I SA/Lu 630/07

WyrokWSA w Lublinie2008-01-11

Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Wiesława Achrymowicz, Wojciech Kręcisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy grzywna nałożona w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji podlega przedawnieniu na podstawie przepisów Kodeksu wykroczeń?
Ratio decidendi
Grzywna w celu przymuszenia, będąca środkiem egzekucyjnym w postępowaniu dotyczącym obowiązków niepieniężnych, nie jest karą w rozumieniu Kodeksu wykroczeń i tym samym nie podlega przedawnieniu na podstawie art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń. Jest to odrębna instytucja prawna, która może ulec umorzeniu, wygaśnięciu lub zwrotowi na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Stan faktyczny
Skarżąca M. G. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i odmówiło uznania zarzutów skarżącej dotyczących niedopuszczalności egzekucji. Zarzuty te dotyczyły przedawnienia grzywny nałożonej w celu przymuszenia oraz braku doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że grzywna w celu przymuszenia nie podlega przedawnieniu na podstawie Kodeksu wykroczeń i że doręczenie upomnienia nie było wymagane w przypadku egzekucji grzywny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Wojciech Kręcisz (spr.), Protokolant Asystent sędziego Anna Strzelec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi J. Ł. wynagrodzenie w kwocie [...] tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oraz zwrot wydatków w kwocie [...], które wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie; III. przejmuje na rachunek Skarbu Państwa kwotę [...] tytułem nieuiszczonego w sprawie wpisu od skargi, od uiszczenia którego skarżąca została zwolniona. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i w związku z art. 33 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]Nr [...] w sprawie uznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji oraz braku uprzedniego doręczania upomnienia za uzasadniony i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do M. G. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości i odmówił uznania zasadności zarzutów zgłoszonych przez M. G. w dniu 3 sierpnia 2006 r. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej podnosił, iż w dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie Nr [...] w sprawie uznania zarzutu za uzasadniony i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do M. G. z uwagi na przedawnienie dochodzonej należności, którą jest wymierzona jej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego grzywna celem przymuszenia. Z zażaleniem na to postanowienie wystąpił wierzyciel - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. Kwestionował on stanowisko o przedawnieniu grzywny wymierzonej w celu przymuszenia, albowiem wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia art. 45 § 3 kodeksu wykroczeń nie ma zastosowania w sprawie, jako że grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z przepisów ustawy Prawo budowlane nie jest karą i nie przedawnia się. Rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Skarbowej podzielając zasadność zarzutu wierzyciela stwierdził, iż obowiązek zbadania kwestii przedawnienia nakłada na organ egzekucyjny przepis art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przepisu tego wynika, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. W ramach badania dopuszczalności egzekucji Naczelnik Urzędu Skarbowego zobowiązany był zbadać również, czy objęta tytułem wykonawczym należność nie uległa przedawnieniu co uczynił, powołując stosowne orzecznictwo sądowe potwierdzające ten obowiązek. Następnie, wobec braku w ustawie egzekucyjnej uregulowań dotyczących kwestii przedawnienia grzywien celem przymuszenia nakładanych na podstawie art. 119 tej ustawy, zastosował przepis art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń. Odnosząc się do kwestii przedawnienia grzywny orzeczonej w postępowaniu egzekucyjnym w celu przymuszenia i możliwości zastosowania do jej przedawnienia przepisu art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń, organ odwoławczy podnosił, iż zgodnie z przepisem art. 1a pkt. 12 lit. b ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jest to środek egzekucyjny przymuszający, który ma na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny. Grzywna celem przymuszenia, choć przypomina grzywnę w postępowaniu karnym sądowym czy grzywnę, o której stanowi kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, różni się w sposób istotny od tego typu sankcji. Jest to środek zmierzający do wykonania obowiązku. Dlatego też do rozstrzygania kwestii przedawnienia grzywien w celu przymuszenia art. 45 § 3 Kodeksu wykroczeń nie może mieć zastosowania. Dyrektor Izby Skarbowej wywodził, iż zgodnie z przepisem art. 124 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w niniejszej ustawie. Z § 2 art. 124 wynika zaś, iż obowiązek uiszczenia nałożonych grzywien nie przechodzi na spadkobierców lub prawno nabywców zobowiązanego. Prowadzi to do wniosku, iż obowiązek uiszczenia grzywny w celu przymuszenia jest ściśle związany ze zobowiązanym i wygasa wraz z jego śmiercią lub ustaniem bytu prawnego zobowiązanego będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej. Stosownie do przepisu art. 125 § 1 ustawy egzekucyjnej, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (na wniosek zobowiązanego). Celem nałożenia grzywny jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku, dlatego też w razie osiągnięcia tego celu odpada potrzeba ściągnięcia nałożonej grzywny. Ponadto przepis art. 126 ustawy egzekucyjnej stanowi, iż na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części. Grzywna w celu przymuszenia jest więc środkiem egzekucyjnym, a nie zobowiązaniem pieniężnym i nie ulega przedawnieniu. Natomiast może ona ulec wygaśnięciu, podlegać umorzeniu lub zwrotowi na skutek wystąpienia przesłanek określonych w przepisach ustawy egzekucyjnej. Skoro więc grzywna celem przymuszenia nie ulega przedawnieniu, a organ egzekucyjny posiada ostateczne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] uzupełnionego pismem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. W rezultacie skutkowało to odmową uznania zarzutu M. G. o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Dyrektor Izby Skarbowej wywodził również, iż z przepisu art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej wynika, że zarzuty zgłaszane na podstawie art. 33 pkt. 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt. 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt. 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zarzut niedoręczenia aktów administracyjnych wyjaśnił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia [...] a następnie L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, a także pismem z dnia [...] stwierdzając o ich bezzasadności. M. G.wystąpiła ze skargą na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podnosiła, iż z przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i tego, czy objęta tytułem wykonawczym należność nie ulega przedawnieniu. Podnosiła w tym kontekście, że pisemne upomnienie wystawione na podstawie przepisu art. 15 § 1 ustawy nie zostało jej doręczone, a z jego treścią zapoznała się dopiero w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie. Skarżąca podnosiła, iż przekazanie upomnienia osobie zamieszkującej na innej ulicy bez zobowiązania jej pisemnie do dostarczenia przesyłki adresatowi nie powinno stanowić przesłanki uznania, iż pismo zostało doręczone prawidłowo. W związku z tym, Naczelnik Urzędu Skarbowego przy braku upomnienia stanowiącego podstawę do przyjęcia tytułu i przekazania go komornikowi do realizacji, nie powinien tego tytułu przyjmować i umorzyć postępowanie egzekucyjne. Skarżąca podnosiła, iż dopiero po 7 dniach od pokwitowania upomnienia wierzyciel mógł wystawić tytuł wykonawczy z klauzulą jego wykonalności do Urzędu Skarbowego. Wywodziła również, iż z przepisu art. 124 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że nałożona grzywna w celu przymuszenia, nie uiszczona w terminie podlega ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych ,co jest kolejnym potwierdzeniem, że jest ona karą pieniężną, a tym samym ulega przedawnieniu po upływie 3 lat, co ma miejsce w moim przypadku. Wystawiony w dniu 21 marca 2002 r. tytuł wykonawczy z karą 5000 zł, który podlegał wykonaniu już w miesiącu październiku 2002 r., skierowany został do egzekucji dopiero w dniu 21 kwietnia 2006 r., co zdaniem skarżącej świadczy również o jego przedawnieniu. Naczelnik Urzędu Skarbowego przy braku upomnienia stanowiącego podstawę do przyjęcia tytułu i przekazania go komornikowi do realizacji w oparciu o art. 29 § 2 i art. 27 § 3 nie powinien przyjąć tytułu, a sprawę egzekucyjną umorzyć. Skarżąca podnosiła również, że powoływanie się przez wierzyciela na art. 43 kpa nie jest słuszne. Przekazanie upomnienia osobie zamieszkującej na innej ulicy bez zobowiązania jej pisemnie do dostarczenia osobie wskazanej w adresie, a tym bardziej kiedy łączą ich wyłącznie zasądzone alimenty przez Sąd, nie powinno stanowić podstawy uznania skuteczności doręczenia. Dyrektor Izby Skarbowej nie analizował szczegółowo wystawionego tytułu wykonawczego, a zdaniem skarżącej nie spełnia ona warunków określonych przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 27 § 1 pkt 3, 6, 9, 11). Skarżą wskazywała również, że prowadzone w 2002 r. postępowanie administracyjne przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie zostało ukończone, w związku z czym nie było podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wnosił o oddalenie skargi. Sąd zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, iż brak jest podstaw, aby uznać, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym względzie odwołać się należy do przepisów obowiązującego prawa stanowiących podstawę działania organów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie. Podkreślić należy, iż w sprawie będącej przedmiotem orzekania Sądu, jako organy egzekucyjne rozstrzygały w niej, właściwe w rozumieniu przepisu 19 § 1 ustawy postępowanie egzekucyjne w administracji organy umocowane do stosowania środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej. Prowadziły postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie wskazanego wyżej tytułu egzekucyjnego. Kwestia ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny zasadności zarzutów i argumentów skargi, w zakresie w którym wynika z nich, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było niezgodnie z prawem. Zgodnie z przepisem art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Do tytułu wykonawczego wierzyciel zobowiązany jest dołączyć dowód doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, do podania w tytule wykonawczym podstawy prawnej braku tego obowiązku (art. 27 § 3 ustawy). Z przepisu art. 27 § 1 pkt 9 w związku z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika zaś, iż zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, stosownie do przepisu art. 33 tej ustawy może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. W tym względzie podkreślić należy, iż zgodnie z przepisem art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W świetle przywołanych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skonfrontowanych ze stanem faktycznym sprawy i zarzutami skargi, stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Jako podstawę zarzutów z dnia 3 sierpnia 2006 r. M. G. wskazała niedopuszczalność egzekucji w związku z przedawnieniem obowiązku oraz brak uprzedniego doręczenia upomnień przedegzekucyjnych, tj. przepis art. 33 pkt 1 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do przepisu art. 34 § 4 ustawy, postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów organ egzekucyjny wydaje po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego udzielone w trybie przywołanego przepisu, zawarte zostało w postanowieniu z dnia [...]., w którym wypowiadając się jako wierzyciel zarzuty te uznał za bezzasadne, a jego stanowisko w tym względzie postanowieniem z dnia [...] podtrzymał, rozpatrując zażalenie M. G., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Odnosząc się w kontekście przywołanych przepisów do stanu faktycznego sprawy i zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym stwierdzić należy, iż brak jest podstaw, aby uznać, że organy administracji publicznej uchybiły przepisom ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również odpowiednio stosowanym na podstawie przepisu art. 18 tej ustawy, przepisom kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisu art. 124 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, co skutkuje uznaniem istnienia nowego obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Jak wynika z akt sprawy, grzywna w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł została nałożona na M. G. w związku z niewykonaniem obowiązku polegającego na rozbiórce drewnianego budynku gospodarczego położonego na działce nr ewid. [...] przy ul. R. [...] w Ch. Przedmiotowy środek egzekucyjny zastosowany więc został w związku z postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym. W tym też kontekście odnieść się należy do tożsamego z treścią zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów, zarzutu skargi z którego wynika, iż skarżącej nie zostało doręczone upomnienie z dnia 4 maja 2001 r. wzywające do wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce wskazanego wyżej obiektu budowlanego. Według Sądu, nie jest to zarzut trafny. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy w odniesieniu do zarzutu zaniechania doręczenia upomnienia wyjaśniał, że "Zarzut niedoręczenia aktów administracyjnych wyjaśnił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia [...] nr [...] a następnie L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymującym w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, a także pismem z dnia [...] nr [...], stwierdzając o ich bezzasadności". W świetle powyższego uznać należy więc, że zarzut ten w postępowaniu egzekucyjnym został przez organ administracji publicznej rozpatrzony. W tym kontekście nie sposób jednak nie zwrócić uwagi na fakt, że z akt sprawy wynika, że upomnienie z dnia 4 maja 2001 r. wzywające do wykonania obowiązku rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego doręczone zostało zobowiązanej w dacie 30 maja 2001 r. Zasadność tego stanowiska jednoznacznie potwierdza to, iż jak wynika z poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii potwierdzenia odbioru pisma (upomnienia) i koperty, w której zostało ono zawarte, przesyłka w związku z niemożnością jej doręczenia adresatowi osobiście albo za pośrednictwem dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy złożona została w placówce pocztowej, a stosowne zawiadomienie na tę okoliczność (awizo) zostało umieszczone w skrzynce pocztowej. W dniu 30 maja 2001 r. nastąpił zwrot przesyłki do adresata w związku z nie podjęciem jej w terminie. W tym też kontekście stwierdzić należy, iż doręczenie przedmiotowego upomnienia wszczynającego postępowanie egzekucyjne było skuteczne. Ziściły się bowiem określone przepisem art. 44 kpa wszystkie cztery przesłanki skuteczności wskazanego trybu doręczania pism w postępowaniu administracyjnym, a mianowicie: niemożność doręczenia pisma w sposób określony przepisem art. 42 i 42 kpa; złożenie pisma w urzędzie pocztowym; umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia o złożeniu pisma; upływ terminu do odbioru pisma. W świetle powyższego brak jest więc podstaw, aby uznać, zarzut M. G. za uzasadniony. W analizowanym kontekście podkreślić należy, iż istota zarzutu zaniechania doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego dotyczy jednak innej kwestii. Z akt sprawy jednoznacznie wynika bowiem, że zarzut zaniechania doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego skarżąca odnosi również do tytułu wykonawczego z dnia 12 grudnia 2005 r. nr [...], na podstawie którego przedmiot egzekucji administracyjnej stanowi nieuiszczona grzywna w celu przymuszenia w kwocie 5.000 zł orzeczona postanowieniem z dnia [...]. Jakkolwiek faktem jest, że w postępowaniu egzekucyjnym zasadą jest, że skuteczność wszczęcia i następnie prowadzenia egzekucji warunkowana jest uprzednim zrealizowaniem nakazu określonego przepisem art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego celem, wyrażającym się w zastosowaniu zasady zagrożenia – upomnienia wzywającego do spełnienia obowiązku - jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku bez potrzeby prowadzenia egzekucji, to jednak od zasady tej prawodawca ustanowił wyjątki. Z przepisu § 3 ust. 2 w związku z § 13 pkt 3 lit.e rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) wynika, że w przypadku egzekucji grzywien w celu przymuszenia nakładanych w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym, egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W związku z powyższym brak jest jakichkolwiek podstaw aby uznać, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego doszło do naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w którym odnoszą się one do realizacji zasady zagrożenia. Skoro bowiem, a więc tak jak w sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, przedmiot egzekucji stanowiła grzywna w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (rozbiórka obiektu budowlanego), to postępowanie to mogło zostać skutecznie wszczęte i się toczyć bez uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Przedmiotowy tytuł wykonawczy Nr [...] został skarżącej skutecznie doręczony w dniu 28 lipca 2006 r. Zawierał on stosowne pouczenie, o którym stanowi przepis art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z prawa do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzonego na podstawie wskazanego wyżej tytułu wykonawczego postępowania egzekucyjnego zobowiązana skorzystała występując w dniu 3 sierpnia 2006 r. z zarzutami, których podstawę stanowiła niedopuszczalność egzekucji (przedawnienie wykonania grzywny w celu przymuszenia) oraz niedoręczenie upomnienia. Stwierdzić więc należy, iż wszczęcie egzekucji administracyjnej w sprawie nastąpiło na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego, a wyżej wskazanego tytułu wykonawczego (art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Jej przedmiot stanowiła grzywna w celu przymuszenia nałożona w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 124 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Nie jest również zasadny zarzut skargi (stanowiący również podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym) przedawnienia wykonania grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, jak również zarzut naruszenia przepisu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zaniechanie zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji. Wbrew zarzutom skargi i argumentacji zawartej w jej uzasadnieniu brak jest podstaw, aby zakwestionować zaskarżone postanowienie. Za niezasadną i pobawioną podstaw uznać bowiem należy argumentację odwołującą się do przepisu art. 45 § 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 756 ze zm.). W tym kontekście podkreślić bowiem należy, iż jakkolwiek faktem jest, że na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ustawy kodeks wykroczeń ustawodawca operuje terminem "grzywna", to jednak w żadnym razie nie uprawnia to do formułowania tezy, że termin ten odnosi się do jednej i tej samej instytucji. Grzywny, o których mowa na gruncie wskazanych wyżej ustaw stanowią dwie odrębne instytucje. Ich podobieństwo ogranicza się do stosowanej przez ustawodawcę na ich określenie zbieżnej, aczkolwiek nie do końca tożsamej konwencji językowej. Różne są ich normatywne podstawy obowiązywania, funkcje i cele, tym samym i zasady stosowania. Brak jest więc podstaw ku temu, aby odwołując się tylko i wyłącznie do wskazanej zbieżności terminologicznej na grunt postępowania egzekucyjnego i przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przenosić instytucję prawną innej gałęzi prawa, w tym przypadku prawa wykroczeń i stosować ją w postępowaniu egzekucyjnym w sposób selektywny, oderwany od jej normatywnego i funkcjonalnego kontekstu. W analizowanym kontekście, podkreślając odrębności instytucji grzywny, o której mowa w kodeksie wykroczeń i grzywny w celu przymuszenia z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazać należy, iż: 1) instytucje te są instytucjami dwóch różnych ustaw, należących do dwóch różnych gałęzi prawa wyodrębnionych na podstawie kryterium przedmiotowego, w konsekwencji podlegających odmiennej metodologii ich stosowania; 2) grzywna, o której mowa w ustawie Kodeks wykroczeń, jest obok aresztu, ograniczenia wolności i nagany karą orzekaną za wykroczenie, którym jest czyn społecznie szkodliwy, zawiniony, zabroniony przez ustawę obowiązująca w czasie jego popełnienia pod groźbą kary (art. 1 § 1 i 2 kw); zasady wymiaru kary grzywny podlegają szczegółowym regułom określonym w przepisach rozdziału II "Kary, środki karne i zasady ich wymiaru" ustawy Kodeks wykroczeń w tym zwłaszcza zasadzie indywidualizacji (art. 34 - 39), a orzeczona kara ma realizować funkcję prewencji indywidualnej i generalnej oraz funkcję wychowawczą; 3) przepisy Rozdziału V ustawy Kodeks wykroczeń regulujące instytucje przedawnienia orzekania, przedawnienia wykonania kary oraz zatarcia skazania (art. 45 - 46) są oczywistą i naturalną konsekwencją celów kary, których realizacja wraz z upływem czasu już nie następuje; 4) grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt. 12 lit. b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji); 5) istota tego środka egzekucyjnego wyraża się w tym, iż jest to tzw. środek przymuszający, a nie zaspokajający; 6) jest to środek egzekucyjny, który ma na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny (art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji); 7) grzywna w celu przymuszenia nie jest więc orzekana w związku z popełnieniem czynu zabronionego przez ustawę pod groźbą kary; 8) zgodnie z przepisem art. 124 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych; 9) w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego (art. 125 § 1 ustawy egzekucyjnej); 10) realizacja obowiązku następująca w konsekwencji nałożenia grzywny w celu przymuszenia do jego wykonania czyni zbędnym ściągnięcie nałożonej grzywny; 11) na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub w części (art. 126 ustawy); 12) grzywna w celu przymuszenia może ona ulec wygaśnięciu, podlegać umorzeniu lub zwrotowi na skutek wystąpienia przesłanek określonych w przepisach ustawy egzekucyjnej. W świetle wskazanych odrębności instytucji grzywny obowiązującej na gruncie ustawy Kodeks wykroczeń i grzywny w celu przymuszenia z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest więc jakichkolwiek podstaw, aby uznać za zasadne stanowisko skarżącej podnoszone w skardze i w zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym, że wykonanie nałożonej grzywny w celu przymuszenia uległo przedawnieniu na podstawie przepisu art. 45 § 3 kodeksu wykroczeń. Zasadnie więc Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie organu I instancji i orzekł odmiennie co do istoty sprawy odmawiając uznania zasadności zarzutów zgłoszonych przez M. G. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wbrew wywodom i argumentom skargi brak jest również jakichkolwiek podstaw, aby uznać, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego doszło do naruszenia przepisu art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z akt sprawy, zwłaszcza zaś z uzasadnień wydawanych w nim orzeczeń, w tym pierwotnie wydanych postanowień, zwłaszcza zaś postanowienia organu odwoławczego z dnia [...] uchylającego postanowienie organu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia wynika, że kwestia dopuszczalności egzekucji była badana przez organy egzekucyjne, a skierowany do egzekucji tytuł wykonawczy był przedmiotem oceny dokonywanej z perspektywy przepisu art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym też kontekście podkreślić należy, iż uwzględnienie przez organ odwoławczy zażalenia wierzyciela – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego – na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o uznaniu zarzutu i umorzeniu postępowania egzekucyjnego nastąpiło również w związku z oceną zagadnienia dopuszczalności egzekucji. Rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej wyrażone w tym przedmiocie w zaskarżonym postanowieniu nastąpiło po merytorycznym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym. W świetle wyżej przywołanych argumentów, ocen i wniosków formułowanych na ich podstawie brak jest podstaw, aby rozstrzygnięciu temu zarzucać naruszenie przepisów obowiązującego prawa. Nie znajdując również żadnych innych przesłanek, które w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga, jako niezasadna podlega oddaleniu. W związku z tym, Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak na wstępie. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepis § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło