II SA/Łd 1105/07
WyrokWSA w Łodzi2008-02-07
Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Czesława Nowak-Kolczyńska, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych na podstawie art. 163 K.p.a. i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych po wcześniejszym wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., czy też powinien ograniczyć się do zastosowania art. 151 K.p.a.?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, wznawiając postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., powinien ograniczyć się do przepisów dotyczących wznowienia postępowania i zakończyć je decyzją wydaną na podstawie art. 151 K.p.a. Niedopuszczalne jest przejście do trybu zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie przepisów szczególnych (art. 163 K.p.a. i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych) po wznowieniu postępowania. Ponadto, stwierdzenie nienależnego pobrania świadczenia wymaga wykazania świadomego działania strony, a nie tylko faktu umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. Organ I instancji wznowił postępowanie, ponieważ dowiedział się o umieszczeniu dzieci skarżącej w placówce opiekuńczo-wychowawczej, co zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych stanowi podstawę do odmowy przyznania zasiłku. Skarżąca kwestionowała decyzję, wskazując na trudną sytuację rodzinną i materialną oraz twierdząc, że dzieci nie przebywały stale w placówce. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 7 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 roku przy udziale - sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...].
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 32, art. 3 pkt 7, art. 4, art. 5 ust. 2, art. 6, art. 7 pkt 2, art. 8, art. 11a, art. 12a, art. 14, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) zmienił decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...] orzekającą o przyznaniu zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci M.W. i D.W., dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko D.W., w ten sposób, że postanowił odmówić D.W. prawa do zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dzieci M.W. i D.W. oraz odmówić przyznania dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko D.W., w okresie od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r.
Uzasadniając podstawy rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu 30 sierpnia 2005r. wpłynął wniosek D.W. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na M. i D.W. W wyniku rozpoznania przedmiotowego wniosku decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. ustalił stronie prawo do zasiłku rodzinnego we wnioskowanym zakresie. Natomiast w dniu 1 sierpnia 2007r. wypłynęła do organu informacja z MOPS w Ł. dotycząca umieszczenia M. i D.W. w palcówce opiekuńczo-wychowawczej, w Domu Dziecka w Ł., zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia 26 kwietnia 2004r. Organ podniósł, iż w związku z powyższym od dnia 26 kwietnia 2004r. dzieci przestały przebywać pod opieką D.W. Zgodnie zaś z art. 7 pkt 2 w/w ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Przez instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie należy rozumieć zgodnie z art. 3 pkt 7 w/w ustawy m.in. placówkę opiekuńczo-wychowawczą. W tej sytuacji na podstawie przepisu art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadniona była zmiana decyzji z dnia [...], gdyż od dnia umieszczenia dzieci w palcówce opiekuńczo-wychowawczej strona nienależnie pobierała świadczenie rodzinne. Z dniem umieszczenia dzieci w takiej placówce ustało prawo do zasiłku rodzinnego i zasadna jest odmowa zasiłku i dodatków do zasiłku na dzieci w okresie od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. Organ dodał również, iż pomimo pouczenia o konieczności informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia, którego treść znana była stronie, Pani W. nie poinformowała o umieszczeniu dzieci w domu dziecka, zdaniem organu działanie takie miało na celu ukrycie tego faktu, a w konsekwencji dalsze pobieranie świadczeń, co ostatecznie spowodowało, iż świadczenie zostało nienależnie pobrane.
W terminie prawem przewidzianym odwołanie od powyższej decyzji wniosła D.W. W uzasadnieniu wyjaśniła, że jej starszy syn M. od dwóch lat nie przebywa w placówce z powodu braku należytej opieki. Natomiast młodszy syn D. wprawdzie nocuje w Domu Dziecka, jednakże w ciągu dnia przebywa u niej. Oświadczyła, iż środki otrzymane tytułem zasiłku rodzinnego i dodatków przeznacza na utrzymanie syna, kupuje m.in. książki i odzież. Opisała również swoją trudną sytuację zdrowotną i rodzinną, problemy z sąsiadami i brak współpracy ze strony pracowników socjalnych, jak i pracowników Domu Dziecka. W konkluzji D.W. wniosła o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego.
Decyzją z dnia [...] roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt.1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 4, art. 5, art. 7 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 7, art. 8, oraz art. 30 ust. 2 i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] r., o nr [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania i uzasadnienie utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji. Przechodząc do meritum wskazał, iż w toku postępowania ustalone zostało, iż w wyniku rozpoznania wniosku D.W. decyzją z dnia [...] przyznany został zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, we wnioskowanym przez stronę zakresie. Natomiast postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 26 kwietnia 2004r., sygn.akt VI Nsm 39/04, Sąd postanowił ograniczyć władzę rodzicielską D.W. nad małoletnim M.P.W. i D.E.W. poprzez umieszczenie małoletnich w palcówce opiekuńczo-wychowawczej typu Dom Dziecka. W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że świadczenie rodzinne dla D. i M.W. zostało przyznane i wypłacone w wyniku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Wnioskodawczyni nie poinformowała organu o fakcie umieszczenia chłopców w Domu Dziecka, mimo że była pouczona o tym obowiązku. Organ podniósł, iż w dacie składania wniosku M. i D.W. już przebywali w Domu Dziecka.
Uzasadniając przesłanki będące podstawą rozstrzygnięcia przepisów prawa, organ wskazał, iż zgodnie z art. 163 Kpa organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Takim przepisem szczególnym jest w niniejszej sprawie przepis art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie strona nienależnie pobrała świadczenie, na podstawie zgromadzonych dokumentów uznał, iż świadczenia rodzinne na M. i D. zostały przyznane i wypłacane były na podstawie świadomego wprowadzenia w błąd.
Odnośnie wniosku D.W. o umorzenie spłaty nienależnie pobranego świadczenia, Kolegium wyjaśniło, że wniosek ten jest przedwczesny, gdyż o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń można orzec dopiero wówczas, gdy stanie się ostateczną decyzja ustalająca o nienależnie pobranymi świadczeniu. Dopiero wówczas strona będzie mogła wystąpić do organu pierwszej instancji ze stosownym wnioskiem.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.W. obszernie opisała swoją trudną sytuację rodzinną i materialną. Problemy z sąsiadami, którzy kradną jej mienie oraz z pracownikami placówki opiekuńczo-wychowawczej, w której jej syn spotyka się wyłącznie z poniżeniem i złym traktowaniem. Wyjaśniła, iż gdyby wiedziała, że teraz będzie musiała zwracać pobrany zasiłek to nie wydatkowałaby tych pieniędzy i starała się w inny sposób utrzymać dzieci, choć z uwagi na zły stan zdrowia i brak pracy byłoby to ciężkie zadanie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sąd administracyjny uprawniony jest do badania zaskarżonej decyzji wyłącznie pod względem zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w oparciu o należycie ustalony stan faktyczny sprawy (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a"). A zakresem rozpoznania sądu administracyjnego objęte są wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania zostały wydane. Sąd ma więc uprawnienia do pozbawienia bytu prawnego wszystkich rozstrzygnięć, wydanych w sprawie, a niezgodnych z prawem (art. 135 p.p.s.a).
Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], którą organ I instancji zmienił decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...] orzekającą o przyznaniu zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci M.W., D.W. i P.W., dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko D.W. oraz dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko P.W., na okres od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r., w ten sposób, że postanowił odmówić D.W. prawa do zasiłku rodzinnego, dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dzieci M.W. i D.W. oraz odmówić przyznania dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko D.W., w okresie od 1 września 2005r. do 31 sierpnia 2006r. Postępowanie, w wyniku którego wydane zostały zaskarżone rozstrzygnięcia, zostało wznowione na podstawie przepisu art. 145 §1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego postanowieniem organu I instancji z dnia 1 sierpnia 2007r. W myśl powołanego przepisu wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Taką okolicznością w niniejszej sprawie była informacja jaka dotarła do organu I instancji, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa z dnia 26 kwietnia 2004r. dzieci strony skarżącej M.W. i D.W. zostali umieszczeni w palcówce opiekuńczo-wychowawczej. I okoliczność ta nie była znana organowi w dniu wydania decyzji, zatem bezsprzecznie zaistniały podstawy do wznowienia postępowania. Następnie w wyniku wznowionego postępowania organ I instancji przeprowadził postępowanie i wydał decyzję na podstawie przepisu art. 163 Kpa w związku z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 163 Kpa organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Z kolei w myśl przepisu art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Organ orzekający oparł się zatem na założeniu, iż od dnia umieszczenia dzieci w placówce opiekuńczo-wychowawczej strona skarżąca pobierała nienależnie świadczenie. Skupił się również na wykazaniu, iż skarżąca celowo nie poinformowała organu o treści postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26 kwietnia 2004r.
Analizując powyższe kroki organów administracji krytyce należy poddać całe postępowanie przeprowadzone na podstawie powołanych przepisów. W przypadku wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 §1 pkt 5 Kpa organ administracji prowadzący wznowione postępowanie winien się bowiem oprzeć wyłącznie na przepisach zawartych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego. A rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie oprzeć wyłącznie na przepisie art. 151 tej ustawy, w myśl którego organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu wznowionego postępowania wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Natomiast w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 §2 Kpa).
Przepis powołanego art. 151 §1 Kpa przewiduje tylko dwa możliwe sposoby zakończenia wznowionego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 1996r. sygn.akt SA/Ka 2966/95, publ. System Informacji Prawnej LEX, Lex nr 27283; wyrok NSA z dnia 22 marca 2000r., sygn.akt I SA 1145/99, publ. Lex nr 54432).
Z treści powołanych przepisów prawa oraz faktu, iż wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym obwarowanym jemu tylko właściwymi wymogami prawnymi, przede wszystkim zamknięty katalog podstaw wznowienia (art. 145 §1 Kpa i art. 145a Kpa) wywieść należy, iż celem ustawodawcy było pełne uregulowanie wznowionego postępowania. Tym samym nie można dowolnie zmienić stosowanych trybów i po wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 5 Kpa przejść do trybu określonego w przepisach art. 163 Kpa i art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W sytuacji gdyby takie płynne przejście pomiędzy trybami było prawnie dopuszczalne wówczas nie byłoby zasadne zawieranie w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego odrębnej regulacji prawnej odnoszącej się wyłącznie do trybu wznowienia postępowania, i poświęcenie tej instytucji odrębnego rozdziału w/w ustawy. Z uwagi na niedopuszczalność zmiany trybów organ administracji wznawiając postępowanie powinien opierać się wyłącznie na przepisach dotyczących wznowienia zaś rozstrzygając sprawę zobligowany był wydać decyzję wyłącznie w oparciu o przepis art. 151 Kpa. Uchybienia, jakiego dopuścił się organ I instancji nie zweryfikował i nie poprawił organ odwoławczy z tego względu również decyzja organu odwoławczego jako wadliwa musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.
Na marginesie rozważań Sąd orzekający uznał za zasadne odniesienie się do przyjętej przez organ odwoławczy przesłanki z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych – nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Organ uznał, iż od dnia umieszczenia dzieci skarżącej w placówce opiekuńczo-wychowawczej, pobierane przez nią świadczenie należy zakwalifikować do świadczeń nienależnie pobranych, tj. pobieranych w wyniku świadomego wprowadzenia organu w błąd. Ustawodawca nie pozostawił dowolnemu uznaniu danego świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane. W przepisie art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych określił, iż za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania oraz świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. W niniejszej sprawie organ przyjął, iż strona skarżąca świadomie wprowadziła w błąd organy, jednakże przesłanką ustalenia odpowiedzialności strony jest ustalenie, iż strona przedstawiając stan faktyczny sprawy niezgodny z prawdą działała świadomie. Istotne jest czy strona ubiegając się o świadczenie wiedziała lub obiektywnie oceniając mogła wiedzieć, że okoliczności, na które powołuje się nie uprawniają jej do pobierania świadczenia. W sytuacji gdy strona nie miała podstaw by chociażby przypuszczać, iż określony fakt, nie uprawnia jej do uzyskania określonych uprawnień, trudno mówić o świadomym wprowadzeniu organu w błąd, strona nie była świadoma prawnego znaczenia tych faktów. Owszem strona skarżąca składając wniosek o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami była pouczona ale o konieczności informowania organów o zmianach w sytuacji rodzinnej lub innych zmianach mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia. Niewątpliwie nie można z tego pouczenia wywieść, iż nie poinformowanie organu będzie skutkować stwierdzeniem, iż strona nienależnie pobierała świadczenie rodzinne, co w konsekwencji będzie powodowało konieczność zwrotu takiego świadczenia. Zauważyć również trzeba, iż przesłanka nabycia prawa do świadczenia na podstawie okoliczności nie znajdujących pokrycia w faktach rzeczywistych, stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 §1 pkt 5 Kpa w zakresie, w jakim przepis ten odnosi się do okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik sprawy. W przypadku wykrycia okoliczności faktycznych nieznanych organowi w dniu wydania decyzji z uwagi na podanie przez stronę nieprawdziwych lub niepełnych danych, organ będzie zobowiązany do wznowienia postępowania a następnie na podstawie art. 151 §1 pkt 2 Kpa do uchylenia dotychczasowej decyzji ostatecznej i odmowy przyznania stronie świadczenia. Jednakże istotne jest, iż nie każda okoliczność uzasadniająca wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 5 Kpa i wzruszenie decyzji na podstawie art. 151 §1 Kpa będzie wystarczająca do sformułowania wniosku o pobraniu świadczenia nienależnego. Nadto organ właściwy w sprawie uznania świadczenia za nienależnie pobrane, w odróżnieniu od organu właściwego w sprawie wznowienia postępowania, powinien ustalić, czy nieprawidłowe uznanie na etapie przyznawania uprawnienia pewnych faktów za udowodnione, nastąpiło na skutek świadomego działania strony.
Warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Uznanie świadczenia za nienależne i nałożenie obowiązku jego zwrotu, bez uprzedniego wzruszenia decyzji przyznającej to świadczenie, prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostawałyby dwie sprzeczne ze sobą decyzje administracyjne, jedna przyznająca świadczenie oraz druga nakładająca obowiązek jego zwrotu (wyrok WSA z dnia 6 grudnia 2005r. sygn.akt I SA/Wa 331/05, Lex Nr 187405).
Kwestią wymagającą również rozważenia w toku ponownej analizy niniejszej sprawy przez organy administracji jest fakt, iż postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 26 kwietnia 2004r. dotyczy ograniczenia władzy rodzicielskiej nad małoletnim M.W. i D.W. poprzez umieszczenie małoletnich w palcówce opiekuńczo-wychowawczej. Natomiast dzieci skarżącej to M.W. i D.W., skoro zaś organ opiera swoje rozstrzygnięcie na orzeczeniu sądu to winien wyjaśnić czy orzeczenie to dotyczy tych samych osób, nie może przyjmować lub domniemywać, że tak właśnie jest. Istnienie przedmiotowego postanowienia i jego treść stanowią podstawę do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie (art. 145 §1 pkt 5 Kpa), jednakże organ powinien w takiej sytuacji opierać się wyłącznie na okolicznościach, dowodach, które nie noszą znamiona błędu, jak to jest w niniejszej sprawie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić wszystkie uwagi Sądu, w szczególności te odnoszące się do niedopuszczalnej prawnie zmiany trybów postępowania i zamiennego stosowania regulacji prawnej trybu dotyczącego wznowienia postępowania (art. 145 – art. 152 Kpa) z trybem dotyczącym zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie przepisu szczególnego (art. 163 Kpa w zw. z art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Powinien pamiętać o zachowaniu jednolitości stosowanych trybów postępowania administracyjnego nadto uwzględnić najważniejsze aspekty sprawy, nie jest bowiem konieczne powoływanie szeregu przepisów prawa, w sytuacji gdy wyłącznie część z nich znajduje zastosowanie oraz powtarzanie przez organ odwoławczy uzasadnienia organu I instancji. Konieczna jest natomiast analiza ustalonego w sprawie stanu faktycznego i jego rozważenie, ustosunkowanie się do niego w świetle mających zastosowanie przepisów ustawy. Uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia powinno być natomiast skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art.11 kpa), winno umożliwiać organom nadzoru i sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia, dlatego też uzasadnienie winno zawierać m.in. prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001r., sygn.akt II SA 1095/00, LEX Nr 53441; wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r., sygn.akt SA 810/81, publ. ONSA 1981/1/4 ).
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
AR
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło