II OZ 280/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 435/07 o odmowie dopuszczenia wnioskodawcy do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi Gminy M. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody D. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Burmistrza Gminy M. w sprawie potwierdzenia powołania Zastępców Burmistrza postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 stycznia 2008 r. odmówiono R. L. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie w charakterze uczestnika tego postępowania w sprawie ze skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody D. z dnia [...], nr [...]. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że wobec jasnego brzmienia art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, nie zachodzą wątpliwości, że stronami postępowania nadzorczego są organ nadzoru i właściwa jednostka samorządu terytorialnego, co oznacza, że tylko te podmioty biorą udział w postępowaniu sądowym uruchamianym skargą; szczególnie, że wniesienie przez gminę skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze nie jest poprzedzone żadnym wcześniejszym postępowaniem. Wynika z tego, że osoba trzecia, która powołuje się na swój interes prawny, nie może zostać ani na płaszczyźnie samorządowych przepisów ustrojowych ani na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – uczestnikiem postępowania na prawach strony. W zażaleniu na to postanowienie R. L. wniósł o uchylenie postanowienia i dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania, ponieważ jakkolwiek legitymację skargową posiada wyłącznie gmina, to powinien on zostać dopuszczony do postępowania na podstawie przepisu art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Nie ulega wątpliwości, że do złożenia skargi na rozstrzygnięcie organu nadzorczego uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone (art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, t.j.Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.). W myśl art. 32 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zasada ta znajduje rozszerzenie w art. 33 § 1 i 2 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 33 § 1 osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa jest zatem uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym, czyli w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. W myśl § 2 udział w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania (a nie wynik postępowania sądowego) dotyczy jej interesu prawnego. Z powyższej regulacji wynika, że o możliwości przystąpienia do postępowania decyduje legitymowanie się interesem prawnym. W tej sytuacji Sąd I instancji słusznie stwierdził, że R. L. nie może być uznany za podmiot mieszczący się w kategorii uczestników postępowania w rozumieniu powołanego wyżej przepisu art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pojęcie interesu prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie odbiega w zasadzie od pojęcia interesu prawnego przyjętego w postępowaniu administracyjnym. Przymiot uczestnika postępowania, o którym mowa w art. 33 § 2 powoływanej ustawy daje więc dopiero norma o charakterze materialno-prawnym, bezpośrednio legitymująca określony podmiot do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, czy legitymująca go do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. O istnieniu interesu prawnego przesądzają zatem przepisy prawa materialnego, od interesu prawnego należy odróżnić jednak interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Najważniejszymi cechami interesu prawnego w rozumieniu art. 33 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są bezpośredniość i realność tego interesu. Bezpośredniość dotyczy związku sytuacji prawnej danego podmiotu z normą materialno-prawną, z której ten interes wywodzi. Interes prawny musi być także własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (zob. J. Zimmermann, Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego w: Gospodarka, Administracja, Samorząd, red. H. Olszewski, B. Popowska, Poznań 1997, s. 610). W niniejszej sprawie nie ma zaś podstaw do uznania bezpośredniego związku między sferą praw i obowiązków R. L. a zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym, którym Wojewoda stwierdził nieważność zarządzenia nr [...] Burmistrza Gminy M. z dnia [...] w sprawie potwierdzenia powołania zastępców burmistrza. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.