strona nie posiada żadnego majątku ruchomego czy nieruchomego, nie ma żadnych innych zobowiązań. Opierając się na zaświadczeniach lekarskich organ podał, że zarówno strona jak i jej mąż chorują na schorzenia przewlekłe, z dokumentów tych nie wynika jaki jest rodzaj schorzeń. Wskazał również, że strona załączyła do akt rachunek za energię elektryczną na kwotę ... zł oraz dojazd do szkoły na kwotę ... zł. Organ zauważył, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Wymienił sytuacje w których zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. zachodzi całkowita nieściągalność należności. Podał nadto, że należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być, zgodnie z treścią art. 28 ust. 3 a u.s.u.s., w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej. Powołał się także, na treść § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania nalaności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365 ze zm.) przewidującego możliwość umorzenia należności, jeżeli zobowiązany wykaże, ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W ocenie organu w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Strona nie wykazała również, że zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie należności, pomimo braku całkowitej nieściągalności. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z 28 czerwca 2007 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, ust. 4, art. 28 ust. 1, 3, 4 oraz art. 32 u.s.u.s. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności. Uzasadniając decyzję organ przypomniał treść przepisów regulujących tryb umarzania należności z tytułu składek, zawartych w art. 28 u.s.u.s. oraz w akcie wykonawczym wydanym do u.s.u.s. Powtórzył także ustalenia co do sytuacji zdrowotnej i materialnej strony i jej rodziny. Dodatkowo wskazał, opierając się na danych zawartych w tabeli ,,Zestawienie dochodów i wydatków--, że strona ponosi dodatkowo wydatki z tytułu: zakupu leków dla siebie i dla męża w wysokości ... zł., opłacenia energii elektrycznej - ... zł. i dojazdu syna do szkoły - ... zł. Stwierdził nadto, że KRUS dokonał zwrotu stronie nadpłaconych składek w kwocie ... zł. Po ponownym przeanalizowaniu sprawy organ stwierdził, że nie występują przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, przewidziane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. gdyż nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności a prowadzona egzekucja jest otwarta. Strona nie wykazała, że zachodzą szczególne przypadki uzasadniające umorzenie należności przewidziane w rozporządzeniu. Zauważył, że pomimo zakończenia działalności gospodarczej w ... 2004 r. strona dopiero w ... 2007 r. zarejestrowała się w urzędzie pracy. Strona powołuje się na brak możliwości podjęcia pracy fizycznej z powodu choroby dyskopatii to jednak przedstawione przez stronę zaświadczenie lekarskie nie potwierdza niezdolności do pracy. Organ nie zakwestionował trudnej sytuacji finansowej strony, jednakże nie zakwalifikował jej jako stanu określonego w art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. Wskazał jednocześnie na możliwość uregulowania zadłużenia w układzie ratalnym. Na powyższą decyzję skarżąca, pismem z 6 sierpnia 2007 r., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku o umorzenie należności ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niezastosowanie w sprawie przepisu art. 83 i art. 28 ust. 1-4 u.s.u.s. a także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że skarżąca nie spełnia warunków do umorzenia zaległej należności. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że posiada wraz z rodziną wyjątkowo trudną sytuację materialną. Rodzina skarżącej egzystuje poniżej biologicznego minimum. Skarżąca nie uzyskuje dochodów, brak jest również majątku pozwalającego na wyegzekwowanie należności. Uiszczenie należności spowodowałoby dla skarżącej i jej rodziny zbyt ciężkie skutki, pozbawiając skarżącą i rodzinę możliwości zaspokojenia codziennych niezbędnych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a.--, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami procedury administracyjnej jak i z normami prawa materialnego doszedł do przekonania o konieczności uchylenia skarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona w sprawie decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, co czyniło zasadnym uwzględnienie skargi. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają jednak organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek należy do kompetencji organów. Sąd Administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności, zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze. Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w k.p.a. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek (na które składają się składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata - art. 24 ust. 2 u.s.u.s. ) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s., która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. Regulacja zawarta w tym przepisie wskazuje, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W niniejszej sprawie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego a zatem organ orzekający prawidłowo wskazał, że wobec skarżącego nie została spełniona przesłanka określona w art. 28 ust. 2 w związku z ust. 3 ustawy systemowej, zaznaczając w szczególności, że w sprawie należności skarżącego nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z kolei art. 28 ust. 3a u.s.u.s. daje możliwość umarzania, w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenia, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Uzupełnieniem tego przepisu jest wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 28 ust. 3 b u.s.u.s., rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), przewidujące w § 3 ust. 1 możliwość umorzenia należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 1. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 2. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodzin, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W rozpatrywanej sprawie zaległości wobec Zakładu, objęte zaskarżoną decyzją, dotyczą okresu prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. Są to należności obciążające skarżącego jako płatnika składek. W tej sytuacji wniosek skarżącego o umorzenie zaległości powinien być rozpatrywany także na podstawie przepisów art. 28 ust. 3 a i rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w kontekście twierdzeń skarżącej o braku możliwości spłaty zadłużenia bez uszczerbku dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym, które jednak nie powinno i nie może oznaczać dowolności. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (v. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II S.A. 28754/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Organ orzekający powołał się wprawdzie na powyższe przepisy jednakże nie dokonał pełnej analizy zebranych dowodów - dotyczących sytuacji materialnej skarżącej - której wynik pozwalałby na przyjęcie, że w sprawie Skarżącej nie występuje przesłanka umożliwiająca umorzenie należności, określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia do u.s.u.s. Poprzestał bowiem na wskazaniu składników dochodu rodziny skarżącej oraz wydatków tejże rodziny, nie oceniając na ich podstawie możliwości finansowych Skarżącej w zakresie nie tylko spłaty zadłużenia lecz również zaspokojenia niezbędnych, bieżących potrzeb egzystencjonalnych. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podstawowym źródłem dochodu ... - osobowej rodziny Skarżącej jest renta otrzymywana przez męża skarżącej w wysokości ... zł. netto. Dodatkowo na dochód rodziny skarżącej składają się świadczenia z pomocy społecznej (GOPS w B.) w postaci zasiłku rodzinnego w wysokości ... zł. oraz dodatku z tytułu wydatków na dojazd do szkoły syna Skarżącej w kwocie ... zł. Powyższe oznacza, że łączny miesięczny dochód ... - osobowej rodziny Skarżącej wynosi około ... zł., co z kolei wskazuje, że dochód przypadający na 1 członka rodziny wynosi niecałe ... zł. Oznacza to, że niezależnie od wysokości wydatków rodziny na leki czy na energię elektryczną (które udokumentowane zostały przez Skarżącą) i pomimo świadczeń otrzymywanych w ramach pomocy społecznej dochód uzyskiwany w rodzinie Skarżącej na jednego członka rodziny i tak jest wyraźnie niższy od określonego, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.), w tzw. kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, którego nie przekroczenie uprawnia do świadczeń z pomocy społecznej. Organ orzekający nie dokonał zestawienia miesięcznych dochodów rodziny Skarżącej i nie odniósł ich do łącznej kwoty wydatków tejże rodziny, nie uwzględnił także liczebności rodziny oraz wysokości zadłużenia (przekraczającego łącznie kwotę ..., zł.) przez co nie ustalił w sposób prawidłowy sytuacji materialnej Skarżącej (jej rodziny) na gruncie przepisów art. 28 ust. 3 a oraz § 3 rozporządzenia. Stanowi to naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obligujących organy administracji publicznej odpowiednio do: podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego a także do wyczerpującego nie tylko zebrania ale i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponadto organ orzekający wbrew wymogowi określonemu w art. 80 k.p.a. nie ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. W tej sytuacji twierdzenie organu, że Skarżąca nie wykazała by w sprawie zachodziły przesłanki uzasadniające umorzenie należności zgodnie z rozporządzeniem, należało uznać za dowolne i nie znajdujące poparcia w zebranym materiale dowodowym. Organ nie wyjaśnił dlaczego w sytuacji Skarżącej nie występuje przypadek w którym opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). Stanowi to naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przewidującego, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Naruszenie wszystkich powyżej wymienionych przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez Prezesa Zakładu winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości. W szczególności organ powinien wyjaśnić w sposób prawidłowy sytuację majątkową Skarżącej i jej rodziny ustalając dochód na jednego członka rodziny (przy uwzględnieniu miesięcznych dochodów i wydatków rodziny). Prawidłowe ustalenie przez organ orzekający stanu faktycznego w powyższym zakresie pozwoli następnie na ocenę czy w sprawie zachodzą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a więc w czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby Skarżącą możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Powyższe winno znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przedstawionych powyżej, daje prawo do podjęcia decyzji (z uwagi na jej fakultatywny charakter), nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie należności. Organ, orzekając na podstawie przepisu opartego na uznaniu administracyjnym, tak jak w niniejszej sprawie, ma bowiem prawo wyboru rozstrzygnięcia, a to znaczy, że nawet w sytuacji uznania, iż strona spełnia przesłanki w nim wskazane, może wydać negatywne dla niej orzeczenie, przy czym, przed jego podjęciem winien rozważyć na gruncie art. 7 k.p.a. interes społeczny i słuszny interes strony, tj. w odpowiedni logiczny sposób przedstawić swoje argumenty również i w tym zakresie. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Z uwagi na negatywny charakter zaskarżonej deczyzji Sąd odstąpił od zastosowania w sprawie art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło