I FZ 515/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 września 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 584/07 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 22 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2004 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 584/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał R.S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 500 (pięćset) złotych i oddalił jego wniosek w pozostałym zakresie. W pisemnych motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że rzeczywiście sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, iż jedynym źródłem dochodów skarżącego i pozostającej na jego utrzymaniu rodziny (żony i syna) jest renta, która po uwzględnieniu potrąceń komorniczych wynosi 376,96 zł netto. Według oświadczeń podatnika prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty, co jednak w ocenie Sądu nie wynika z akt sprawy, na podstawie których stwierdzić można, że jeszcze w maju 2007r. skarżący osiągnął dochód w kwocie 9876,05 zł. Podatnik z rodziną zamieszkuje u starszego syna partycypując w kosztach utrzymania w kwocie 250 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył także, że ani on, ani jego żona nie posiadają żadnego majątku oraz rachunków bankowych, a od chwili wszczęcia egzekucji komorniczej nie funkcjonuje też konto firmowe. Sąd pierwszej instancji rozważył wszelkie okoliczności podniesione przez wnioskodawcę i uznał, że rzeczywiście nie posiada on dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi w pełnej wysokości. Stwierdził jednocześnie, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia żądania podatnika w całości, skoro posiada on stałe źródło dochodu w postaci renty i od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą, a nadto otrzymuje wsparcie finansowe od syna. Sąd podkreślił także, że skarżący będąc przedsiębiorcą powinien był uwzględnić - w ramach wydatków - ewentualne koszty związane z prowadzeniem sporów sądowych. Skarżący zakwestionował powyższe postanowienie. W zażaleniu wskazał przede wszystkim, że Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił jego sytuację majątkową. W ocenie podatnika podane przez niego okoliczności w pełni uzasadniały całkowite zwolnienie go z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie powoływana jako "p.p.s.a.", prawo pomocy jest przyznawane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści omawianego przepisu wynika także, że obowiązek wykazania przesłanek przemawiających za zasadnością przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. W nawiązaniu do powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie ulega wątpliwości, iż sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna. Należy jednak mieć na uwadze, co podkreślał także Sąd pierwszej instancji, że zwolnienie strony z ponoszenia kosztów sądowych w świetle art. 199 p.p.s.a. stanowi sytuację wyjątkową i może mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych. Tutejszy Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zgodnie z którym strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż skarżący wobec trudnej sytuacji majątkowej może liczyć na dobrowolne wsparcie finansowe ze strony starszego syna, który posiada odrębny majątek, prowadzi własną działalność gospodarczą i zgodnie z oświadczeniem podatnika "odziedziczył nieruchomość" będącą aktualnym miejscem zamieszkania jego rodziny oraz członków rodziny skarżącego pozostających na jego utrzymaniu. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż z art. 252 p.p.s.a. wynika, że sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy wnioskodawcy w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale bierze pod rozwagę także jego stan rodzinny i w tym zakresie poza ustaleniem obciążeń związanych z utrzymaniem rodziny powinien uwzględnić możliwy wkład członków tej rodziny w koszty utrzymania. Należy mieć także na względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w postanowieniu z dnia 4 marca 2005 r. , sygn. akt II FZ 41/05 (niepubl.) odwołał się do wynikającego z art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązku wzajemnego wspierania się rodziców i dzieci. Wobec powyższego tutejszy Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa (i rodzinna) uniemożliwiała mu poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że skarżącemu zostało przyznane stosunkowo duże, bo 75-procentowe zwolnienie w zakresie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W ocenie Sądu uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 500 zł nie będzie przekraczało możliwości finansowych skarżącego. Mając powyższe na uwadze, wobec nie stwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.