II FZ 334/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. A. na zarządzenie Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 645/06 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 13 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: oddalić zażalenie. Dnia 1 marca 2010 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 645/06 zarządzono o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku Z. A. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że wyrokiem z dnia 19 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 13 czerwca 2006 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Powyższy wyrok wraz z uzasadnieniem, zawierający prawidłowe pouczenie o trybie i terminie zaskarżenia, został doręczony skarżącemu w dniu 7 grudnia 2009 r. Pismem z dnia 6 stycznia 2010 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że z uwagi na pogarszający się stan zdrowia nie miał możliwości ustanowienia pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, bądź wystąpić o jego ustanowienie przez Sąd. Zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2010 r. zobowiązano wnioskodawcę do złożenia skargi kasacyjnej w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 stycznia 2010 r. W odpowiedzi skarżący złożył ponowny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie przedkładając samej skargi. Sąd pierwszej instancji uznał, że niedopełnienie przez wnoszącego o przywrócenie terminu niedokonanej w terminie czynności procesowej, polegającej na dołączeniu do składanego wniosku pisma procesowego w postaci skargi kasacyjnej, należy traktować jako brak formalny, podlegający na zarządzenie przewodniczącego, usunięciu w ramach tzw. postępowania naprawczego przewidzianego w art. 49 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Jednak, pomimo wezwania skarżący uchylił się od ustawowego obowiązku dołączenia skargi kasacyjnej do wniosku o przywrócenie terminu, a tym samym nie uczynił zadość wezwaniu Przewodniczącego. W zażaleniu na powyższe zarządzenie skarżący stwierdził, że Sąd zignorował jego dotychczasowe wnioski, czym pozbawił go prawa do Sądu. W momencie, gdy strona była w szpitalu, po zawale serca, nie mogła odebrać wyroku, a wnioski o przywrócenie terminu były ciągle oddalane. W niniejszej sprawie Sąd działał jedynie na podstawie "suchych przepisów", nie biorąc pod uwagę stanu zdrowia skarżącego. Autor zażalenia wskazał także na zasadę praworządności, do przestrzegania której zobowiązane są zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy. Wskazując na powyższe wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. aby wniosek o przywrócenie terminu mógł być merytorycznie rozpatrzony przez sąd, musi on zostać złożony w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). We wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Rozważając przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu należy stwierdzić, że brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określoną czynność sądową stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowiąc o tej przesłance nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony ubiegającej się o przywrócenie terminu. Ocena ta została pozostawiona uznaniu sądu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Wobec powyższego, o braku winy można mówić w przypadku, gdy strona uchybiła terminowi na skutek okoliczności od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec mimo dołożenia należytej staranności. Trzeba stwierdzić, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wniosek o przywrócenie terminu bez równoczesnego dokonania czynności procesowej dotknięty jest brakiem formalnym, podlegającym uzupełnieniu (por. post. SN z dnia 30 stycznia 2002 r., III CZ 140/01, Lex nr 53309). Dotyczy to także skargi lub skargi kasacyjnej. W postanowieniu z dnia 13 maja 2005 r., I OZ 437/05 NSA uznał, że niedopełnienie przez wnoszącego o przywrócenie terminu niedokonanej w terminie czynności procesowej polegającej na niedołączeniu do składanego wniosku pisma procesowego w postaci skargi kasacyjnej należy traktować jako brak formalny, podlegający - na zarządzenie przewodniczącego - usunięciu w ramach tzw. postępowania naprawczego, przewidzianego w art. 49 p.p.s.a. (ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 6). W niniejszej sprawie skarżący został, zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2010 r., zobowiązany do złożenia skargi kasacyjnej w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu. Nie dopełnił jednak tej czynności, a jedynie ponownie złożył wniosek o przywrócenie terminu. Oznacza to, że niemożliwe było uwzględnienie wniosku strony, gdyż mówiąc innymi słowy trudno nadać bieg czemuś czego nie ma, czyli - w tym wypadku - skardze kasacyjnej. Z uwagi na fakt, że zaskarżone zarządzenie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184, art. 198 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji