I SA/Wa 1695/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa po rozpatrzeniu wniosku M. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia Państwowego [...] działką nr [...] położoną w W. przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przedstawił następująco stan faktyczny sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Państwowy [...] z siedzibą przy ul. [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, położonego w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...]) oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m², stanowiącego własność Skarbu Państwa oraz stwierdził nieodpłatnie nabycie prawa własności budynku i urządzeń znajdujących się na tym terenie. Następnie wnioskiem z dnia 14 czerwca 2006 r. M. S. (spadkobierczyni S. H. – byłej właścicieli przedmiotowej nieruchomości) wystąpiła o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Wojewody [...], powołując się na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1952 r. nr [...] dotyczącego odmowy przyznania dotychczasowej właścicielce nieruchomości prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. W ocenie wnioskodawczyni skutkiem decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego jest jego wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, a zatem postępowanie administracyjne w sprawie rozpoznania wniosku dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej ciągle trwa i jego wynik ma charakter wiążący i prejudycjalny w stosunku do niniejszego postępowania uwłaszczeniowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...]. Organ w swoim rozstrzygnięciu powołał się na treść art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), mówiącego, iż grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego i nie narusza to praw osób trzecich. W ocenie organu skoro w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, tj. [...] grudnia 1995 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, tzn. istniało prawo zarządu i w świetle akt nie było zgłoszonych roszczeń osób trzecich, zaistniały podstawy do wydania decyzji uwłaszczeniowej. W związku z powyższym w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej zostały spełnione przesłanki uwłaszczenia wynikające z art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. i do dnia wydania decyzji przez Wojewodę nie występowały roszczenia osób trzecich, zatem nie ma podstaw do uznania, że decyzja uwłaszczeniowa rażąco narusza prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Od niniejszej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła M. S., wnosząc o jej uchylenie. Wnioskodawczyni podkreśliła, iż w wyniku stwierdzenia nieważności odmownej decyzji dekretowej powstał stan prawny, w którym wniosek złożony przez dotychczasową właścicielkę pozostaje do chwili obecnej nierozpoznany, co oznacza, iż własność znajdujących się na przedmiotowym gruncie budynków i urządzeń nie przeszła na Skarb Państwa, a uwłaszczenie państwowej osoby prawnej na gruncie mogło być przeprowadzone tylko wówczas, gdy nie naruszało praw osób trzecich. Rozpoznając niniejszy wniosek Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. Organ podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu własnej decyzji z dnia [...] lipca 2007 r. Potwierdził, iż zaistniały przesłanki uwłaszczenia, wynikające z art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Organ dodał, iż roszczenia osób trzecich w postaci złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1952 r. nr [...] dotyczącego odmowy przyznania dotychczasowej właścicielce nieruchomości prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu, zostały zgłoszone dopiero w 1998 r., czyli trzy lata po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. W ocenie organu samo stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest równoznaczne z przyjęciem tezy o braku podstaw prawnych do wydania decyzji uwłaszczeniowej, jak również nie jest rażącym naruszeniem prawa wydanie tej decyzji w sytuacji, gdy były spełnione przesłanki uwłaszczenia przy braku roszczeń osób trzecich. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała te same argumenty co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołując się również na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r., OPK 4/98, w której Sąd ten stanął na stanowisku, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej znosi jej skutki prawne od dnia jej wydania w sprawie administracyjnej, a tym samym organ administracji nie był właściwy i kompetentny do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakiś sposób dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji dotkniętej nieważnością – co w ocenie skarżącej miało miejsce w niniejszej sprawie. Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem obu decyzji w tym zakresie. Istotą przedmiotowej sprawy jest dokonanie oceny, czy organ nadzoru prawidłowo wydał decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, w sytuacji gdy w obiegu prawnym istniała decyzja stwierdzająca nieważność orzeczenia administracyjnego o odmowie przyznania prawa własności do nieruchomości warszawskiej. W niniejszej sprawie M. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z uwagi na fakt, iż została stwierdzona nieważność orzeczenia o odmowie przyznania byłej właścicielce, której jest ona następcą prawnym, prawa do nieruchomości objętej w części decyzją uwłaszczeniową. Zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. akt OPK 4/98 (publ. ONSA 1999/1/13) stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej znosi jej skutki prawne od dnia jej wydania w sprawie administracyjnej, a tym samym organ administracji nie jest właściwy i kompetentny do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakiś sposób dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji dotkniętej nieważnością. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy wskazać, iż stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania własności do nieruchomości warszawskiej oznacza, iż co do części uwłaszczonej nieruchomości postępowanie o przyznanie prawa następcom prawnym byłej właścicielki jest w toku, co ma zasadniczy wpływ na postępowanie uwłaszczeniowe. Otóż uwłaszczenie – zgodnie z treścią art. 2 ust. 1-3 ustawy uwłaszczeniowej – nie może naruszać praw osób trzecich. Natomiast stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania dotychczasowej właścicielce prawa do nieruchomości warszawskiej pociąga za sobą ten skutek, że dotychczasowy właściciel lub jego następca prawny uzyskuje status osoby trzeciej w rozumieniu cytowanego przepisu oraz staje się stroną postępowania uwłaszczeniowego, którego przedmiotem jest część nieruchomości objęta stwierdzeniem nieważności. Należy podkreślić, iż uwłaszczenie praw tych osób nie może naruszyć. Zatem konsekwencją stwierdzenia nieważności orzeczenia dotyczącego prawa do nieruchomości warszawskiej jest również i to, że były właściciel lub jego następca prawny może domagać się wzruszenia decyzji uwłaszczeniowej w trybie nadzorczym, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 660/05, LEX nr 209147). Biorąc zatem powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż organ nadzoru nieprawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej uznając, iż samo stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego o odmowie przyznania własności do nieruchomości warszawskiej nie jest równoznaczne z przyjęciem tezy o braku podstaw prawnych do wydania decyzji uwłaszczeniowej, jak również nie jest rażącym naruszeniem prawa wydanie tej decyzji w sytuacji, gdy były spełnione przesłanki uwłaszczenia przy braku roszczeń osób trzecich. Stanowisko to należy uznać za błędne, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania własności do nieruchomości warszawskiej ma ten skutek, iż istnieje w obiegu prawnym nierozpoznany wniosek dekretowy następcy prawnego byłej właścicielki, który ma charakter prejudycjalny dla postępowania uwłaszczeniowego, gdyż rozstrzyga zagadnienie, czy decyzja uwłaszczeniowa nie narusza osób trzecich. Zatem niedopuszczalne jest uwłaszczenie państwowych osób prawnych, jeżeli pozostaje do rozpoznania wniosek następcy prawnego byłej właścicielki przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż przedstawione powyżej stanowisko organu narusza art. 2 ust. 1 powołanej ustawy uwłaszczeniowej. Ponadto zaskarżona decyzja, jak również decyzja ja poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. z uwagi na błędną ocenę materiału dowodowego niniejszego postępowania nadzorczego, co uzasadnia uwzględnienie skargi i skutkuje uchyleniem powyższych decyzji. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.