II FSK 836/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Włodzimierz Kubiak, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA del. Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Rz 570/07 w sprawie ze skargi A. H., W. H., A. H., J. H. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 1 marca 2007 r. nr [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od dnia 1 sierpnia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r., łącznych zobowiązań pieniężnych za lata 2003-2004 oraz za okres od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia 30 listopada 2005 r. oddala skargę kasacyjną. Sygnatura akt II FSK 836/08 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. H., W. H. i Al. H. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od 1 sierpnia do 31 grudnia 2001 r. i za rok 2002 oraz w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2003 i 2004 oraz za okres od 1 stycznia do 30 listopada 2005 r. Sąd ten przedstawił następujący stan sprawy: Prezydent Miasta R. decyzjami z dnia 17 lipca 2006 r. ustalił zobowiązanie skarżących w podatku od nieruchomości za okres od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia 2001 r. w kwocie 512,10 zł i za rok 2002 w kwocie 1.365,50 zł oraz łączne zobowiązanie pieniężne za 2003 r. w kwocie 1.106,20 zł, za 2004 r. w kwocie 1.485,20 zł i za okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 listopada 2005 r. w kwocie 1.428,70 zł. W odwołaniu od powyższych decyzji skarżący zarzucili, że organ podatkowy nie opodatkował wszystkich gruntów znajdujących się w ich posiadaniu samoistnym, nie uznał tych gruntów za grunty rolne oraz ustalił kwotę do zapłaty bez uwzględnienia aktualnego stanu rozliczeń ze skarżącymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzjami z dnia 1 marca 2007 r. decyzje organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. Stwierdził w uzasadnieniu, że ustalenie zarówno przedmiotu opodatkowania, także w odniesieniu do charakteru gruntów podlegających opodatkowaniu, jak i kręgu osób, których należało uznać za podatników, opierało się na danych z ewidencji gruntów. Dlatego też skarżącym nie wymierzono podatku za nieruchomość rolną położoną w Z., której właścicielem jest F. H. i którego prawo własności zostało ujawnione w ewidencji, gdyż fakt pozostawania tej nieruchomości w posiadaniu samoistnym przez skarżących w ewidencji tej ujawniony nie został. Ponadto, ponieważ nieruchomości skarżących nie spełniały wymogu obszarowego, wynikającego z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 5 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w latach 2001-2002, nie było podstaw do opodatkowania ich podatkiem rolnym (a nie podatkiem od nieruchomości), ani też do wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynku gospodarczego, jako nie położonego na gruntach gospodarstwa rolnego i nie służącego wyłącznie działalności rolniczej. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że skarżone decyzje ustalają wymiar podatku za poszczególne okresy podatkowe i nie odnoszą się do bieżących rozliczeń podatkowych adresatów tych decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący zarzucili, że grunty podlegające opodatkowaniu były i są użytkowane rolniczo, a także, że nie uwzględniono ze skutkiem wstecznym decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 17 listopada 2005 r., która prostuje błędne wpisy w ewidencji gruntów. Ponadto podnieśli zarzut przedawnienia zobowiązań podatkowych za 2002 r., nieważności decyzji dotyczącej roku 2001 z powodu wcześniejszego rozstrzygnięcia tej sprawy inną decyzją oraz wadliwość opodatkowania właściciela nieruchomości w sytuacji, gdy nieruchomość ta były w samoistnym posiadaniu skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2008 r. skargę oddalił. Wskazał w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (obecnie Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) podstawę wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił, że organy podatkowe nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku, niż dane wskazane w tej ewidencji. Weryfikacja danych wynikających z ewidencji może być przeprowadzona, ale nie przez organy podatkowe, tylko przez organy właściwe do jej prowadzenia, jednakże decyzja zmieniająca omawiane dane jako podstawa ustalenia wymiaru podatku wywołuje skutki na przyszłość i nie ma skutku wstecznego. Ponadto, jeżeli w ewidencji gruntów wpisany tylko właściciel nieruchomości, a nie jej posiadacz samoistny, to decyzja wymiarowa powinna być adresowana do posiadacza. Skarżący nie mogli więc w postępowaniu podatkowym obalić moc dowodową dokumentu urzędowego, jakim jest wypis z ewidencji gruntów i budynków. Skarżący w deklaracjach na podatek od nieruchomości nie podali wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, toteż zgodnie z art. 68 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) termin przedawnienia zobowiązania uległ przedłużeniu do 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy; zarzut odnoszący się do przedawnienia zobowiązania za rok 2002 jest więc chybiony, skoro decyzje doręczono dnia 31 lipca 2006 r. Z kolei pierwsza decyzja odnosząca się do podatku za 2001 r., wydana dnia 25 stycznia 2001 r., została wygaszona decyzją z dnia 4 sierpnia 2005 r., nie zachodzi więc przypadek nieważności. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w części ustalającej rodzaj i wysokość podatku od gruntów, które posiada A. H. i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) przez "nieuwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, mimo naruszenia przepisów przez organ podatkowy w toku postępowania, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia". Uzasadniając zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. podkreślono, że organ podatkowy nie uwzględnił zmian w ewidencji i oparł swoją decyzję na poprzednich wpisach do ewidencji, twierdząc, że decyzja nr [...] wywierać może skutki dopiero od dnia 1 grudnia 2005 r. Uzasadniając natomiast zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. podkreślono, że "ponieważ organ podatkowy ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne wyłącznie na podstawie niezmienionych, czyli niezgodnych ze stanem faktycznym, jak i z ustawą, wpisów do ewidencji gruntów, to takie naruszenie prawa może dawać podstawę do wznowienia postępowania. Nieuwzględnienie skargi w tym zakresie przez Sąd I instancji stanowi naruszenie art. 145 §1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W podstawie kasacyjnej strona wnosząca skargę kasacyjną sformułowała. jako jedyny, zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) P.p.s.a. Opisany w petitum skargi sposób ich naruszenia ("przez nieuwzględnienie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, mimo naruszenia przepisów przez organ podatkowy w toku postępowania, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia") wskazuje na to, że żaden z tych przepisów nie mógł zostać naruszony we wskazany przez stronę sposób. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie zawiera natomiast żadnego rozwinięcia tych zarzutów. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. przewiduje, że "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego". Strona wnosząca skargę kasacyjną, poza powyższym stwierdzeniem, że "organ podatkowy ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne wyłącznie na podstawie niezmienionych, czyli niezgodnych ze stanem faktycznym, jak i z ustawą, wpisów do ewidencji gruntów, to takie naruszenie prawa może dawać podstawę do wznowienia postępowania", w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazała na wystąpienie którejś z określonych przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego. Podniesiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. nie może zatem odnieść skutku. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Należy podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie nie stwierdzając naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, był zobowiązany do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oraz organów podatkowych, że przy wymiarze podatku od nieruchomości wiążące są dla organów podatkowych dane z ewidencji gruntów i budynków. Organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń co do klasyfikacji gruntu, zatem wiążąca dla organów podatkowych jest klasyfikacja gruntów wynikająca z wyżej wskazanej ewidencji na podstawie art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Przepis ten stanowi, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Według tego przepisu zatem ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a zatem organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Pogląd ten znajduje oparcie w bogatym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. II FSK 372/07, publ. w: Lex nr 490966; z dnia 12 marca 2009 r., sygn. FSK 49/08, publ. na stronie: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl/). Jak powyżej nadmieniono, dane zawarte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 O.p. i zgodnie z tym przepisem stanowią one dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia oparte o treść tych dokumentów urzędowych stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. W związku z tym organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Podważenie tych danych bądź też ich zmiana mogła nastąpić w postępowania prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji. W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe. Należy mieć na uwadze to, że przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz wydane na jego podstawie przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) wskazują organy właściwe do prowadzenia ewidencji gruntów i budynków, tryb oraz zasady dokonywanie zmian w zapisach tej ewidencji. Wśród tych uprawnionych organów nie zostały wymienione organy podatkowe. Powołanie się w postępowaniu podatkowym na inne przeznaczenie gruntu, niż wynika z ewidencji, jak również na błędy w postępowaniu dotyczącym zmian w ewidencji gruntów i budynków (na co powołuje się strona wnosząca skargę kasacyjną w niniejszej sprawie), nie ma zatem wpływu na decyzję w przedmiocie podatku od nieruchomości. Znaczenie dla sprawy ma tylko klasyfikacja wynikająca z omawianej ewidencji. Prowadzenie ewidencji, jak i aktualizacja znajdujących się w niej danych, należy do kompetencji starosty, zaś w przypadku wprowadzenia zmian w ewidencji organy podatkowe zobowiązane są do ich uwzględnienia w postępowaniu w sprawie ustalenia wysokości podatku należnego z tytułu własności nieruchomości. Zmiana ewidencji gruntów i budynków powinna przy tym rodzić wyłącznie zmiany na przyszłość, tj. zmiany te powinny przełożyć się na wysokość zobowiązania podatkowego w przyszłości. Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.